તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
બાળકો જંક ફૂડના વ્યસની બની રહ્યા છે! રોટલી-શાકભાજી ટિફિનમાંથી ગાયબ
એક સર્વેમાં ચોંકાવનારી હકીકત સામે આવીઃ સ્કૂલનાં બાળકો અને કોલેજનાં વિદ્યાર્થીઓના ટિફિનમાંથી પૌષ્ટિક ઘરે રાંધેલા ભોજન ગાયબ થઈ ગયા છે, જેની જગ્યાએ પીઝા, નૂડલ્સ અને પેકેજ્ડ નાસ્તાનો ઉપયોગ : નવી પેઢીની બદલાતી ખાણીપીણીની આદતો અને તેમના ભોજનમાં રહેલી પોષણની ખોટની કમી સામે આવી
નવી દિલ્હી તા.૨૪: અમદાવાદના વિદ્યાર્થીઓની ખાવાની આદતોમાં એક મોટો અને ચિતાજનક ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. પેકેજ્ડ નાસ્તા, કેન્ટીન ફૂડ અને રેસ્ટોરન્ટ ફૂડ ઝડપથી શુદ્ધ, પૌષ્ટિક ઘરે રાંધેલા ભોજનનું સ્થાન લઈ રહ્યા છે. તાજેતરના એક મહત્વપૂર્ણ સર્વેમાં બહાર આવ્યું છે કે જંક ફૂડ અને તૈયાર ખાવાનું ભોજન સ્કૂલનાં બાળકો, કોલેજનાં વિદ્યાર્થીઓ અને હોસ્ટેલના રહેવાસીઓની પસંદગી બની રહ્યું છે.અમદાવાદના વિદ્યાર્થીઓની ખાણી-પીણીમાં ઘરનું ભોજન હજુ પણ મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે, પરંતુ તેની સાથે પેકેજ્ડ સ્નેક્સ, કેન્ટીનનું ભોજન, રેસ્ટોરન્ટ ફૂડ અને તરત ખાઈ શકાય તેવા ભોજનનું પ્રમાણ પણ વધી રહ્યું છે. સ્કૂલ, કોલેજ અને હોસ્ટેલના કુલ ૫૫૨ વિદ્યાર્થીઓ પર કરવામાં આવેલા સર્વેમાં નવી પેઢીની બદલાતી ખાણીપીણીની આદતો અને તેમના ભોજનમાં રહેલી પોષણની ખોટની કમી સામે આવી છે.
કન્ઝ્યુમર એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર (CERC) દ્વારા ‘ઈટ રાઈટ કેમ્પેઈન' હેઠળ આ સર્વે કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં અમદાવાદના ૪૦૦ સ્કૂલ વિદ્યાર્થીઓ, ૧૦૨ કોલેજ વિદ્યાર્થીઓ અને ૫૦ હોસ્ટેલ વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. સર્વેમાં વિદ્યાર્થીઓની ખોરાકની પસંદગી ઉપરાંત તેઓ લેતા ભોજન અને નાસ્તાની પોષણ ગુણવત્તા અંગે પણ તપાસ કરવામાં આવી હતી.
સર્વે મુજબ સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓમાં ૩૭ ટકા વિદ્યાર્થીઓ ઘરનું બનાવેલું ભોજન પસંદ કરે છે. જોકે, ૩૦ ટકા વિદ્યાર્થીઓ પેકેજ્ડ સ્નેક્સ અને પેકેટમાં મળતા ખોરાકને પસંદ કરે છે. અન્ય ૨૦ ટકા વિદ્યાર્થીઓ પાસ્તા, નૂડલ્સ અથવા પિઝા પ્રકારના ખોરાક તરફ વધુ આકર્ષાય છે, જ્યારે ૧૩ ટકા વિદ્યાર્થીઓ પેકેજ્ડ અથવા તરત ખાઈ શકાય તેવા ખોરાક ઘરેથી લાવે છે.
કન્ઝ્યુમર એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર (CERC) એ તેના ઈટ રાઈટ ઝુંબેશૅ ના ભાગ રૂપે આ વ્યાપક અભ્યાસ હાથ ધર્યો હતો. સર્વેમાં અમદાવાદમાં ૪૦૦ સ્કૂલનાં બાળકો, ૧૦૨ કોલેજનાં વિદ્યાર્થીઓ અને ૫૦ હોસ્ટેલના રહેવાસીઓનો સમાવેશ થતો હતો. આ સર્વે દરમિયાન, તેમની ખોરાકની પસંદગીઓ અને પોષણ મૂલ્યનું નજીકથી મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું. પરિણામો અનુસાર, ફક્ત ૩૭ ટકા સ્કૂલનાં બાળકોએ ઘરે રાંધેલા ભોજનને તેમની પ્રાથમિક પસંદગી તરીકે દર્શાવ્યું હતું.
