​નવી દિલ્હી: દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે (સુપ્રીમ કોર્ટે) ફોજદારી ન્યાય પ્રણાલીને લઈને એક મહત્વપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે જણાવ્યું છે કે, ફોજદારી કેસોમાં પોલીસ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતા ક્લોઝર રિપોર્ટ (અંતિમ અહેવાલ)થી ટ્રાયલ કોર્ટના મેજિસ્ટ્રેટ ક્યારેય બંધાયેલા હોતા નથી. મેજિસ્ટ્રેટ પાસે પોલીસના આ અહેવાલ સામે સ્વતંત્ર રીતે કેસની નોંધ (સંજ્ઞાન) લેવાની, કેસની વધુ તપાસ (ફર્ધર પ્રોબ) કરવાનો આદેશ આપવાની અથવા રિપોર્ટ સ્વીકારવાની સંપૂર્ણ સત્તા અને વિવેકબુદ્ધિ રહેલી છે.

​કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, આ ચુકાદો ગુનાહિત તપાસમાં ન્યાયની પારદર્શિતા જાળવવા અને પીડિતો અથવા ફરિયાદીઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે અત્યંત સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.

​કોર્ટના ચુકાદાના મુખ્ય મુદાઓ:

​સ્વતંત્ર વિવેકબુદ્ધિ: પોલીસે કોઈ કેસમાં ક્લોઝર રિપોર્ટ રજૂ કર્યો હોય તો તેનો અર્થ એ નથી કે મેજિસ્ટ્રેટ તેને આંખ બંધ કરીને સ્વીકારી લેવા મજબૂર છે. મેજિસ્ટ્રેટ પોતાના ન્યાયિક મગજનો ઉપયોગ કરીને કેસના દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરે છે.
​વિકલ્પોની સ્પષ્ટતા: મેજિસ્ટ્રેટ પાસે આવા રિપોર્ટ સામે ત્રણ મુખ્ય વિકલ્પો હોય છે—પહેલું, ક્લોઝર રિપોર્ટ સ્વીકારીને કેસ બંધ કરવો; બીજું, રિપોર્ટ નકારીને સ્વતંત્ર રીતે અપરાધની નોંધ (Cognisance) લેવી; અથવા ત્રીજું, કેસમાં વધુ તપાસ (Further Investigation) કરવાનો આદેશ આપવો.
​ફરિયાદીની સુનાવણીનો અધિકાર: ક્લોઝર રિપોર્ટ પર નિર્ણય લેતા પહેલાં ફરિયાદી કે પ્રથમ સૂચના આપનાર (First Informant)ને સાંભળવાની તક આપવી અનિવાર્ય છે, જેથી કોઈ પણ પક્ષ સાથે અન્યાય ન થાય.
​સુપ્રીમ કોર્ટના આ નિર્દેશથી નીચલી અદાલતોમાં ચાલતા ફોજદારી કેસોમાં ન્યાયિક પ્રક્રિયા વધુ સચોટ બનશે અને પોલીસ તપાસમાં જો કોઈ છટકબારી રહી ગઈ હોય તો તેને સુધારવાની તક મેજિસ્ટ્રેટ સ્તરે મળી રહેશે.