મુંબઈ: ચાલુ નાણાકીય વર્ષના એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટર (Q1) દરમિયાન જાહેર ક્ષેત્રની નવ મુખ્ય બેંકોએ રિટેલ, કૃષિ અને MSME ક્ષેત્રે મજબૂત ધિરાણ વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. જોકે, તેમની સામે ડિપોઝિટ એકત્રીકરણની ધીમી ગતિ એક ગંભીર પડકાર તરીકે ઉભરી આવી છે. પ્રાપ્ત થયેલા નાણાકીય આંકડા મુજબ, બજારમાં લોનની માંગમાં સતત વધારો જોવા મળી રહ્યો છે, જ્યારે તેની સામે ગ્રાહક થાપણો અને ખાસ કરીને CASA (કરન્ટ અને સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ) બેલેન્સ મેળવવામાં બેંકોને હાલમાં તીવ્ર સ્પર્ધાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.

ધિરાણની સરખામણીએ થાપણો મેળવવાની ગતિ ધીમી:

વિવિધ અગ્રણી બેંકો દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા કામચલાઉ અપડેટ્સ મુજબ, ધિરાણ અને થાપણો વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળ્યો છે. જેમાં મુખ્ય બેંકોની સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:

 * બેંક ઓફ બરોડા: આ બેંકે વાર્ષિક ધોરણે ૧૭.૪ ટકાની લોન વૃદ્ધિ મેળવી છે, જેની સામે થાપણોમાં માત્ર ૧૩.૮ ટકાનો જ વધારો નોંધાયો છે.

 * બેંક ઓફ ઈન્ડિયા: આ બેંકે ૧૮.૬૪ ટકાની મજબૂત ધિરાણ વૃદ્ધિ દર્શાવી છે, જેની સામે થાપણોમાં વધારાનો આંકડો ૧૪.૯૨ ટકા પર અટકી ગયો છે.

આ સત્તાવાર આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે લોન આપવાની પ્રક્રિયા તો ખૂબ જ વેગવંતી છે, પરંતુ બેંકો માટે ધિરાણ આપવા જરૂરી પૂરતી મૂડી એકત્રિત કરવાનું કામ હાલમાં મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.

ગ્રાહકો પરંપરાગત બચતના બદલે અન્ય રોકાણો તરફ વળ્યા:

બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં સર્જાયેલી આ સ્થિતિ લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા 'ક્રેડિટ-ડિપોઝિટ ગેપ' ને વધુ ગંભીર બનાવી રહી છે. બજારના વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર, સામાન્ય ગ્રાહકો અને રોકાણકારો હવે બેંકોના પરંપરાગત બચત ખાતાઓને બદલે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, શેરબજાર કે અન્ય ઊંચું વળતર આપતા રોકાણના વિકલ્પો તરફ વળ્યા છે. ગ્રાહકોની બદલાયેલી આ પસંદગીના કારણે જ બેંકોના ઓછા ખર્ચવાળા CASA બેલેન્સ પર ભારે દબાણ વધ્યું છે. વ્યાજદરોમાં થઈ રહેલા ફેરફાર અને બજારની બદલાતી સ્થિતિ વચ્ચે થાપણદારોને આકર્ષવા માટે બેંકોએ હવે નવી રણનીતિઓ અપનાવવી અનિવાર્ય બની છે.

આગામી સમયમાં આક્રમક યોજનાઓ આવવાની શક્યતા:

આગામી ક્વાર્ટર્સમાં લોન વૃદ્ધિની આ તેજીને જાળવી રાખવા માટે બેંકોએ થાપણો વધારવા પર ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે. આ માટે બેંકો દ્વારા ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) પર વધુ આક્રમક અને આકર્ષક વ્યાજ દરો તેમજ નવી ગ્રાહક-લક્ષી યોજનાઓ રજૂ કરવામાં આવે તેવી પૂરેપૂરી શક્યતા છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની નાણાકીય નીતિઓ અને બજારમાં પ્રવર્તતા ફુગાવાના દબાણ વચ્ચે, આગામી સમયમાં થાપણ એકત્રીકરણનું યોગ્ય સંતુલન જાળવવું એ સમગ્ર બેંકિંગ સિસ્ટમ માટે સૌથી મોટું પરીક્ષણ સાબિત થશે.