વોશિંગ્ટન: વૈશ્વિક રાજકારણમાં અત્યારે ભારે ઉથલપાથલ મચી છે. અમેરિકાના સંરક્ષણ મંત્રાલય 'પેન્ટાગોન' માંથી લીક થયેલા એક ઇમેઇલે નાટો (NATO) દેશોમાં ફફડાટ ફેલાવી દીધો છે. આ અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, સ્પેન જેવા દેશોને નાટો જોડાણમાંથી સસ્પેન્ડ કરવા અથવા બહાર કાઢવા માટે અન્ય સાથી દેશો પર દબાણ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. આ સમાચાર વાયુવેગે ફેલાતા જ નાટોએ સત્તાવાર સ્પષ્ટતા કરવી પડી છે કે જોડાણની સંધિમાં કોઈપણ સભ્ય દેશને બહાર કાઢવા માટે "કોઈ જોગવાઈ નથી."

અહેવાલ મુજબ, પેન્ટાગોનના ટોચના નીતિ સલાહકાર એલ્બ્રિજ કોલ્બી દ્વારા તૈયાર કરાયેલી એક ગુપ્ત નોંધમાં સાથી દેશો પ્રત્યે ભારે રોષ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે. ખાસ કરીને ઈરાન સાથેના યુદ્ધ દરમિયાન સ્પેન જેવા દેશોએ અમેરિકાને 'ઍક્સેસ, બેઝિંગ અને ઓવરફ્લાઇટ' (ABO) ના અધિકારો આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. અમેરિકાનું માનવું છે કે જ્યારે તેઓ નાટો માટે બધું જ કરી રહ્યા છે, ત્યારે મુશ્કેલ સમયમાં સાથી દેશો તેમની પડખે ઉભા રહ્યા નથી.

ટ્રમ્પની નારાજગી અને 'કાગળના વાઘ' નો કટાક્ષ:

રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ પણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં નૌકાદળ ન મોકલવા બદલ નાટો સાથીઓની આકરી ટીકા કરી હતી. પેન્ટાગોનના પ્રેસ સેક્રેટરી કિંગ્સલી વિલ્સને જણાવ્યું છે કે, "યુદ્ધ વિભાગ એ ખાતરી કરશે કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે એવા વિકલ્પો હોય જેનાથી સાબિત થાય કે આપણા સાથીઓ હવે માત્ર 'કાગળના વાઘ' નથી." ટ્રમ્પે તો ત્યાં સુધી કહી દીધું છે કે જો સાથી દેશો સહયોગ નહીં આપે તો અમેરિકા પોતે જ પશ્ચિમી જોડાણમાંથી ખસી જવાનો વિચાર કરી શકે છે.

સ્પેનનું વલણ અને કાયદાકીય ગૂંચ:

બીજી તરફ, સ્પેનના નેતૃત્વએ આ અહેવાલોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. નાટોના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ નિવેદનમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ૧૯૪૯ની સ્થાપના સંધિ મુજબ કોઈ દેશને સસ્પેન્ડ કરવાની કોઈ કાનૂની સત્તા સંગઠન પાસે નથી. જોકે, લીક થયેલા ઇમેઇલ્સ સૂચવે છે કે અમેરિકા 'મુશ્કેલ' દેશોને મહત્વના હોદ્દા પરથી હટાવવા જેવી 'સજા' આપવાની યોજના પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે. અત્યારે સમગ્ર વિશ્વની નજર એ વાત પર છે કે શું અમેરિકા ખરેખર નાટોમાં આટલું મોટું પરિવર્તન લાવી શકશે કે પછી આ માત્ર એક રાજકીય દબાણ લાવવાની રણનીતિ છે.