તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
લ્યો બોલો... યુપી...બિહાર - ઝારખંડનાં લોકોની આવક નેપાળથી પણ ઓછી
વિશ્વ બેંકે ભારતને હજુય ‘‘લોઅર મિડલ ઇન્કમ'' કેટેગરીમાં રાખ્યું : શ્રીલંકા - વિયેટનામ - ફિલીપાઇન્સને ‘‘હાયર ઇન્કમ'' કેટેગરીમાં મૂકયાઃ ગુજરાતમાં પ્રતિ વ્યકિત આવક ૪૭૩૪ ડોલરઃ દેશમાં પાંચમાં ક્રમે
નવી દિલ્હી તા.૭: પાંચ ભારતના રાજ્યો વિશ્વ બેંકની અપર મિડલ ઇન્કમ શ્રેણીમાં પહોંચ્યા છે. જો કે, ભારત એકંદરે લોઅર મિડલ ઇન્કમ વાળુ અર્થતંત્ર છે. આ વિશ્લેષણના આધારે, મનીકન્ટ્રોલે વિશ્વ બેંકના વર્ગીકરણ અને રાજ્ય આવકના ડેટાનું વિશ્લેષણ કર્યું.
આવક સ્તરમાં સતત સુધારા બાદ વિશ્વ બેંકે આ અઠવાડિયે શ્રીલંકા, વિયેતનામ અને ફિલિપાઇન્સને ઉચ્ચ-આવક શ્રેણીમાં અપગ્રેડ કર્યું. જો કે, ભારત હજુય લોઅર મીડલ ઇન્કમ દેશ તરીકે વર્ગીકૃત રહે છે. તેની એટલાસ પદ્ધતિ અનુસાર માથાદીઠ આવક ડોલર ૨,૭૬૦ છે. આ ડોલર ૨,૪૮૮ ની નીચલી-મધ્યમ-આવક સરેરાશથી થોડું વધારે છે. જોકે, તે ઼૪,૬૩૬ ની ઉચ્ચ-મધ્યમ-આવક મર્યાદાથી ઘણું નીચે આવે છે. જોકે, ભારતની અંદર પરિસ્થિતિ નોંધપાત્ર રીતે અલગ છે.
વિશ્વ બેંક ડોલર ૧,૧૭૫ થી ઓછી માથાદીઠ આવક ધરાવતા દેશોને ઓછી-આવક માને છે, જ્યારે ડોલર ૧,૧૭૫ થી ડોલર ૪,૬૩૫ ની વચ્ચે માથાદીઠ આવક ધરાવતા દેશોને નીચલી-મધ્યમ-આવક ગણવામાં આવે છે અને ડોલર ૧૪,૩૭૫ થી વધુ આવક ધરાવતા દેશોને ઉચ્ચ-આવક ગણવામાં આવે છે.
આ રાજ્યો એ બાજી મારી દિલ્હી ડોલર ૬,૨૧૭ ની માથાદીઠ આવક સાથે દેશમાં આગળ છે. તે પછી કર્ણાટક (ડોલર ૫,૫૭૯), તેલંગાણા (ડોલર ૫,૪૦૭), તમિલનાડુ (ડોલર ૫,૩૨૯) અને ગુજરાત (ડોલર ૪,૭૩૪) આવે છે. આ પાંચ રાજ્યો સરળતાથી વિશ્વ બેંકના ઉચ્ચ-મધ્યમ-આવક મર્યાદાને વટાવી ગયા છે.
ત્રણ અન્ય મોટા રાજ્યો આ મર્યાદાને થોડીક રીતે ચૂકી ગયા. મહારાષ્ટ્રની પ્રતિ વ્યક્તિ આવક ડોલર ૪,૬૨૮ હતી, જે ઉચ્ચ-મધ્યમ-આવક શ્રેણીમાં લાયક બનવા માટે જરૂરી મર્યાદાથી માત્ર ડોલર ૮ ઓછી હતી. હરિયાણા ડોલર ૪,૬૨૭ સાથે ત્યારબાદ આવે છે, જે મર્યાદાથી ડોલર ૯ ઓછી હતી, જ્યારે કેરળ, ડોલર ૪,૬૧૦ સાથે, બેન્ચમાર્કથી ફક્ત ડોલર ૨૬ નીચે હતું.
