નવી દિલ્હી : સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં દરરોજ અવનવા વીડિયો વાયરલ થતા રહે છે, પરંતુ તાજેતરમાં ઇન્ટરનેટ પર સામે આવેલા એક વીડિયોએ સામાન્ય જનતાની સાથે-સાથે સુરક્ષા એજન્સીઓ અને તમામ મોટી બેંકોના કાન ઊભા કરી દીધા છે. થોડા દિવસો પહેલાં જ રસ્તા વચ્ચે ચાલતી ઈ-રિક્ષાને એક જ ક્લિકથી લોક કરવાનો વીડિયો વાયરલ થયો હતો, જેના પર સરકારે કડક એક્શન લીધા હતા. હવે ઇન્ટરનેટ પર એક નવો દાવો ધૂમ મચાવી રહ્યો છે કે એક સ્માર્ટફોન એપની મદદથી બેંકના એટીએમ (ATM) મશીનને પણ રિમોટલી ચાલુ કે બંધ કરી શકાય છે. વીડિયો જોયા પછી લોકોમાં એટીએમની સુરક્ષાને લઈને ભારે ચિંતા ફેલાઈ ગઈ છે.

શું છે વાયરલ વીડિયોનું રહસ્ય?

વાયરલ થઈ રહેલા આ શંકાસ્પદ વીડિયોમાં કેટલાક યુવકો મોબાઈલ સ્ક્રીન પર એક એપ ઓપન કરીને ઊભેલા દેખાય છે અને જેવું તે એપમાં બટન દબાવે છે કે તરત જ સામે રાખેલું એટીએમ મશીન બંધ થઈ જાય છે. વીડિયો બનાવનારાઓએ ચાલાકીપૂર્વક પોતાના ચહેરા છુપાવ્યા છે. આ વીડિયોમાં જે એપ દેખાઈ રહી છે, તે હૂબહૂ ઈ-રિક્ષા બંધ કરવા માટે વપરાતી 'BAT-BMS' એપ જેવી જ છે. જોકે, આ બાબતે હજુ સુધી કોઈ બેંક કે સરકારી વહીવટી અધિકારી દ્વારા સત્તાવાર નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું નથી.

સાયબર એક્સપર્ટ્સનું શું કહેવું છે?

દેશના ટોચના સાયબર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વીડિયો સંપૂર્ણપણે નકલી (Fake Video) અથવા ભ્રામક હોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે દરેક એટીએમ મશીન ચોક્કસ સમયે ઓટોમેટિક રીબૂટ (Reboot) થતું હોય છે અથવા બેંકના સેન્ટ્રલ સર્વર સાથે કનેક્ટ થતું હોય છે. બિલકુલ એ જ સેકન્ડે કોઈકે મશીન સામે મોબાઈલ સ્ક્રીન ધરીને ટ્રીક સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ કરી દીધી હોવાની પૂરેપૂરી સંભાવના છે.

જ્યારે 'BAT-BMS' એપે મચાવી હતી સનસનાટી

હજુ ગયા અઠવાડિયે જ સોશિયલ મીડિયા પર 'BAT-BMS' નામની એપથી રસ્તા પર દોડતી ઈ-રિક્ષાઓ રોકીને મુસાફરોનો જીવ જોખમમાં મૂકવાના કિસ્સા સામે આવ્યા હતા. કેન્દ્ર સરકારે આ મામલે ત્વરિત કડક પગલાં લઈને ગૂગલ પ્લે સ્ટોર અને એપલ એપ સ્ટોરમાંથી આ ચીની બેટરી મેનેજમેન્ટ એપ તેમજ તેના જેવા અન્ય શંકાસ્પદ ટૂલ્સ પર કાયમી પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો.

કેવી રીતે થાય છે આ બ્લૂટૂથ ગેમ?

ટેકનિકલ રીતે સમજીએ તો, 'BAT-BMS' એ એક લિથિયમ બેટરી મોનિટરિંગ ચીની એપ છે, જે બેટરીનું વોલ્ટેજ, તાપમાન અને ચાર્જિંગ સ્ટેટસ ચેક કરે છે. આજકાલ ઘણી ઈ-રિક્ષાઓ અને આધુનિક ડિજિટલ મશીનોમાં બ્લૂટૂથ આધારિત લિથિયમ બેટરી વપરાય છે. જો આ ડિવાઇસના પાસવર્ડ મજબૂત ન હોય, તો ૧૦ થી ૧૫ મીટરની રેન્જમાં કોઈ પણ અજાણ્યો વ્યક્તિ બ્લૂટૂથ કનેક્ટ કરીને એપ દ્વારા પાવર સપ્લાય કટ કરી શકે છે. સાયબર એક્સપર્ટ્સ આશંકા જતાવી રહ્યા છે કે એટીએમ મશીનની યુપીએસ (UPS) બેટરી જો બ્લૂટૂથ પ્રોટેક્ટેડ ન હોય તો કદાચ આવું થઈ શકે, પણ મેઈન બેંક સર્વર હેક કરવું અશક્ય છે. તેથી અફવાઓથી દૂર રહો અને સાવચેત રહો.