બેંગલુરુ : સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતી પોસ્ટ, અભિપ્રાયો અને ટીકાઓ પર પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવતી આડેધડ કાર્યવાહી સામે કર્ણાટક હાઈકોર્ટે અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. અદાલતે એક મહત્વપૂર્ણ આદેશમાં રાજ્યના પોલીસ વડાને સ્પષ્ટપણે નિર્દેશ આપ્યો છે કે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સના મામલે હવે પોલીસ દ્વારા કોઈ પણ પ્રકારની 'મિકેનિકલ અરેસ્ટ્સ' (એટલે કે કોઈપણ ઊંડી તપાસ કે વિચાર વગર યાંત્રિક રીતે થતી ધરપકડ) કરવામાં ન આવે. કોર્ટના આ સીધા આદેશથી સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાનું સમર્થન કરનારા વર્તુળોમાં રાહતની લાગણી ફેલાઈ ગઈ છે.

હાઈકોર્ટે આ મામલે કડક નોંધ લેતા જણાવ્યું હતું કે નાગરિકો દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર વ્યક્ત કરવામાં આવતા વિચારો કે પોસ્ટ્સના આધારે પોલીસ દ્વારા તાત્કાલિક અને ઉતાવળા પગલાંરૂપે ધરપકડ કરી લેવાની પદ્ધતિ યોગ્ય નથી. કાયદાકીય પ્રક્રિયાનું પાલન કર્યા વિના માત્ર ઉપરથી આવેલા દબાણ કે શંકાના આધારે વ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છીનવી લેવી ગેરવ્યાજબી છે. અદાલતે રાજ્યના પોલીસ વડા (DGP) ને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ તમામ પોલીસ સ્ટેશનો અને તપાસ અધિકારીઓ માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા જારી કરે, જેથી સોશિયલ મીડિયાના વિવાદાસ્પદ કેસોમાં કાયદાકીય માપદંડો અને સર્વોચ્ચ અદાલતના નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન થાય.

આ ચુકાદો એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે દેશભરમાં સોશિયલ મીડિયા પર સરકાર કે રાજકીય નેતાઓની ટીકા કરતી પોસ્ટ્સ બદલ પોલીસ દ્વારા કેસ નોંધવાની અને એફઆઈઆર કર્યા વગર જ સીધી ધરપકડ કરી લેવાની ઘટનાઓમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. કર્ણાટક હાઈકોર્ટના આ હસ્તક્ષેપથી અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા (Freedom of Speech) ને સુરક્ષા મળવાની આશા બંધાઈ છે અને પોલીસ તંત્રની મનસ્વી કાર્યવાહી પર લગામ કસાઈ છે.

કોર્ટે પોતાના આદેશમાં એ વાત પર પણ ભાર મૂક્યો છે કે જો કોઈ પોસ્ટ ખરેખર કાયદો અને વ્યવસ્થા માટે જોખમી હોય કે ગુનાહિત શ્રેણીમાં આવતી હોય, તો પણ પહેલાં તેની યોગ્ય પ્રાથમિક તપાસ થવી અનિવાર્ય છે. માત્ર પોલીસ અધિકારીઓની મનમાનીના આધારે કોઈની પણ ધરપકડ ન થાય તે સુનિશ્ચિત કરવાની જવાબદારી ઉચ્ચ પોલીસ અધિકારીઓની રહેશે.

આ ન્યાયિક હુકમનામાથી સોશિયલ મીડિયા પર પોતાના વિચારો મુક્તપણે વ્યક્ત કરતા સામાન્ય નાગરિકો, પત્રકારો અને બુદ્ધિજીવીઓને મોટી કાનૂની સુરક્ષા મળી રહેવાની પૂરી સંભાવના છે. હાઈકોર્ટનો આ કડક આદેશ પોલીસ પ્રશાસનને વધુ જવાબદાર બનવા માટે મજબૂર કરશે અને નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ પગલું સાબિત થશે.