વોશિંગ્‍ટન/નવી દિલ્‍હી તા.૮: વિશ્વના સૌથી શક્‍તિશાળી વાયુસેના ધરાવતા દેશોની યાદી બહાર પાડવામાં આવી છે. વર્લ્‍ડ ડિરેક્‍ટરી ઓફ મોર્ડન મિલિટરી એરક્રાફટ (WDMMA) એ વિશ્વભરના વાયુસેનાનું રેન્‍કિંગ બહાર પાડ્‍યું છે. તે જણાવે છે કે ભારતીય વાયુસેના ચીની વાયુસેના કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધુ શક્‍તિશાળી છે. WDMMA એ ૧૦૩ દેશોના ૧૨૯ હવાઈ લશ્‍કરી એકમોની તુલના કરી અને ૪૮,૦૮૨ વિમાનોનું નિરીક્ષણ કર્યું.

WDMMA રેન્‍કિંગ વિશ્વભરના વિવિધ હવાઈ દળ એકમોની એકંદર લડાઇ ક્ષમતાનું મૂલ્‍યાંકન કરે છે. આ રેટિગ ફક્‍ત વિમાનોની કુલ સંખ્‍યા પર જ નહીં પરંતુ TVR સ્‍કોર નક્કી કરવા માટે તકનીકી આધુનિકીકરણ, લોજાિસ્‍ટિકલ સપોર્ટ, આક્રમક અને રક્ષણાત્‍મક ક્ષમતાઓ પર પણ આધારિત છે.

યુએસ વાયુસેનાને ૨૪૨.૯નો સ્‍કોર આપવામાં આવ્‍યો હતો અને તે પ્રથમ ક્રમે છે. યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ નેવી બીજા ક્રમે છે, ત્‍યારબાદ રશિયન વાયુસેના ત્રીજા ક્રમે છે અને યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ આર્મી ચોથા ક્રમે છે. યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ મરીન કોર્પ્‍સ રેન્‍કિંગમાં પાંચમા ક્રમે છે, ત્‍યારબાદ ભારતીય વાયુસેના છઠ્ઠા ક્રમે છે. આ પછી, ચીની વાયુસેના સાતમા ક્રમે છે, અને જાપાની વાયુસેના આઠમા ક્રમે છે. ઇઝરાયેલી વાયુસેના નવમા ક્રમે છે, અને ફ્રેન્‍ચ વાયુસેના ૧૦મા ક્રમે છે. પાકિસ્‍તાન વાયુસેના ટોચના ૧૦ માં શામેલ નથી.

ટોચના ૧૦ વાયુસેનાઓની યાદી

યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ વાયુસેના

યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ નૌકાદળ

રશિયન વાયુસેના

યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ આર્મી

યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ મરીન

ભારતીય વાયુસેના

ચીની વાયુસેના

જાપાની વાયુસેના

ઇઝરાયલી વાયુસેના

ફ્રેન્‍ચ વાયુસેના

WDMMA એ જણાવ્‍યું હતું કે રેન્‍કિંગ ઘણા પરિમાણો પર આધારિત છે, જેમાં લોજાિસ્‍ટિકલ સપોર્ટ, આધુનિકીકરણ, લડાઇ ક્ષમતા, તાલીમ અને કાફલાનું સંતુલન શામેલ છે. તેના આધારે, RrueVal (TVR) વિકસાવવામાં આવ્‍યું હતું.

WDMMA એ ઘણા પરિમાણોના આધારે ભારતીય વાયુસેનાની ક્ષમતાને ચીન અને પાકિસ્‍તાન કરતા આગળ ક્રમ આપ્‍યો છે. જો કે, ચીન પાસે પાંચમી પેઢીના ફાઇટર એરક્રાફટનો મોટો કાફલો હોવાનું કહેવાય છે. WDMMA તેની લડાઇ ક્ષમતા, આધુનિકીકરણ ક્ષમતા અને સ્‍વદેશીકરણના પ્રયાસોના આધારે ભારતીય વાયુસેનાને ચીન કરતા આગળ રાખે છે.

WDMMA ભારતીય વાયુસેનાને તેની કાર્યકારી ક્ષમતાઓ, ભૌગોલિક સ્‍થાન, પાઇલટ અનુભવ અને કાફલાના સંતુલનના આધારે ચીન કરતાં આગળ રાખે છે. જો કે, ફક્‍ત વિમાનોની સંખ્‍યાના આધારે, ચીન ગ્‍લોબલ ફાયરપાવર ઇન્‍ડેક્‍સમાં ભારત કરતાં આગળ છે.

વિમાનોની સંખ્‍યા અને કાફલો - ચીન પાસે ભારત કરતાં બમણાથી વધુ ફાઇટર એરક્રાફટ છે. ચીન પાસે ૩,૫૦૦ થી વધુ સક્રિય ફાઇટર એરક્રાફટ છે. તેની પાસે J-20 અને J-35 જેવા પાંચમી પેઢીના ફાઇટર જેટ, તેમજ H-6 જેવા પરમાણુ-સક્ષમ વ્‍યૂહાત્‍મક બોમ્‍બર છે.

જ્‍યારે ભારતીય વાયુસેના પાસે કુલ ૧,૭૦૦ થી ૨,૦૦૦ ફાઇટર એરક્રાફટ છે, ત્‍યારે ભારત પાસે કોઈ સ્‍ટીલ્‍થ ફાઇટર નથી. પરંતુ ભારતીય વાયુસેનાની સૌથી વિશિષ્ટ વિશેષતા તેના ફાઇટર એરક્રાફટની વિવિધતા અને ભૌગોલિક લાભ છે. ભારત પાસે ફ્રેન્‍ચ રાફેલ, રશિયન Su-30mki અને મિરાજ-૨૦૦૦ જેવા ફાઇટર જેટ છે.

ચીનને ધ્‍યાનમાં રાખીને, જો કોઈ સંઘર્ષ થાય છે, તો તે હિમાલય ક્ષેત્રમાં થવાની સંભાવના છે. ચીની વાયુસેનાના એરબેઝ તિબેટના ઉચ્‍ચ-ઊંચાઈવાળા પ્રદેશના ઉચ્‍ચપ્રદેશ પર સ્‍થિત છે. આના પરિણામે હવાનું દબાણ ઓછું થાય છે, જેના કારણે ફાઇટર જેટ માટે તેમની સંપૂર્ણ ઇંધણ ક્ષમતા, ભારે મિસાઇલો અથવા બોમ્‍બ સાથે ઉડવાનું મુશ્‍કેલ બને છે.

જોકે, ભારતીય વાયુસેનાના એરબેઝ મેદાની અને ઓછી ઊંચાઈવાળા વિસ્‍તારોમાં સ્‍થિત છે. અહીંથી, રાફેલ અથવા Su-30mki જેવા ફાઇટર જેટ તેમની સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે ઉડાન ભરી શકે છે અને દુશ્‍મન પર સંપૂર્ણ બળથી હુમલો કરી શકે છે. ગયા વર્ષે પાકિસ્‍તાન સામેના સંઘર્ષમાં આ સ્‍પષ્ટ થયું હતું. પાકિસ્‍તાની વાયુસેના પાસે વ્‍યૂહાત્‍મક ઊંડાઈનો અભાવ છે, જેના કારણે તેના એરબેઝ સરળતાથી નાશ પામ્‍યા હતા. બીજી બાજુ, ભારતીય વાયુસેના પાસે જબરદસ્‍ત વ્‍યૂહાત્‍મક ઊંડાઈ છે. આ જ કારણ છે કે ભારત ચીનથી આગળ છે.