નવી દિલ્હી :કેન્સરની ગંભીર બીમારી સામે લડી રહેલા દર્દીઓ અને તેમના પરિવારો માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્સરની સારવાર પાછળ લાખો રૂપિયા ખર્ચતા પરિવારોનો આર્થિક બોજ ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકારે મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. સરકારના આ નિર્ણય હેઠળ કેન્સરની અનેક જરૂરી દવાઓના ભાવમાં મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.

કેટલીક દવાઓની કિંમતમાં 80થી 90 ટકા સુધીનો ઘટાડો થયો હોવાનો અહેવાલ છે. નવી કિંમતો 9 નવેમ્બરથી દેશભરમાં લાગુ થશે. આ પગલાથી કેન્સરની સારવાર માટે જરૂરી દવાઓ દર્દીઓને પહેલાં કરતાં ઓછી કિંમતે મળી શકશે અને સારવારનો ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

કેન્દ્ર સરકાર હેઠળ કાર્યરત નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA)એ કેન્સરની 543 બ્રાન્ડેડ દવાઓની કિંમતોમાં સુધારો કર્યો છે. આ ઉપરાંત, સરકારે 137 એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિનની મહત્તમ મર્યાદા 30 ટકા નક્કી કરી છે. ટ્રેડ માર્જિન એટલે દવાના વેપાર દરમિયાન વિતરકો અને અન્ય વેચાણકર્તાઓને મળતો નફાનો હિસ્સો.

આ મર્યાદા નક્કી કરવાનો હેતુ દવાઓના ભાવ પર નિયંત્રણ રાખવા અને દર્દીઓને વધુ વાજબી કિંમતે દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે. નવી કિંમતો 9 નવેમ્બરથી અમલમાં આવતાં કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી અનેક દવાઓ ખરીદવી દર્દીઓ માટે સરળ બની શકે છે.

કેન્દ્ર સરકારના એક મહત્ત્વપૂર્ણ નિર્ણયને પગલે કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી 5 મુખ્ય દવાઓના ભાવમાં જંગી ઘટાડો નોંધાયો છે, જેનાથી લાંબા સમય સુધી મોંઘી સારવાર લેતા દર્દીઓને મોટી આર્થિક રાહત મળશે. નવા ભાવો અનુસાર, અગાઉ રૂ. 695.76 માં મળતી એનાર્ઝોલ (Anarzole) દવા હવે માત્ર રૂ. 73 માં મળશે, જ્યારે રૂ. 6,337 વાળું એઝાસાયટિન (Azacytin) ઇન્જેક્શન ઘટીને રૂ. 1,495 અને રૂ. 21,767 ની કિંમતનું બેવાસીઝાબ (Bevacizab) ઇન્જેક્શન હવે રૂ. 5,930 માં ઉપલબ્ધ થશે. આ ઉપરાંત, દાસાનાટ 20 (Dasanat 20) ની કિંમત રૂ. 2,812 થી ઘટીને રૂ. 1,085 તેમજ રૂ. 6,578 માં મળતી એન્યુટા (Enuta) દવા હવે રૂ. 2,232 માં મળશે, જે ગંભીર બીમારી સામે લડતા પરિવારોના તબીબી ખર્ચનો મોટો બોજ હળવો કરશે.

કેન્દ્ર સરકારના આ નિર્ણય પહેલાં કેન્સરની દવાઓની કિંમતોમાં રહેલા મોટા તફાવત અંગે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તાજેતરની સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે એક એવા કિસ્સાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં કીમોથેરાપી માટે ઉપયોગમાં લેવાતું એક ઇન્જેક્શન વિતરકને આશરે રૂ. 11,000માં મળતું હતું, પરંતુ એક ખાનગી હોસ્પિટલે દર્દી પાસેથી એ જ ઇન્જેક્શન માટે રૂ. 1.30 લાખ વસૂલ્યા હોવાનું જણાવાયું હતું.

આટલા મોટા ભાવતફાવત અંગે સવાલ ઉઠાવતા કોર્ટે પૂછ્યું હતું કે આટલી ઊંચી કિંમતનું યોગ્ય કારણ શું હોઈ શકે અને દર્દીઓ પર આવો આર્થિક બોજ કેવી રીતે વાજબી ઠરાવી શકાય? અદાલતે એ પણ નોંધ્યું હતું કે ગંભીર બીમારીથી પીડાતા દર્દીઓ પાસે દવાઓની કિંમત અંગે ભાવતાલ કરવાની ખાસ કોઈ તક હોતી નથી. પરિણામે, વધારાના ભાવનો સીધો બોજ દર્દીઓ અને તેમના પરિવારો પર પડે છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સવાલ કર્યો હતો કે જીવનરક્ષક દવાઓની કિંમતોમાં આટલો મોટો તફાવત હોવા છતાં નિયમન વ્યવસ્થા વધુ અસરકારક કેમ નથી? ખાનગી હોસ્પિટલોને પણ દવાઓ પર 100થી 400 ગણા સુધીનું માર્જિન રાખવા અંગે સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ચર્ચા દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે 137 એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય લીધો હોવાનું જણાવ્યું હતું. હવે NPPA દ્વારા 543 દવા બ્રાન્ડની કિંમતોમાં કરવામાં આવેલા સુધારા સાથે આ પગલાને અમલમાં મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.

કેન્સરની સારવારમાં દવાઓનો ખર્ચ ઘણીવાર લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે. તેથી દવાઓના ભાવમાં ઘટાડો દર્દીઓના કુલ સારવાર ખર્ચને ઓછો કરવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. જોકે, દરેક દર્દીને થતી બચત તેની સારવારમાં વપરાતી દવાઓ અને જરૂરી માત્રા પર આધારિત રહેશે. 9 નવેમ્બરથી નવી કિંમતો લાગુ થયા બાદ દર્દીઓએ દવા ખરીદતી વખતે સુધારેલા ભાવની તપાસ કરવી જરૂરી છે. સરકારના આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીની સારવાર વધુ કિફાયતી બનાવવાનો અને દર્દીઓ પર પડતો આર્થિક બોજ ઘટાડવાનો છે.