કોલકાતા : પશ્ચિમ બંગાળના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી દ્વારા મંગળવારે દેશમાં વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર અંકુશ લગાવવામાં આવી રહ્યો હોવાના ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ, વ્લોગર્સ, યુટ્યુબર્સ અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ચાલી રહેલી ઓનલાઈન સેન્સરશીપની ચર્ચા વચ્ચે તેમણે વિદ્યાર્થીઓ અને સ્વતંત્ર પ્લેટફોર્મને પોતાનો સંપૂર્ણ ટેકો જાહેર કર્યો છે.

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ શેર કરતા મમતા બેનર્જીએ કેન્દ્ર સરકાર પર બંધારણની કલમ ૧૪, ૧૯ અને ૨૧ ની અવગણના કરવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ સહિત દેશના નાગરિકોને મુક્તપણે પોતાની અભિવ્યક્તિ કરવાનો અધિકાર છે, પરંતુ આ પ્રકારના સેન્સરશીપના વલણથી નાગરિકોને તેમના હકોથી વંચિત રાખવામાં આવી રહ્યા છે.

આ સમગ્ર વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં કલકત્તા હાઈકોર્ટ દ્વારા આપવામાં આવેલો એક મહત્વપૂર્ણ આદેશ રહેલો છે. અદાલતે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ યુટ્યુબ, એક્સ અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પ્રસારિત થતા "હાઉ મોદી એન્ડ અદાણી સ્ટોલ ઈન્ડિયા: ધ ફ્રેન્ડશીપ ફાઇલ્સ" નામના વિડીયો ક્લિપ્સ અને તેની સમાન પ્રતિકૃતિઓને ત્વરિત ધોરણે હટાવી દેવાનો આદેશ જારી કર્યો હતો.

અદાણી એન્ટરપ્રાઇઝ લિમિટેડ દ્વારા યુટ્યુબ ચેનલના સંચાલક સબિર ભાટિયા સામે દાખલ કરવામાં આવેલા માનહાનિના દાવા પર સુનાવણી કરતા જસ્ટિસ આર્યક દત્તે આ વચગાળાનો મનાઈ હુકમ આપ્યો હતો. કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે વિડીયોમાં પ્રસ્તુત કરવામાં આવેલી સામગ્રી કોઈ સામાન્ય સમાચાર અહેવાલને બદલે નાટકીય કથા તરીકે રજૂ કરાઈ છે અને તેમાં ગંભીર તથ્યપૂર્ણ આરોપો સામેલ છે.

કોર્ટે પોતાના આદેશમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વચગાળાનો મનાઈ હુકમ આગામી ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭ સુધી અથવા તો આગામી સુનાવણી સુધી અમલમાં રહેશે. સાથે જ અદાલતે એવું પણ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જાહેર હિતના મુદ્દાઓ સાથે સંકળાયેલા માનહાનિના કેસોમાં પ્રી-ટ્રાયલ મનાઈ હુકમો મંજૂર કરતી વખતે જનતાના જાણવાના અધિકારને પણ ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે.

આ કાનૂની કાર્યવાહી અને હાઈકોર્ટના આદેશ બાદ રાજકીય સ્તરે અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા અને કોર્પોરેટ માનહાનિના મુદ્દાઓ પર નવી ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. આગામી સમયમાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ સામગ્રી અને તેના નિયમન અંગે ન્યાયતંત્ર અને સરકાર દ્વારા કેવા પગલાં લેવામાં આવે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.