વોશિંગ્ટન : બ્રહ્માંડના રહસ્યો અને વિસ્ફોટ થતા તારાઓનો અભ્યાસ કરતી અમેરિકન સ્પેસ એજન્સી નાસા (NASA) ની સુપ્રસિદ્ધ 'સ્વિફ્ટ ઓબ્ઝર્વેટરી' (Swift Observatory) ને અંતરિક્ષમાં જ નવજીવન આપવા માટે એક અત્યંત રોમાંચક અને મહત્વપૂર્ણ બચાવ મિશન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. તાજેતરમાં અવકાશમાં આવેલા શક્તિશાળી સૌર તોફાનો (Solar Storms) ના કારણે આ ઐતિહાસિક ટેલિસ્કોપ પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ તરફ ખેંચાઈ ગયું હતું અને તેની ભ્રમણકક્ષા (Orbit) ઝડપથી સંકોચાઈ રહી હતી. જો સમયસર પગલાં ન લેવાયા હોત તો આ કિંમતી ઓબ્ઝર્વેટરી આગામી ઓક્ટોબર મહિના સુધીમાં પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ઘર્ષણના કારણે બળીને ખાખ થઈ ગઈ હોત. આ સંકટમાંથી ટેલિસ્કોપને ઉગારવા માટે નાસાએ શુક્રવારે એક વિશેષ સ્પેસક્રાફ્ટને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું છે.
નાસાના આ મિશન હેઠળ, પ્રખ્યાત એરોસ્પેસ કંપની નોર્થ્રોપ ગ્રુમને માર્શલ ટાપુઓ પરથી પોતાની પેગાસસ રોકેટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને કેટાલિસ્ટ સ્પેસ ટેક્નોલોજીસનું 'લિંક' (Lynk) નામનું અત્યાધુનિક અવકાશયાન અવકાશમાં મોકલ્યું છે. પ્રક્ષેપણ સંપૂર્ણપણે સફળ રહ્યું છે અને આ નાનકડું રક્ષક અવકાશયાન આશરે એક મહિનાની સફર ખેડીને સ્વિફ્ટ ઓબ્ઝર્વેટરીની નજીક પહોંચી જશે. ત્યાં પહોંચ્યા બાદ તે સ્વિફ્ટ સાથે જોડાઈને તેને ધક્કો મારશે અને તેની ભ્રમણકક્ષાને ૨૪૦ કિલોમીટર જેટલી ઉપર (હાઈ ઓર્બિટમાં) લઈ જશે, જેથી તે ફરીથી પૃથ્વીના જોખમથી દૂર સલામત અંતરે સ્થિર થઈ શકશે.
ગામા-રે વિસ્ફોટોની ગુપ્ત માહિતી આપતું ટેલિસ્કોપ કેમ છે ખાસ?
વર્ષ ૨૦૦૪માં લોન્ચ કરવામાં આવેલી સ્વિફ્ટ ઓબ્ઝર્વેટરી ખગોળશાસ્ત્રીઓ માટે ડેટા મેળવવાનું એક અમૂલ્ય સાધન છે. તે અંતરિક્ષમાં થતા શક્તિશાળી ગામા-રે વિસ્ફોટો (Gamma-ray Bursts), બ્લેક હોલની ગતિવિધિઓ અને વિસ્ફોટ થતા તારાઓ (Supernovae) જેવી પ્રચંડ કોસ્મિક ઘટનાઓ પર ચોવીસે કલાક બારીકાઈથી નજર રાખે છે. તેની ભ્રમણકક્ષા ઊંચી થવાથી આ ટેલિસ્કોપ આગામી ઘણા વર્ષો સુધી બ્રહ્માંડના વણઉકેલાયેલા રહસ્યો ઉજાગર કરવાનું ચાલુ રાખી શકશે. સ્વિફ્ટની આ અદ્ભુત વૈજ્ઞાનિક ઉપયોગિતાને જોતાં જ નાસાએ આ અનોખા બચાવ મિશનમાં અંદાજે ૩૦ મિલિયન યુએસ ડોલર (આશરે ₹૨૫૦ કરોડથી વધુ) નું મોટું રોકાણ કર્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોને પૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે આ હાઈટેક ઓપરેશન અવકાશ વિજ્ઞાનના ઈતિહાસમાં માઇલસ્ટોન સાબિત થશે.