ટોક્યો : જાપાન સરકાર દ્વારા વિદેશી નાગરિકો માટે લાગુ કરવામાં આવેલા અત્યંત કડક ઇમિગ્રેશન નિયમોના કારણે ત્યાં વસતા હજારો પ્રવાસીઓના ભવિષ્ય સામે મોટો ખતરો પેદા થયો છે. આ કાયદાકીય ફેરફારોનો ભોગ બનેલા અને છેલ્લા ૩૦ વર્ષથી જાપાનમાં સ્થાયી થયેલા એક ભારતીય રેસ્ટોરન્ટ માલિક મનીષ કુમાર અત્યારે ગંભીર કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યા છે. જાપાનના સૈતામા પ્રીફેક્ચરમાં છેલ્લા ૧૮ વર્ષથી સફળતાપૂર્વક ભારતીય કરી રેસ્ટોરન્ટ ચલાવતા મનીષ કુમારે તાજેતરમાં રાજધાનીમાં આયોજિત એક જાહેર વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લીધો હતો. પોતાની આપવીતી જણાવતી વખતે તેઓ સ્ટેજ પર જ રડી પડ્યા હતા અને તેમના પરિવારના અંધકારમય ભવિષ્યને લઈને ઘેરી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
ઇમિગ્રેશન સર્વિસીસ એજન્સી દ્વારા લેવાયેલા આ આકરા નિર્ણય અંગે દર્દ ઠાલવતા ભારતીય વેપારીએ જણાવ્યું કે, માત્ર બે અઠવાડિયા પહેલા જ સત્તાવાળાઓએ તેમને તાત્કાલિક પોતાનો કારોબાર સમેટીને વતન ભારત પાછા ફરી જવાનો સત્તાવાર આદેશ આપ્યો છે. તેમના બાળકોનો જન્મ અને ઉછેર જાપાનની ધરતી પર જ થયો છે, જેઓ માત્ર જાપાનીઝ ભાષા જ સમજે છે અને તેમના તમામ મિત્રો પણ સ્થાનિક જાપાનીઝ જ છે. અચાનક આખા પરિવારને અજાણ્યા એવા ભારત દેશમાં સ્થળાંતર થવા માટે દબાણ કરવામાં આવતા તેઓ ભારે આઘાતમાં સરી પડ્યા છે. આ આદેશને કારણે વિદેશમાં વસતા અન્ય નાના ભારતીય ઉદ્યોગસાહસિકોમાં પણ ભારે ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે.
આ આખી ઘટના પાછળ જાપાન સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં દેશની 'બિઝનેસ મેનેજર વિઝા' સિસ્ટમમાં કરવામાં આવેલા આમૂલ અને આકરા ફેરફારો જવાબદાર હોવાનું સામે આવ્યું છે. નવા નિયમો હેઠળ વિદેશી રોકાણકારો માટે લઘુત્તમ મૂડી રોકાણની મર્યાદા ૫ મિલિયન યેનથી સીધી વધારીને ૩૦ મિલિયન યેન જેવી માતબર રકમ કરી દેવામાં આવી છે. આ સાથે જ વ્યવસાયમાં ઓછામાં ઓછા એક સ્થાનિક જાપાનીઝ સ્ટાફની ફરજિયાત ભરતી, ઉચ્ચ કક્ષાનું જાપાનીઝ ભાષાનું જ્ઞાન તેમજ વ્યવસાયિક સ્થળો અને ટેક્સ રેકોર્ડનું દર વર્ષે કડક ઓડિટ કરવું અનિવાર્ય બનાવવામાં આવ્યું છે, જે નાના વેપારીઓ માટે અશક્ય સાબિત થઈ રહ્યું છે.
આ આકરા નીતિગત ફેરફારોની સીધી નકારાત્મક અસર જાપાનના આખા વિદેશી વ્યાપારી સમુદાય પર જોવા મળી રહી છે. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, નવા નિયમો અમલમાં આવ્યા બાદ આ ચોક્કસ વિઝા શ્રેણી માટેની માસિક અરજીઓમાં આશરે ૯૬ ટકા જેટલો જંગી ઘટાડો નોંધાયો છે. અગાઉ જ્યાં દર મહિને સરેરાશ ૧,૭૦૦ જેટલી નવી કે રિન્યુઅલ અરજીઓ આવતી હતી, તે આંકડો હવે ઘટીને માત્ર ૭૦ પર આવી ગયો છે. હજારો નાના ઉદ્યોગસાહસિકો આ નવા કાયદાકીય માપદંડોને પૂર્ણ કરવામાં નિષ્ફળ સાબિત થઈ રહ્યા છે, જેના કારણે લાંબા સમયથી ચાલતા વ્યવસાયો બંધ થવાના આરે પહોંચ્યા છે.
વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન માનવાધિકાર સંગઠનો અને સામાજિક કાર્યકરોએ પણ જાપાન સરકારના આ વલણની આકરી ટીકા કરી છે. તેમનું કહેવું છે કે જે વિદેશી નાગરિકોએ દાયકાઓ સુધી જાપાનના અર્થતંત્રમાં પોતાનું યોગદાન આપ્યું છે અને સ્થાનિક સંસ્કૃતિને અપનાવી છે, તેમની સાથે આવો અમાનવીય વ્યવહાર ન કરવો જોઈએ. આ મામલો હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે અને અસરગ્રસ્ત પરિવારો કાયદાકીય લડત લડવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે જેથી કરીને તેમને પોતાના જ બાળકોના ભવિષ્ય ખાતર દેશનિકાલ થવામાંથી મુક્તિ મળી શકે.