મુંબઈ : મુંબઈ શહેરે આ રવિવારે છેલ્લા ચાર વર્ષમાં પોતાની સૌથી સ્વચ્છ દિવાળીની બપોર અનુભવી છે, જેનું મુખ્ય કારણ શહેર પર ફૂંકાયેલો તેજ દરિયાઈ પવન હતો. જો કે, આ તમામ અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ છતાં એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ હજુ પણ મધ્યમ શ્રેણીમાં જ હતો, જે ફેફસાના દર્દીઓ, અસ્થમા અને હૃદયની બીમારીઓ ધરાવતા લોકો માટે શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓ અનુસાર, મુંબઈનો એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ બપોરે 1 વાગ્યે 131 અને બપોરે 4 વાગ્યે 132 નોંધવામાં આવ્યો હતો. નોંધનીય બાબત એ છે કે આ તમામ રીડિંગ્સ સાંજના સમયે ફટાકડા ફૂટવાની શરૂઆત થાય તે પહેલાંના હતા. અહેવાલો અનુસાર, અગાઉના વર્ષોમાં દિવાળી દરમિયાન એક્યુઆઈ ઘણો ઊંચો રહ્યો હતો, જેમાં વર્ષ 2025માં 194, વર્ષ 2024માં 181 અને વર્ષ 2023માં 149 નોંધાયો હતો.

આ વર્ષે મુંબઈનો એક્યુઆઈ કેમ નીચો રહ્યો તેની પાછળ વૈજ્ઞાનિક કારણો આપવામાં આવ્યા છે. નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ એડવાન્સ્ડ સ્ટડીઝના વાતાવરણીય વૈજ્ઞાનિક અને ચેર પ્રોફેસર ગુફરાન બેગના જણાવ્યા અનુસાર, આ વર્ષે બપોરના સમયે હવાકી ગુણવત્તા સારી રહેવાનું કારણ તેજ દરિયાઈ પવન હતો. બેગના જણાવ્યા મુજબ, છેલ્લા 48 કલાક દરમિયાન પવનની દિશા બદલાઈ છે જેના કારણે દરિયાઈ પવન ખૂબ જ ઝડપથી ફૂંકાઈ રહ્યો છે. આ કુદરતી ઘટનાએ હવામાં રહેલા પ્રદૂષકોની માત્રાને નિયંત્રિત કરી લીધી હતી, જેના કારણે એકાએક રીડિંગ થોડું ઓછું જોવા મળ્યું. જો કે, તેમણે એવી આશંકા પણ વ્યક્ત કરી છે કે દિવાળીના ફટાકડાના લાંબા સમય સુધી રહેનારા પ્રભાવને કારણે સોમવારના રોજ હવાકી ગુણવત્તામાં બગાડ થઈ શકે છે.

બીજી બાજુ, દિલ્હીની સ્થિતિ આનાથી તદ્દન વિપરીત રહી હતી. સેન્ટ્રલ પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડના જણાવ્યા મુજબ, દિલ્હીમાં બપોરે 4 વાગ્યે AQI 376 નોંધાયો હતો, જે અત્યંત નબળી શ્રેણીમાં આવે છે. મુંબઈમાં આ વર્ષે ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં જ નૈઋત્યના ચોમાસાની વહેલી વિદાય અને અન્ય પરિબળોને કારણે હવાની ગુણવત્તા બગડવા લાગી હતી. હાલમાં સમગ્ર દેશ અલ નીનો હવામાનની અસરોનો સામનો કરી રહ્યો છે, જેના કારણે ભારતમાં અપૂરતો વરસાદ અને પવનની ધીમી ગતિ જોવા મળે છે.