તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
મોટાભાગની જાહેર બેંકો મુઠ્ઠીભર સ્વતંત્ર ડિરેક્ટરો સાથે કામ કરે છે
જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં બોર્ડ કટોકટી વધુ ઘેરી : MD અને CEO, એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટરો, RBI અને સરકારી નોમિની ઉપરાંત મોટાભાગની બેંકોના બોર્ડમાં ફક્ત બે કે ત્રણ અન્ય સ્વતંત્ર ડિરેક્ટરો છે
મુંબઇ તા.૨૯: ભારતમાં મોટાભાગની જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો મુઠ્ઠીભર સ્વતંત્ર ડિરેક્ટરો સાથે કામ કરે છે. આ પરિસ્થિતિ ત્યારે પણ બની રહી છે જ્યારે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) બેંક બોર્ડને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. વધુમાં, દેશની ૧૧ રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકોમાંથી, હાલમાં ફક્ત ત્રણમાં જ બિન-એક્ઝિક્યુટિવ ચેરમેન છે. આ પરિસ્થિતિ ભયાનક છે, કારણ કે RBIએ એક સમયે બિન-એક્ઝિક્યુટિવ ચેરમેનોને બેંક કામગીરીમાં જહાજના કપ્તાન સાથે સરખાવ્યા હતા. મોટાભાગની બેંકોના બોર્ડમાં ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટનો પણ અભાવ છે.
મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અને ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર (MD અને CEO), એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટરો, RBI અને સરકારી નોમિની ઉપરાંત, મોટાભાગની બેંકોના બોર્ડમાં ફક્ત બે કે ત્રણ અન્ય સ્વતંત્ર ડિરેક્ટરો હોય છે, મુખ્યત્વે શેરધારક શ્રેણીમાંથી. મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકના બોર્ડમાં ૧૬ સભ્યો સુધી હોઈ શકે છે. બેંગલુરુ સ્થિત કેનેરા બેંક (રૂા.૨૭ લાખ કરોડથી વધુનો કુલ વ્યવસાય ધરાવતી મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંક) લગભગ ચાર મહિનાથી MD અને CEO વગરની છે.
દરમિયાન, ગયા અઠવાડિયે સરકારે બેંક ઓફ બરોડા અને બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર્સ (MD અને CEO) નો કાર્યકાળ ત્રણ વર્ષ માટે લંબાવ્યો હતો. બંને બેંકોના CEO ની નિમણૂક ૨૦૨૩ માં કરવામાં આવી હતી. ૨૦૨૯ માં તેમનો બીજો કાર્યકાળ સમાપ્ત થયા પછી, બંને છ વર્ષ પૂર્ણ કરશે, જે તાજેતરના સમયમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનારા વડા બનશે. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના બોર્ડ સભ્યોની નિમણૂક કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવે છે. બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, યુકો બેંક અને ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક સિવાય, અન્ય કોઈ બેંકમાં બિન-કાર્યકારી અધ્યક્ષ નથી.
નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની ભાજપ સરકારે ૨૦૧૪ માં સત્તામાં આવ્યા પછી, ચેરમેન અને મેનેજિગ ડિરેક્ટરના પદોને વિભાજિત કર્યા. સરકારે બેંક બોર્ડની કાર્યક્ષમતા સુધારવા અને વધુ પારદર્શિતા લાવવા માટે આ પગલું ભર્યું. જો કે, છેલ્લા ૧૧ વર્ષથી ઘણી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં ચેરમેનનું પદ લાંબા સમય સુધી ખાલી રહ્યું.
RBI એ તાજેતરમાં બેંક બોર્ડને તેમના સમયનો અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવા અને વ્યૂહરચના અને જોખમ વ્યવસ્થાપન પર વધુ કેન્દ્રિત અને ગુણાત્મક કાર્ય કરવા સક્ષમ બનાવવા માટે ડ્રાફટ નિયમનો જારી કર્યો છે. RBI એ જણાવ્યું હતું કે, બોર્ડના અધ્યક્ષની બેઠકો માટે કાર્યસૂચિ નક્કી કરવાની પ્રાથમિક જવાબદારી રહેશે. આ આ પદના મહત્વ પર ભાર મૂકે છે.
સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના બોર્ડમાં ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ શ્રેણીમાંથી ફક્ત એક જ પાર્ટ-ટાઇમ બિન-સત્તાવાર ડિરેક્ટર છે. જો કે, મોટાભાગની બેંકોમાં ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ શ્રેણીમાંથી આવા બોર્ડ સભ્ય નથી. મહત્વપૂર્ણ બોર્ડ ઓડિટ સમિતિની અધ્યક્ષતા ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ દ્વારા કરવામાં આવે છે અને તે નિયમનકાર સાથે સીધી વાતચીત કરે છે. ઘણી બેંકોએ કામચલાઉ વ્યવસ્થા તરીકે બોર્ડની ઓડિટ સમિતિનું નેતૃત્વ કરવા માટે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતી વ્યક્તિને નિયુક્ત કરી છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં જારી કરાયેલા ડ્રાફટ ધોરણોમાં, નિયમનકારે જણાવ્યું હતું કે બેંકના પ્રદર્શન, આચરણ અને નિયંત્રણો માટે બોર્ડની અંતિમ જવાબદારી છે
(10:48 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
