નવી દિલ્હી: તા.14 અબજોપતિ જેફ બેઝોસની અંતરિક્ષ કંપની 'બ્લુ ઓરિજિન' (Blue Origin) એ એક એવી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે જે ભવિષ્યમાં માનવજાતને ચંદ્ર પર રહેવા માટે સક્ષમ બનાવી શકે છે. કંપનીએ ચંદ્રની સપાટી પર જોવા મળતી ધૂળ, જેને 'રેગોલિથ' કહેવામાં આવે છે, તેમાંથી સફળતાપૂર્વક ઓક્સિજન કાઢવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી છે. આ સફળતાએ અંતરિક્ષ સંશોધનની દુનિયામાં એક નવો આશાવાદ જગાડ્યો છે.
ચંદ્રની માટીમાં છુપાયેલો છે પ્રાણવાયુ
વૈજ્ઞાનિકોના મતે ચંદ્રની માટીનો લગભગ 40 થી 45 ટકા ભાગ ઓક્સિજનથી બનેલો છે, જે સિલિકા અને આયર્ન ઓક્સાઇડ જેવા ખનિજોમાં ફસાયેલો હોય છે. બ્લુ ઓરિજિને 'મોલ્ટન રેગોલિથ ઇલેક્ટ્રોલિસિસ' નામની ટેકનિકનો ઉપયોગ કરીને આ ઓક્સિજનને મુક્ત કરવામાં સફળતા મેળવી છે. આ પ્રક્રિયામાં માટીને 1600 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ તાપમાને ગરમ કરી, તેમાંથી વિદ્યુત પ્રવાહ પસાર કરવામાં આવે છે, જેનાથી ઓક્સિજન છૂટો પડે છે.
પૃથ્વી પરની નિર્ભરતા ઘટશે
અત્યાર સુધી અવકાશયાત્રીઓ માટે પૃથ્વી પરથી ઓક્સિજન મોકલવો અત્યંત ખર્ચાળ અને જોખમી હતો. પરંતુ જો ચંદ્ર પર જ ઓક્સિજન મળવા લાગે, તો અવકાશયાત્રીઓ લાંબા સમય સુધી ત્યાં રોકાઈ શકશે. બ્લુ ઓરિજિનની આ સિસ્ટમ પૃથ્વીના પુરવઠા પર આધાર રાખવાને બદલે ચંદ્રના પોતાના સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવા પર ભાર મૂકે છે.
માત્ર ઓક્સિજન જ નહીં, ધાતુઓ પણ મળશે
આ પ્રક્રિયાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે ઓક્સિજન કાઢ્યા પછી જે અવશેષો બચે છે, તેમાંથી લોખંડ, એલ્યુમિનિયમ અને સિલિકોન જેવી કિંમતી ધાતુઓ મેળવી શકાય છે. આ ધાતુઓનો ઉપયોગ ચંદ્ર પર મકાનો, સાધનો અને સૌર પેનલ બનાવવા માટે થઈ શકશે. એટલે કે, ચંદ્રની માટી જ હવે ત્યાં રહેવા માટેના તમામ સાધનો પૂરા પાડશે.
જોકે આ પ્રોજેક્ટ હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે, પરંતુ બ્લુ ઓરિજિન અને નાસા હવે આ પ્રયોગને પ્રયોગશાળામાંથી બહાર લાવીને ચંદ્રની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓમાં અમલમાં મૂકવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.