નવી દિલ્હી, સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી સબરીમાલા સંદર્ભ કેસની સુનાવણી દરમિયાન આજે પારસી સમુદાયની મહિલાઓના અધિકારોને લઈને એક અત્યંત મહત્વનું અવલોકન કરવામાં આવ્યું છે. ૯ ન્યાયાધીશોની બંધારણીય બેન્ચે મૌખિક રીતે ટિપ્પણી કરી હતી કે, અન્ય ધર્મમાં લગ્ન કરવા બદલ પારસી મહિલાઓને સમુદાયમાંથી બહાર કાઢવાનો રિવાજ પ્રથમ દૃષ્ટિએ ભેદભાવપૂર્ણ અને ગેરબંધારણીય જણાય છે.
લગ્ન એ ભેદભાવનો આધાર ન હોઈ શકે
સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ ડારિયસ ખંભાતાએ એક પારસી મહિલાનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો, જેમણે હિન્દુ પુરુષ સાથે લગ્ન કર્યા હોવાથી તેમને સમુદાયમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા. આ મામલે જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્નાએ વેધક સવાલ પૂછ્યો હતો કે, "શું લગ્ન એ ભેદભાવનો આધાર માત્ર મહિલાઓ માટે જ છે?" તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, "કલમ ૨૫(૧) હેઠળ અંતરાત્માનો અધિકાર જન્મજાત અધિકાર છે અને તે લગ્ન દ્વારા છીનવી શકાતો નથી. જો પારસી પિતાના બાળકોને ધર્મના લાભ મળતા હોય, તો તે જ નિયમ પત્ની (મહિલા) ને પણ લાગુ પડવો જોઈએ."
ધાર્મિક સંસ્થા વિરુદ્ધ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા
ખંભાતાએ દલીલ કરી હતી કે કોઈ પણ ધાર્મિક સંસ્થાના અધિકારો (કલમ ૨૬), વ્યક્તિની પોતાની ધાર્મિક સ્વતંત્રતા (કલમ ૨૫) કરતા ચડિયાતા હોઈ શકે નહીં. નદી તેના સ્ત્રોત કરતા ક્યારેય ઉંચી હોઈ શકે નહીં. જસ્ટિસ નાગરત્નાએ પણ સહમતિ દર્શાવતા કહ્યું કે કલમ ૨૬ નો અધિકાર કલમ ૨૫ ને કારણે જ અસ્તિત્વમાં છે, અને તે વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા ઉપર સર્વોપરીતા મેળવી શકે નહીં.
સબરીમાલા PIL પર સવાલ
આજની સુનાવણી દરમિયાન બેન્ચે ૨૦૦૬માં દાખલ થયેલી સબરીમાલા PIL પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. જસ્ટિસ નાગરત્નાએ અવલોકન કર્યું કે, જો કોઈ સાચો ભક્ત હોય તો તે ભગવાન અને મંદિરના નીતિ-નિયમોનું સન્માન કરશે. તેમણે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે શું માત્ર અખબારી અહેવાલોના આધારે આવી અરજીઓ સ્વીકારવી જોઈએ? કોર્ટે ફરી એકવાર PIL ના વધતા દુરુપયોગ અંગે કડક વલણ દાખવ્યું હતું.
આ સુનાવણીની અસર માત્ર પારસી સમુદાય પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તે દેશના તમામ ધર્મોમાં પ્રચલિત એવા રિવાજો પર પડશે જે મહિલાઓ અને પુરુષો વચ્ચે ભેદભાવ કરે છે.