મુંબઈ : દેશની સ્વાસ્થ્ય સેવાઓમાં એક ઐતિહાસિક પહેલ કરતા મહારાષ્ટ્ર સરકારે સોમવારે સરકારી હોસ્પિટલો અને પ્રયોગશાળાઓમાં પૂરી પાડવામાં આવતી દવાઓની ગુણવત્તાનું ઝડપી સ્ક્રીનીંગ કરવા માટે અદ્યતન પોર્ટેબલ ડ્રગ ડિટેક્શન મશીનો તૈનાત કર્યા છે. આ સાથે મહારાષ્ટ્ર ભારતનું પ્રથમ એવું રાજ્ય બની ગયું છે જેણે માત્ર એક મિનિટમાં કોઈપણ દવાની રાસાયણિક રચના અને સંભવિત વિસંગતતાઓને ઓળખી શકે તેવી આ ટેકનોલોજી સત્તાવાર રીતે અમલમાં મૂકી છે.

ઘટનાની વિગતવાર વિગતો આપતા રાજ્યના જાહેર આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રી પ્રકાશ અબિતકરે લોન્ચિંગ પ્રસંગે જણાવ્યું હતું કે દર્દીઓને અપાતી દવાઓની ગુણવત્તા અને શુદ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવી એ જાહેર આરોગ્ય પ્રણાલીનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આ હેતુસર સરકારે કુલ ૯.૬ કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે ૧.૨ કરોડ રૂપિયાની કિંમતના આઠ અત્યાધુનિક રમન સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી-આધારિત પોર્ટેબલ મશીનો ખરીદીને વિવિધ જિલ્લાઓમાં મોકલી આપ્યા છે.

આ મશીનોમાં અંદાજે ૫,૦૦૦ જેટલી દવાઓનો વ્યાપક ડેટાબેઝ ફીડ કરવામાં આવ્યો છે, જે ગોળીઓ, કેપ્સ્યુલ્સ, પ્રવાહી દવાઓ અને ઉધરસની ચાસણીનું અત્યંત સચોટ પરીક્ષણ કરી શકે છે. આ ટેકનોલોજી લેસર લાઈટના માધ્યમથી પદાર્થનું વિશ્લેષણ કરીને તેની રાસાયણિક ફિંગરપ્રિન્ટ જનરેટ કરે છે અને પ્રમાણભૂત ફોર્મ્યુલેશન સાથે સરખામણી કરીને શંકાસ્પદ ખામીઓને તુરંત ખુલ્લી પાડે છે.

પ્રારંભિક તપાસ દરમિયાન જો કોઈ દવામાં શંકાસ્પદ વિસંગતતા જણાશે, તો તે નમૂનાને પુષ્ટિકરણ માટે નેશનલ એક્રેડિટેશન બોર્ડ ફોર ટેસ્ટિંગ એન્ડ કેલિબ્રેશન લેબોરેટરીઝ (NABL) માન્યતા પ્રાપ્ત પ્રયોગશાળામાં મોકલવામાં આવશે. લેબોરેટરી રિપોર્ટના આધારે કાયદાકીય જોગવાઈઓ મુજબ દોષિત ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ સામે કડક દંડાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને ગંભીર ગેરરીતિના કિસ્સામાં તેમને બ્લેકલિસ્ટ પણ કરવામાં આવશે.

આ ટેકનોલોજીના અસરકારક સંચાલન માટે જાહેર આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા ૧૬ વિશિષ્ટ અધિકારીઓને સઘન તાલીમ આપવામાં આવી છે, જેમાં પ્રત્યેક મશીન દીઠ બે અધિકારીઓની ફાર્માસિસ્ટ સહિત નિમણૂક કરાઈ છે. આ ઉપરાંત રાજ્યના થાણે, પુણે, નાગપુર, સોલાપુર, કોલ્હાપુર, છત્રપતિ સંભાજીનગર, અમરાવતી અને લાતૂર જેવા પ્રમુખ વિસ્તારોમાં વિશેષ 'ફ્લાઈંગ સ્ક્વોડ' (તપાસ ટુકડીઓ) કાર્યરત કરવામાં આવી છે જે સરકારી આરોગ્ય સંસ્થાઓની અચાનક મુલાકાત લઈને સેમ્પલ એકત્ર કરશે.

આરોગ્ય સેવામાં સ્ટાફની અછતને પહોંચી વળવા સરકાર આગામી નવેમ્બર મહિનાના અંત સુધીમાં કુલ ૩,૩૦૦ નવા ડોક્ટરોની નિમણૂક કરવાની યોજના પર પણ કામ કરી રહી છે, જેમાં પ્રથમ તબક્કામાં ૧,૪૦૦ નિષ્ણાત તથા સ્નાતક ડોક્ટરો અને બીજા તબક્કામાં ૧,૯૦૦ જેટલા આયુર્વેદિક મેડિકલ ઓફિસર્સની સેવાઓ લેવાશે. આ ક્રાંતિકારી પગલાંથી રાજ્યની આરોગ્ય વ્યવસ્થા વધુ પારદર્શક અને મજબૂત બનશે.