તિરુવનંતપુરમ : કેરળ હાઈકોર્ટે બંધારણીય અને વૈધાનિક પ્રક્રિયાને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે તિરુવનંતપુરમ કોર્પોરેશનના ભાજપના અનેક કાઉન્સિલરો દ્વારા દેવી-દેવતાઓ તેમજ 'ભારત માતા'ના નામે લેવામાં આવેલા શપથને કાયદાકીય રીતે અમાન્ય (ગેરકાયદેસર) જાહેર કર્યા છે. જસ્ટિસ પી.વી. કુન્હીકૃષ્ણનની સિંગલ બેન્ચે આ મામલે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, કાયદા પુસ્તકમાં નિર્ધારિત કરવામાં આવેલા શબ્દોમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ઉમેરો, ફેરફાર કે વિસ્તરણ કરવાની કોઈને છૂટ આપી શકાય નહીં.
આ વિવાદ ૨૦૨૦ની સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓ પછી તિરુવનંતપુરમ કોર્પોરેશનમાં ભાજપના ૨૦ કાઉન્સિલરોના શપથ ગ્રહણ સમારોહથી શરૂ થયો હતો. આ કાઉન્સિલરોએ શપથ લેતી વખતે સત્તાવાર ફોર્મેટને બદલે વિવિધ હિન્દુ દેવી-દેવતાઓ, 'ભરતમ્બા' (ભારત માતા) અને પોતાના રાજકીય આંદોલનના શહીદોના નામે શપથ લીધા હતા. આવો જ એક બીજો કિસ્સો પલક્કડ જિલ્લાની વડક્કેનચેરી ગ્રામ પંચાયતમાં પણ બન્યો હતો, જ્યાં એક સભ્યએ કેરળના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી ઓમન ચાંડીના નામે શપથ લીધા હતા! આ તમામ શપથ વિધિને હાઈકોર્ટમાં પડકારવામાં આવી હતી.
બંધારણીય ગરિમાનું પાલન કરવું અનિવાર્ય
કેરળ હાઈકોર્ટે આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન અવલોકન કર્યું કે, શપથ લેવાની પ્રક્રિયા એ માત્ર એક ઔપચારિકતા નથી, પરંતુ એક ગંભીર બંધારણીય અને વૈધાનિક જવાબદારી છે. આના દ્વારા ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ કાયદાના શાસનનું પાલન કરવાની અને જનતાની પ્રમાણિકતાથી સેવા કરવાની પ્રતિજ્ઞા લે છે. કેરળ મ્યુનિસિપાલિટી એક્ટ અને પંચાયત રાજ એક્ટ મુજબ, ચૂંટાયેલા સભ્યો પાસે માત્ર બે જ વિકલ્પ છે: કાં તો તેઓ 'ભગવાનના નામે' શપથ લઈ શકે અથવા તો 'ગંભીર પ્રતિજ્ઞા' (દ્રઢ મનથી ઘોષણા) કરી શકે. આ ફોર્મેટમાં 'ભગવાન' શબ્દની જગ્યાએ કોઈ ચોક્કસ દેવી-દેવતા, ભારત માતા કે કોઈ રાજકીય નેતાનું નામ જોડવું કાયદેસર રીતે માન્ય નથી.
ચૂંટણી રદ નહીં થાય, ૪ સપ્તાહમાં ફરી શપથ લેવા પડશે
જોકે, હાઈકોર્ટે આ કાઉન્સિલરોને મોટી રાહત આપતા તેમની ચૂંટણી રદ કરવાનો કે તેમના પર કોઈ આર્થિક દંડ લગાવવાનો ઇનકાર કર્યો છે. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે આ સભ્યોએ કોઈ ખરાબ ઈરાદાથી નહીં, પરંતુ પોતાની સાચી માન્યતા હેઠળ આ શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો હતો, તેથી લોકશાહી જનાદેશનો અનાદર ન થઈ શકે. અદાલતે સબંધિત સત્તાવાળાઓને આદેશ આપ્યો છે કે આગામી ચાર અઠવાડિયાની અંદર આ તમામ પ્રભાવિત કાઉન્સિલરો અને પંચાયત સભ્ય માટે કાયદાના દાયરામાં રહીને ફરીથી નવી શપથવિધિનું આયોજન કરવામાં આવે.
હાઈકોર્ટના ચુકાદાના મુખ્ય અંશ:
•    નિયમ: કાયદા દ્વારા નક્કી કરાયેલા શપથના શબ્દોમાં કોઈ ફેરફાર થઈ શકે નહીં.
•    વિકલ્પ: માત્ર 'ભગવાનના નામે' અથવા 'સત્યનિષ્ઠાની પ્રતિજ્ઞા' જ માન્ય ગણાશે.
•    રાહત: કાઉન્સિલરોનું સભ્યપદ રદ નહીં થાય, પણ ૪ અઠવાડિયામાં કાયદેસર રીતે ફરી શપથ લેવા પડશે.