આ રાજ્યો નેપાળ કરતા ઓછી કમાણી કરે છે બીજી બાજુ, બિહાર, ડોલર ૯૮૪ ની પ્રતિ વ્યક્તિ આવક સાથે ભારતનું સૌથી ગરીબ મોટું રાજ્ય રહ્યું છે. આ પછી ઉત્તર પ્રદેશ (ડોલર ૧,૪૦૩) અને ઝારખંડ (ડોલર ૧,૪૭૦) આવે છે. બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને ઝારખંડ નેપાળ અને સબ-સહારન આફ્રિકન દેશો કરતા ઓછી કમાણી કરે છે.
છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં આ ફેરફાર નોંધપાત્ર રહ્યો છે. ૧૯૯૪ માં, ભારતના કોઈપણ મુખ્ય રાજ્યોની આવક એટલી ઊંચી નહોતી કે વિશ્વ બેંકના વર્તમાન ધોરણો અનુસાર મધ્યમ-આવક અર્થતંત્ર તરીકે લાયક ઠરે.
આજે, ઘણા રાજ્યોની આવક દક્ષિણ આફ્રિકા (઼૬,૨૭૦), ફીજી (ડોલર ૬,૨૩૦) અને મંગોલિયા (ડોલર ૬,૨૧૦) જેવા દેશોની આવક જેટલી જ છે. જ્યારે કર્ણાટક અને તેલંગાણા પહેલાથી જ ઇન્ડોનેશિયા (ડોલર ૫,૧૨૦) અને વિયેતનામ (ડોલર ૪,૯૭૦) જેવા અર્થતંત્રોને પાછળ છોડી ચૂક્યા છે.
જોકે, આ પ્રગતિ એકસરખી રહી નથી. છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં રાજ્યો વચ્ચે અસમાનતા વધી છે. રાજ્યો વચ્ચે ગિની ગુણાંક ૧૯૯૪-૯૫માં ૦.૨૩૦ થી વધીને ૨૦૨૫-૨૬માં ૦.૨૬૧ થયો. ૯૦મા અને ૧૦મા ટકાવારીમાં રાજ્યો વચ્ચેનો ગુણોત્તર ૨.૩૮ થી વધીને ૩.૭૩ થયો. આ સૂચવે છે કે વ્યાપક આર્થિક પ્રગતિ છતાં રાજ્યો વચ્ચે આવક અસમાનતામાં વધારો થયો છે.
આવક જૂથોમાં વૃદ્ધિની સરખામણી એ પણ દર્શાવે છે કે મધ્યમ આવક ધરાવતા રાજ્યોએ આ સમયગાળા દરમિયાન સૌથી ઝડપી વિકાસ કર્યો છે. ૧૯૯૪-૯૫ થી તેમની આવક ૩૬.૭ ગણી વધી છે, જે સૌથી ધનિક રાજ્યો માટે ૨૮.૩ ગણી અને સૌથી ગરીબ રાજ્યો માટે ૨૬.૬ ગણી હતી.
કર્ણાટક, કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યો આ વિસ્તરણનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. સતત વૃદ્ધિ છતાં, બિહાર, ઉત્તરપ્રદેશ અને ઝારખંડ પાછળ રહી ગયા છે.
ત્રણ દાયકા પહેલા, ઉત્તરપ્રદેશ અને ઓડિશામાં લગભગ સમાન આવકનું સ્તર હતું. હવે, ઓડિશાની આવક ઉત્તરપ્રદેશ કરતા ૭૫ ટકા વધુ છે.
તેવી જ રીતે, ઝારખંડ અને આસામ સમાન સ્તરે હતા. જોકે, ૨૦૨૫-૨૬માં, આસામની માથાદીઠ આવક ઝારખંડ કરતા ૪૮ ટકા વધુ હતી.
પંજાબ હવે રાજસ્થાન જેટલું અને અન્ય સાત રાજ્યો કરતા ઓછું આવક ધરાવતું રાજ્ય બની ગયું છે. ૧૯૯૪-૯૫માં તે બધા મોટા રાજ્યોમાં સૌથી વધુ આવક ધરાવતું રાજ્ય હતું.
(10:14 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