સ્કૂલનાં બાળકો પરના અન્ય ડેટા જંક ફૂડના વધતા પ્રભાવને દર્શાવે છે. લગભગ ૩૦ ટકા લોકો પેકેજ્ડ નાસ્તા પસંદ કરે છે. બીજા ૨૦ ટકા લોકો પાસ્તા, નૂડલ્સ અથવા પિઝા જેવી વસ્તુઓ પસંદ કરે છે. દરમિયાન, ૧૩ ટકા લોકો વ્યાપારી રીતે ઉપલબ્ધ તૈયાર ખોરાક પસંદ કરે છે.
આ સર્વેમાં કોલેજ જતા યુવાનોની આદતો પણ આﾍર્યજનક હતી. ફક્ત ૨૦ ટકા લોકો તાજો, ઘરે રાંધેલો ખોરાક પસંદ કરે છે, જ્યારે લગભગ ૨૨ ટકા લોકો નિયમિતપણે કોલેજ કેન્ટીન અથવા કાફેટેરિયામાંથી ખોરાક ખાય છે.
આમાંથી ૨૩ ટકા લોકોએ ચા અને કોફીનો વધુ પડતો વપરાશ નોંધાવ્યો. આﾍર્યજનક રીતે, કોલેજના માત્ર ૯ ટકા વિદ્યાર્થીઓ ઘરેથી પોતાના લંચ બોક્સ લાવે છે. ફક્ત ૯% લોકોએ તાજા ફળો અને શાકભાજીનો નિયમિત વપરાશ નોંધાવ્યો છે.
હોસ્ટેલમાં રહેતા વિદ્યાર્થીઓ માટે પરિસ્થિતિ અલગ નથી. લગભગ ૩૫% હોસ્ટેલવાસીઓ સંપૂર્ણપણે હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અથવા સ્ટ્રીટ ફૂડ પર આધાર રાખે છે. તેની તુલનામાં, ફક્ત ૧૯% લોકો ઘરે રાંધેલા ભોજન ખાવાની ઇચ્છા દર્શાવે છે.
ફક્ત ૧૨% વિદ્યાર્થીઓ નિયમિતપણે હોસ્ટેલના વાસણમાં ખાય છે. વધુમાં, ૯% લોકોએ ફાસ્ટ ફૂડ અને પેકેજ્ડ ફૂડ પસંદ કર્યાની જાણ કરી. નિરાશાજનક ૬% લોકોએ મોસમી ફળો અને શાકભાજીને પ્રાધાન્ય આપ્યું.
આ સર્વેક્ષણમાં બાળકોના આહારમાં ગંભીર પોષણની ઉણપનો સીધો ખુલાસો થયો. જ્યારે અડધાથી વધુ બાળકોના લંચ બોક્સમાં હજુ પણ રોટલી, શાકભાજી, ભાત, દાળ અને સેન્ડવીચ હોય છે, ફળો, તાજા શાકભાજી અને ડેરી ઉત્પાદનો તેમના લંચ બોક્સમાંથી લગભગ ગાયબ થઈ ગયા છે. આનું સ્થાન પ્રોસેસ્ડ નાસ્તા, નૂડલ્સ, ચિપ્સ અને પેકેજ્ડ પીણાંએ લીધું છે.
CERC ના CEO અનિદિતા મહેતાએ આ તારણો પર ઊંડી ચિતા વ્યક્ત કરી. તેમણે કહ્યું કે ફક્ત યુવાનોને ૅસ્વસ્થૅ ખાવાની સલાહ આપવાથી તેમની ખાવાની આદતોમાં સુધારો થશે નહીં. આ માટે માતાપિતા, વિદ્યાર્થીઓ, શાળાઓ, કોલેજો અને હોસ્ટેલ મેનેજમેન્ટ વચ્ચે સહયોગી પ્રયાસની જરૂર છે. સ્વસ્થ પસંદગીઓને વ્યવહારુ, સુલભ અને આકર્ષક બનાવવા માટે દરેકે સાથે મળીને કામ કરવું જોઈએ.
સંસ્થાએ પોષણ જાગૃતિ કાર્યક્રમો ચાલુ રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. તે કેન્ટીન અને હોસ્ટેલ ભોજનમાં સ્વસ્થ વિકલ્પોનો સમાવેશ કરવા અને સંતુલિત ભોજન પેક કરવા માટે યોગ્ય માર્ગદર્શન પૂરું પાડવાની પણ ભલામણ કરે છે.
અનિદિતા મહેતાએ સ્પષ્ટતા કરી કે પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય એ સુનિﾍતિ કરવાનો છે કે બાળકોના પોષણ સાથે સુવિધા ખાતર સમાધાન ન થાય. જેમ જેમ બાળકો મોટા થાય છે, તેમ તેમ તેમનો સાદો લંચ બોક્સ સ્વસ્થ ટેવો અને સારા જીવનનો પાયો બનવો જોઈએ
(10:00 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
