​નવી દિલ્હી: ​સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઈનડાયરેક્ટ ટેક્સીસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) દ્વારા જીએસટી (GST) વ્યવસ્થા હેઠળ કરદાતાઓ, નિકાસકારો અને વિવિધ ઉદ્યોગો માટે મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. 57મી જીએસટી કાઉન્સિલની બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયો અને ભલામણોના આધારે CBIC એ પરિપત્ર નંબર 257 થી 264 (257–264/2026-GST) સુધીના 8 નવા સ્પષ્ટતાત્મક પરિપત્રો (Circulars) એકસાથે જાહેર કર્યા છે.

​આ નવા પરિપત્રોથી નોટિસ, અપીલ પ્રક્રિયા, રજિસ્ટ્રેશન, ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) અને નિકાસ રિફંડ જેવા મહત્વના અને વિવાદસ્પદ મુદ્દાઓ પર વ્યાપક સ્પષ્ટતા આપવામાં આવી છે, જેનાથી બિનજરૂરી લીગલ લિટિગેશન (કાનૂની વિવાદો) ઘટશે.

​મુખ્ય 8 પરિપત્રો (Circulars 257 to 264)ની તમામ વિગતો:

​1. GST રજિસ્ટ્રેશન માર્ગદર્શિકા (Circular 257): નવા જીએસટી રજિસ્ટ્રેશન મેળવનારા અરજદારો માટે દસ્તાવેજોની ચકાસણી સંબંધિત સુધારાઓ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. હવે બિઝનેસ પ્લેસ (જગ્યાના પુરાવા) અંગે સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. જો નક્કી કરેલા સમયગાળામાં અધિકારી તરફથી કોઈ પ્રશ્ન કે કાર્યવાહી ન થાય, તો રજિસ્ટ્રેશન આપોઆપ મંજૂર (Deemed Approved) ગણાશે.

​2. કારણ દર્શાવો નોટિસ અને અપીલ પ્રક્રિયા (Circular 258): શો-કોઝ નોટિસ (SCN) અને આદેશો જારી કરવા માટે કડક માર્ગદર્શિકા બહાર પાડવામાં આવી છે. અધિકારીઓએ પૂરતા પુરાવા અને સ્પષ્ટ આધાર આપવો પડશે. આ ઉપરાંત, આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ટૂલ્સનો ઉપયોગ માત્ર માનવીય સુપરવિઝન હેઠળ જ કરી શકાશે. અપીલ દાખલ કરતા સમયે પણ પ્રિલિમિનરી સ્ક્રૂટિની કરવામાં આવશે.

​3. અપીલ માટે પ્રી-ડિપોઝિટ નિયમો (Circular 259): જીએસટી અપીલમાં જતી વખતે ચૂકવવાપાત્ર પ્રી-ડિપોઝિટ (Pre-deposit) પર ચાલતી દ્વિધા દૂર કરાઈ છે. કરદાતાએ સ્વીકારેલી લાયબિલિટી પૂર્ણ ચૂકવવી પડશે અને વિવાદિત ટેક્સની રકમ પર જ 10% પ્રી-ડિપોઝિટ લાગુ થશે. ટ્રિબ્યુનલ સ્તરે અપીલ માટે અલગથી 10% પ્રી-ડિપોઝિટ ગણવામાં આવશે. કરદાતાની તરફેણમાં ચુકાદો આવ્યા બાદ રિફંડ આપવાની પ્રક્રિયા વધુ સરળ બનાવાઈ છે.

​4. ઇનપુટ સર્વિસ ડિસ્ટ્રીબ્યુટર - ISD મિકેનિઝમ (Circular 260): એક જ PAN પર મલ્ટિપલ રજિસ્ટ્રેશન ધરાવતા વેપારીઓ માટે ઇનપુટ સર્વિસ ડિસ્ટ્રીબ્યુટર (ISD) દ્વારા ક્રેડિટ ટ્રાન્સફર સંબંધિત રીવર્સલ અને ITC વહેંચણીના નિયમો સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે.

​5. બેંકો અને NBFCs માટે ITC વિકલ્પ (Circular 261): બેંકિંગ કંપનીઓ અને બિન-બેંકિંગ નાણાકીય સંસ્થાઓ (NBFCs) માટે સેક્શન 17(4) હેઠળ 50% પાત્ર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) મેળવવા માટેની ચોક્કસ પદ્ધતિ અને GSTR-3B રિટર્નમાં દર્શાવવાની રીત સુનિશ્ચિત કરવામાં આવી છે.

​6. ઓટોમોબાઈલ ડીલર્સ માટે ડેમો વ્હીકલ પર ITC (Circular 262): કાર અને વાહન વેચતા ડીલર્સ/એજન્સીઓને મોટો લાભ આપતા સ્પષ્ટ કરાયું છે કે, ટેસ્ટ ડ્રાઈવ કે પ્રદર્શન માટે વપરાતા 'ડેમો વ્હીકલ્સ' (Demo Vehicles) પર બ્લોક કરાયેલી ITC ક્રેડિટ હવે મેળવી શકાશે.

​7. સર્વિસ અને ગુડ્ઝ નિકાસકારો માટે પેમેન્ટ નિયમો (Circular 263): નિકાસકારો માટે વિદેશી હૂંડિયામણ મેળવવા, Nostro એકાઉન્ટ, વિદેશી ચુકવણી અને સેટ-ઓફ સંબંધિત નિયમો સ્પષ્ટ કરાયા છે. Rule 96B હેઠળ ગૂડ્ઝ એક્સપોર્ટ રિયલાઈઝેશન અંગે આ વિગતવાર સ્પષ્ટતા આપાઈ છે.

​8. Rule 96(10) નાબૂદી અને ભૂતકાળની અસર (Circular 264): સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાને ધ્યાનમાં રાખીને નિયમ 96(10) ની નાબૂદીને ભૂતકાળની અસરથી (23 ઓક્ટોબર 2017 થી) અમલી ગણવામાં આવી છે. જેનાથી અગાઉ રોકાયેલા કે અટવાયેલા IGST રિફંડના કેસમાં નિકાસકારોને ઘણો મોટો કાનૂની વિજય અને રાહત મળશે.

​વેપારીઓ અને ટેક્સ પ્રોફેશનલ્સ માટે રાહત:
​સીબીઆઈસી દ્વારા એક જ દિવસમાં બહાર પાડવામાં આવેલા આ પરિપત્રોથી કરદાતાઓ અને જીએસટી અધિકારીઓ વચ્ચે ચાલતી અનેક કાનૂની ગૂંચવણોનો અંત આવશે. ટેક્સ નિષ્ણાતોના મતે, આ સ્પષ્ટતાઓથી બિઝનેસ કરવાની સરળતા (Ease of Doing Business) વધશે અને જીએસટી પ્રક્રિયામાં વધુ પારદર્શિતા આવશે.