ચેન્નઈ, તા.28: દક્ષિણ ભારતમાં આવેલા પ્રસિદ્ધ મંદિરો અને ધાર્મિક સ્થળોની મર્યાદાઓ તથા પરંપરાઓને લઈને મન્દ્રાશ હાઈકોર્ટ દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ આદેશ જારી કરવામાં આવ્યો છે. અદાલતે એક ચુકાદા દરમિયાન જણાવ્યું છે કે બિન-હિન્દુઓએ મંદિર પરિસરમાં પ્રવેશતી વખતે ત્યાંની આગમિક કસ્ટમ્સ (Agamic customs) અને પરંપરાગત નિયમોનું સંપૂર્ણપણે સન્માન કરવું જોઈએ. કોર્ટે આ સંદર્ભમાં ભૂતકાળના કેટલાક દૃષ્ટાંતો ટાંકીને ધાર્મિક શ્રદ્ધા અને આગમશાસ્ત્રોના નિયમોના પાલન પર ભાર મૂક્યો છે.

અદાલતે સુનાવણી દરમિયાન મદુરાઈ ખાતે આવેલા પ્રસિદ્ધ મંદિરમાં એક વિશિષ્ટ મુલાકાત વખતે હસ્તાક્ષર કરાયેલા વચનબદ્ધતા પત્ર (undertaking) નો વિશેષ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ ચુકાદામાં જણાવવામાં આવ્યું કે જ્યારે પણ અન્ય ધર્મના કે સંપ્રદાયના લોકો પવિત્ર ધાર્મિક સ્થળોની મુલાકાતે જાય, ત્યારે તેમણે ત્યાંના સદીઓ જૂના રિવાજો અને આધ્યાત્મિક વાતાવરણની પવિત્રતા જળવાઈ રહે તે માટે સહકાર આપવો જરૂરી છે.

કોર્ટે પોતાના અવલોકનમાં સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ભારતના વિવિધ ધાર્મિક સ્થળો પોતપોતાની આગવી પરંપરાઓ અને ધાર્મિક ગ્રંથો આધારિત આગમશાસ્ત્રથી સંચાલિત થાય છે. આ નિયમો કોઈપણ વ્યક્તિગત માન્યતા વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ તે તે સ્થાનોની પવિત્રતા અને શિસ્ત જાળવી રાખવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે. અદાલતના આ મંતવ્યથી ધાર્મિક સંસ્થાઓ અને મંદિરોના વહીવટી તંત્રને મોટી નૈતિક તાકાત મળી છે.

આ કાનૂની મુદ્દો એવા સમયે ચર્ચામાં આવ્યો છે જ્યારે વિવિધ ક્ષેત્રોમાંથી ધાર્મિક સ્થળો પર પ્રવેશ અને તેની શિસ્તને લઈને અવારનવાર સવાલો ઉભા થતા હોય છે. ન્યાયાલયે પોતાના નિર્ણયમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ધાર્મિક સહિષ્ણુતા અને આદરનો અર્થ એ પણ છે કે દરેક નાગરિક સંબંધિત ધર્મની આસ્થા અને તેની પરંપરાગત મર્યાદાઓનું પાલન કરે.

કાનૂની વિશેષજ્ઞોના મતે, મદ્રાસ હાઈકોર્ટનો આ આદેશ દેશભરના મંદિરો અને ધાર્મિક સંકુલોમાં સમાન નિયમોના અમલીકરણ માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા પૂરી પાડશે. અગાઉ પણ આવા વિષયો પર વિવિધ અદાલતો દ્વારા સમયાંતરે ચુકાદાઓ આપવામાં આવ્યા છે, પરંતુ આજના આજના સમયમાં આગમિક પરંપરાઓના પાલનને અનિવાર્ય ગણાવતો આ નિર્ણય વિશેષ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.

આગામી સમયમાં આ ચુકાદાના પગલે રાજ્યના તમામ પ્રમુખ મંદિરોના વ્યવસ્થાપન મંડળો દ્વારા બિન-હિન્દુ મુલાકાતીઓ માટે પ્રવેશના નિયમો અને ઘોષણાપત્રની પ્રક્રિયા વધુ કડક બનાવવામાં આવે તેવી પૂરી શક્યતા છે, જેથી ધાર્મિક સ્થળોની પવિત્રતા અને એકતા અકબંધ રહી શકે.