નવી દિલ્હી, તા. 16: ભારતીય રાજકારણમાં ઉમેદવારોની મિલકતો અને આવકના સ્ત્રોતો હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહ્યા છે. વર્ષ 2018માં સુપ્રીમ કોર્ટે આપેલા ઐતિહાસિક 'લોકપ્રહરી ચુકાદા' ને લાગુ કરવામાં કેન્દ્ર સરકાર નિષ્ફળ રહી હોવાના આક્ષેપ સાથે દાખલ કરવામાં આવેલી અવમાનનાની અરજીને આજે સર્વોચ્ચ અદાલતે ફગાવી દીધી છે. કોર્ટે માન્યું છે કે સરકારે આ દિશામાં યોગ્ય પગલાં લીધા છે અને કોર્ટના આદેશનો કોઈ ઈરાદાપૂર્વક અનાદર થયો નથી.
શું હતો ૨૦૧૮નો લોકપ્રહરી ચુકાદો?
૨૦૧૮માં સુપ્રીમ કોર્ટે એક ક્રાંતિકારી આદેશ આપ્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે ચૂંટણી લડતા ઉમેદવારોએ માત્ર પોતાની જ નહીં, પણ તેમના જીવનસાથી અને આશ્રિતોની સંપત્તિ તેમજ આવકના સ્ત્રોતો જાહેર કરવા ફરજિયાત છે. જો કોઈ ઉમેદવાર આ માહિતી છુપાવે, તો તેને 'ભ્રષ્ટ પ્રથા' ગણવામાં આવશે અને તે ઉમેદવારને ગેરલાયક ઠેરવી શકાય છે.
લોકપાલની રજૂઆત અને ૧૦૦% સંપત્તિ વધારો
આજની સુનાવણી દરમિયાન લોકપાલના મહાસચિવ એસ.એન. શુક્લાએ એક મહત્વનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે એવી કાયમી પદ્ધતિની માંગ કરી હતી કે જે ધારાસભ્યોની સંપત્તિ બે ચૂંટણીઓ વચ્ચે ૧૦૦ ટકા કે તેથી વધુ વધે છે, તેમની તપાસ લોકપાલ દ્વારા કરવામાં આવે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે સરકાર આ ચુકાદાને કડક રીતે લાગુ કરવામાં આનાકાની કરી રહી છે.
કોર્ટનું અવલોકન અને સરકારનો બચાવ
કેન્દ્ર સરકાર વતી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ (ASG) શ્રી નટરાજે કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે સરકાર દ્વારા તમામ જરૂરી વિકાસલક્ષી પગલાં લેવામાં આવ્યા છે અને કોઈ પણ નિયમનું ઉલ્લંઘન થયું નથી. કોર્ટે સરકારના જવાબથી સંતોષ વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું કે, "રેકોર્ડ પર મૂકવામાં આવેલી સામગ્રી જોતા સ્પષ્ટ થાય છે કે કોઈ અવમાનનો કેસ બનતો નથી."
નિષ્કર્ષ
આ ફેંસલા સાથે એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે હાલની વ્યવસ્થા મુજબ ઉમેદવારો દ્વારા કરવામાં આવતી જાહેરાતો પૂરતી ગણવામાં આવી છે. જોકે, ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત ચૂંટણીઓ માટે સંપત્તિના સ્ત્રોતો જાહેર કરવાના નિયમો વધુ કડક બને તેવી માંગ સામાજિક કાર્યકરો દ્વારા સતત કરવામાં આવી રહી છે.
ઝડપી વિગત: સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ૨૦૧૮ના ચુકાદાના અમલીકરણમાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી કોઈ કાયદાકીય ભૂલ કે અનાદર થયો નથી.