કેદારનાથ : કેદારનાથની પવિત્ર યાત્રા પર જતાં લાખો શ્રદ્ધાળુઓ હવે માત્ર આસ્થા સાથે જ નહીં, પરંતુ એક જવાબદારી સાથે પણ પરત ફરશે. દર વર્ષે કેદારનાથ ધામમાં વધતા જતા પ્લાસ્ટિક બોટલો, ફૂડ રેપર અને અન્ય બિન-વિઘટનશીલ કચરાની ગંભીર સમસ્યાને પહોંચી વળવા માટે રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લા વહીવટીતંત્ર દ્વારા 'કેરી મી બેક' (Carry Me Back) નામનું એક મહત્વનું સ્વચ્છતા અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ વિશાલ મિશ્રાની દેખરેખ હેઠળ શરૂ કરાયેલી આ પહેલ હિમાલયની નાજુક ઇકોસિસ્ટમને બચાવવા માટે એક ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
શું છે 'કેરી મી બેક' પહેલ?
આ અભિયાન હીલિંગ હિમાલય ફાઉન્ડેશન અને સુલભ ઇન્ટરનેશનલના સહયોગથી અમલમાં મુકાયું છે. આ પહેલ હેઠળ, યાત્રાળુઓને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે કે તેઓ કેદારનાથ ધામમાં જે સૂકો કચરો ઉત્પન્ન કરે છે, તેને પોતાની સાથે પરત ગૌરીકુંડ સુધી લઈ આવે. ગૌરીકુંડમાં એકત્રિત કરવામાં આવેલ આ કચરાને ત્યારબાદ 'સ્વજલ વિભાગ' અને 'સુલભ વિભાગ' દ્વારા વૈજ્ઞાનિક અને પર્યાવરણને અનુકૂળ રીતે નિકાલ કરવામાં આવશે. આ રીતે શ્રદ્ધાળુઓ પોતે જ હિમાલયની સુંદરતા જાળવવામાં ભાગીદાર બની રહ્યા છે.
હવામાનના પડકારો અને યાત્રા
તાજેતરમાં ઉત્તરાખંડમાં ખરાબ હવામાનને કારણે કેદારનાથ યાત્રાને થોડા સમય માટે અસર પહોંચી હતી. IMD ના ઓરેન્જ એલર્ટ અને સતત વરસાદને લીધે ભૂસ્ખલન અને રસ્તાઓ અવરોધિત થવાનું જોખમ વધતા યાત્રાને અસ્થાયી રૂપે અટકાવવી પડી હતી. જોકે, ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટની ટીમો અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રની સતર્કતાને કારણે પરિસ્થિતિ પર નિયંત્રણ મેળવી લેવામાં આવ્યું હતું અને સ્થિતિ સુધરતા યાત્રા ફરીથી રાબેતા મુજબ શરૂ કરવામાં આવી છે.
પવિત્ર ધામનું મહત્વ
ગઢવાલ હિમાલયમાં ૧૧,૦૦૦ ફૂટથી વધુ ઊંચાઈએ સ્થિત કેદારનાથ ભગવાન શિવના પંચ કેદારમાંનું એક અત્યંત મહત્વનું તીર્થસ્થળ છે. દર વર્ષે લાખો ભક્તો અહીં દર્શન માટે આવે છે, પરંતુ આ ભીડને કારણે સર્જાતા કચરાના નિકાલનો પ્રશ્ન હંમેશા વહીવટીતંત્ર માટે માથાનો દુખાવો રહ્યો છે. હવે 'કેરી મી બેક' જેવી પહેલથી કેદારનાથ ધામને કચરામુક્ત બનાવવાની દિશામાં એક મોટી સફળતા મળે તેવી આશા છે. યાત્રાળુઓને અપીલ છે કે તેઓ આ અભિયાનમાં જોડાય અને પવિત્ર હિમાલયને સ્વચ્છ રાખવામાં પોતાનું યોગદાન આપે.