હૈદરાબાદ:ભારતના મોટાભાગના રાજ્યોમાં આ વર્ષે ઉનાળાએ અત્યંત ભયાનક અને રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે, જેના કારણે સામાન્ય જનજીવન અને વહીવટીતંત્ર સંપૂર્ણપણે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયા છે. દેશના અનેક મુખ્ય શહેરોમાં તાપમાનનો પારો સતત ૪૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસની ઉપર નોંધાઈ રહ્યો છે, જે સામાન્ય માનવ શરીર માટે અસહ્ય અને જીવલેણ સાબિત થઈ રહ્યો છે. આ ભીષણ અને કાળઝાળ ગરમીની સૌથી માઠી અને વિનાશક અસર હાલ દક્ષિણ ભારતના તેલંગાણા રાજ્યમાં જોવા મળી રહી છે, જ્યાં ચિલચિલાતી ધૂમ્રચોટી ગરમી અને કાતિલ લૂ (Heatwave) ના કારણે અત્યાર સુધીમાં સત્તાવાર રીતે ૧૬ આશાસ્પદ નાગરિકોના ઘટનાસ્થળે જ કરુણ મોત નીપજ્યા છે. આ આઘાતજનક અને કટોકટીભરી સ્થિતિને અત્યંત ગંભીરતાથી લઈને રાજ્યની સરકારે એક સંવેદનશીલ અને મોટો નિર્ણય કરતા તમામ મૃતકોના આશ્રિત પરિવારોને ૪-૪ લાખ રૂપિયાની તાત્કાલિક આર્થિક સહાય (મુઆવજો) આપવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે.

આ ભયાનક આપત્તિને પગલે શનિવારે તેલંગાણાના મહેસૂલ મંત્રી (Revenue Minister) પોંગુલેટી શ્રીનિવાસ રેડ્ડીએ રાજ્યના ઉચ્ચ વહીવટી અને તબીબી અધિકારીઓ સાથે એક ઈમરજન્સી હાઈ-લેવલ બેઠક યોજીને સ્થિતિની સમીક્ષા કરી હતી. આ મહત્વની બેઠકમાં રાજ્યમાં હીટવેવથી સર્જાયેલી મેડિકલ કટોકટી અને નાગરિકોને લૂના પ્રકોપથી બચાવવા માટેના તાત્કાલિક તબીબી ઉપાયો પર વિસ્તૃત વ્યુહાત્મક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. હાઈ-લેવલ બેઠક પૂર્ણ થયા બાદ પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા મંત્રીએ ભારે હૃદયે જણાવ્યું હતું કે, રાજ્યના જુદા-જુદા ૭ સંવેદનશીલ જિલ્લાઓમાંથી લૂ લાગવાના કારણે અત્યાર સુધીમાં ૧૬ નાગરિકોના મોતના અહેવાલોની સત્તાવાર તબીબી પુષ્ટિ થઈ ચૂકી છે, જે રાજ્ય માટે અત્યંત ચિંતાજનક બાબત છે.

સરકારી હેલ્થ બુલેટિન અને સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, તેલંગાણામાં ગરમીનો સૌથી ક્રૂર અને જીવલેણ પંજો જયશંકર ભૂપાલપલ્લી જિલ્લા પર પડ્યો છે, જ્યાં સૂર્યના પ્રકોપના કારણે સૌથી વધુ ૪ લોકોના કકળાટભર્યા મોત થયા છે. આ સિવાય વારંગલ અર્બન, કરીમનગર અને નિઝામાબાદ જિલ્લામાં ૩-૩ લોકોએ કિલર લૂના કારણે દમ તોડ્યો છે, જ્યારે જોગુલમ્બા ગડવાલ, રંગા રેડ્ડી અને સૂર્યાપેટ જિલ્લામાં ૧-૧ વ્યક્તિનું ભીષણ ગરમીથી મોત નીપજ્યું છે. રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ કપરા આપત્તિના સમયે ભોગ બનનાર પરિવારોને આર્થિક ટેકો આપવા માટે સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફંડ (SDRF) માંથી ૪ લાખ રૂપિયાની આર્થિક સહાય સીધી વારસદારોના બેંક ખાતામાં ઓનલાઈન ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. ભૂતકાળની સરખામણીએ ચાલુ વર્ષે ગરમીના અસામાન્ય વધારા અને જોખમને જોતા વર્તમાન સરકારે આ રાહત રકમમાં મોટો વધારો કર્યો છે.

આ સમીક્ષા બેઠકમાં મંત્રીએ તબીબી અધિકારીઓને યુદ્ધના ધોરણે આદેશ આપ્યા છે કે તમામ સબ-ડિસ્ટ્રિક્ટ હોસ્પિટલો અને ગ્રામીણ પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (PHCs) માં ઓઆરએસ (ORS) ના પેકેટો, ગ્લુકોઝ અને હીટ-સ્ટ્રોકની જરૂરી ઇમરજન્સી દવાઓનો પૂરતો સ્ટોક ચોવીસ કલાક ઉપલબ્ધ રાખવામાં આવે. આ સાથે જ ગરીબ અને મુસાફર જનતા માટે બસ સ્ટેન્ડ, રેલવે સ્ટેશન અને જાહેર ચોકો પર પીવાના ઠંડા અને શુદ્ધ પાણીની પરબો શરૂ કરવાના કડક આદેશો વહીવટીતંત્રને આપી દેવાયા છે. બીજી તરફ, ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આગામી દિવસો માટે વધુ એક ડરામણી અને ગંભીર ચેતવણી જારી કરતા જણાવ્યું છે કે ૨૫ મેથી સૂર્ય રોહિણી નક્ષત્રમાં પ્રવેશ કરશે, જેની સાથે જ સમગ્ર ભારતમાં ‘નવતપા’ (Nautapa) નો વિધિવત પ્રારંભ થશે, જે આગામી ૨ જૂન સુધી અવિરત ચાલશે.

જ્યોતિષ અને આધુનિક વિજ્ઞાન બંને દ્રષ્ટિએ આ નવ દિવસો વર્ષના સૌથી ગરમ, કષ્ટદાયક અને જોખમી દિવસો માનવામાં આવે છે, જેમાં સૂર્યના કિરણો સીધા લંબરૂપે પૃથ્વી પર પડતા હોવાથી વાતાવરણનો પારો રેકોર્ડબ્રેક સ્તરે પહોંચી શકે છે. આ ગંભીર ખતરાને જોતા હવામાન વિભાગે ખાસ કરીને વૃદ્ધો, સગર્ભા મહિલાઓ, નાના બાળકો અને ગંભીર બીમારીથી પીડાતા લોકોને બપોરના સમયે ઘરની બહાર ન નીકળવાની કડક એડવાઇઝરી જારી કરી છે. લોકોને પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી, તાજી છાશ કે લીંબુ પાણી પીવા, બહાર નીકળતી વખતે માથું, મોં અને કાન સુતરાઉ કપડાથી ઢાંકવા અને અત્યંત જરૂરી કામ હોય તો જ બપોરે ૧૨ થી ૪ વાગ્યાની વચ્ચે તડકામાં જવાની સલાહ આપી છે. તેલંગાણા સરકારે આ આદેશોને પગલે તમામ જિલ્લા કલેક્ટરોને (DM) એલર્ટ મોડ પર રહેવા અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મનરેગાના શ્રમિકોના કામના કલાકો સવારના ભાગમાં કરવા સૂચના આપી છે જેથી વધુ જાનહાનિ અટકાવી શકાય.