27 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ ઇઝરાયેલમાં સામાન્ય ચૂંટણી પછી, દેશના રાજકારણમાં એક મોટી અશાંતિ થઈ છે. સંસદની 120 બેઠકોમાંથી કોઈ પણને બહુમતી મળી શકી નથી. બેન્જામિન નેતન્યાહૂ, સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપતા વડા પ્રધાન, આ વખતે બહુમતીથી દૂર છે. 

  બીજી તરફ યશર પાર્ટીના નેતા ગદી ઇજેનકોટ, જેમણે વિપક્ષની સૌથી વધુ 21 બેઠકો જીતી હતી, તેમણે નવી સરકાર માટે આગળ ધપાવ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ નેતન્યાહૂને સત્તા પરથી હટાવવા માટે કોઈ પણ પક્ષ સાથે વાત કરવા તૈયાર છે, પરંતુ ગઠબંધનમાં ચાર કડક શરતોને સમાવવાની જરૂર રહેશે. આ સાથે, વડા પ્રધાનને સીધી રીતે પસંદ કરવાની જૂની વ્યવસ્થાને પુનર્સ્થાપિત કરવા માટે દેશમાં એક ગંભીર વિચારસરણી પણ શરૂ થઈ છે.

  ઇઝરાયેલની સંસદમાં સેનેટમાં કુલ 120 બેઠકો છે અને કોઈ પણ પક્ષ અથવા ગઠબંધનને સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછા 61 ધારાસભ્યોનું સમર્થન મેળવવાની જરૂર છે. આ ચૂંટણીમાં લોકોએ કોઈ એક પણ કેમ્પને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો નથી.

ઇઝરાયેલી મીડિયા વાયનેટના અહેવાલ મુજબ, વિરોધ શિબિરના સૌથી મોટા નેતા તરીકે ઉભરી આવેલા ગદી ઍજેનકોટે જોડાણની ચાર શરતો આગળ મૂકી છેઃ

1. દેશો યહૂદીઓ અને લોકશાહી રહ્યાઃ પ્રથમ શરત એ છે કે ઇઝરાયેલની ઓળખ યહૂદી અને લોકશાહી દેશ તરીકે રહી હતી. સરકારે દરેક નાગરિકને સમાન અધિકાર આપવો જોઈએ અને ધર્મ અથવા સમુદાયના આધારે કોઈની સાથે ભેદભાવ ન કરવો જોઈએ.
2. હરેદી સમુદાય માટે સૈન્યની સેવા પણ જરૂરી હોવી જોઈએઃ બીજી અને અગ્રણી શરત એ છે કે દેશના દરેક નાગરિકને સૈન્ય અથવા રાષ્ટ્રીય સેવામાં ભાગ લેવો પડે છે. ઇઝરાયેલમાં, સામાન્ય યહૂદી નાગરિકોને લશ્કરમાં જોડાવાની જરૂર છે, પરંતુ લગભગ 10 મિલિયનની વસ્તી ધરાવતા હાર્ડલાઇન ધાર્મિક હરેદી સમુદાયને તેમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. ઍજેનકોટ કહે છે કે જ્યારે દેશ સતત યુદ્ધ અને સુરક્ષાના જોખમોનો સામનો કરી રહ્યો છે, ત્યારે સૈન્યમાં જોડાવાની જવાબદારી ફક્ત એક જ વિભાગ પર મૂકી શકાતી નથી.
3. સ્વતંત્રતાના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોની પુનઃસ્થાપના 1948: ત્રીજી શરત હેઠળ, સરકારે 1948 માં સ્વતંત્રતા સમયે નિર્ધારિત ન્યાય અને સમાનતાના સિદ્ધાંતોનું પાલન કરવું પડશે. આ સાથે નેતન્યાહૂ સરકાર દરમિયાન અદાલતોની સત્તામાં કરવામાં આવેલા વિવાદાસ્પદ કાયદાકીય ફેરફારોને સંપૂર્ણપણે રદ કરવા પડશે.
4. ગાઝા હમાસ અને લશ્કરી શક્તિના શાસનને સમાપ્ત કરવા માટેઃ ચોથી શરત ગાઝા પટ્ટીમાંથી હમાસના શાસનને સંપૂર્ણપણે ઉથલાવી પાડવાની અને તેની લશ્કરી શક્તિને દૂર કરવાની છે, જેથી 7 ઓક્ટોબર 2023 જેવા હુમલાઓનું પુનરાવર્તન ન થાય.

ઇઝરાયેલ ટાઇમ્સના એક અહેવાલ મુજબ, હવે ઇઝરાયેલમાં ચર્ચા થઈ રહી છે કે જે રીતે દેશના વડા પ્રધાન બદલાઈ ગયા છે. વિપક્ષ પાસે આરબ પાર્ટીઓમાં કુલ 67 બેઠકો છે. પરંતુ વિરોધ પક્ષના ઘણા નેતાઓ, જેમ કે યિસ્ટ્રિલ બેટેનુ પાર્ટીના વડા એવિગડોર લિબરમેન, આરબ પક્ષો સાથે સરકાર રચવા માટે તૈયાર નથી.

આ મૂંઝવણને ઉકેલવા માટે, વિપક્ષ વડા પ્રધાનની ચૂંટણી સીધી રીતે યોજવા માટે કાયદો લાવવાનો વિચાર કરી રહ્યો છે. જો આ કાયદો પસાર થશે તો લોકો સાંસદોની સાથે સાથે દેશના વડાપ્રધાનની પસંદગી કરશે.

વિપક્ષી નેતાઓનું માનવું છે કે જો સીધી ચૂંટણી યોજાશે તો આરબ સમુદાયના મત નેતન્યાહૂ સામેના વિપક્ષી ઉમેદવારને આપવામાં આવશે, જેનાથી વિપક્ષી નેતા ચૂંટણી જીતી શકે છે અને લઘુમતી સરકાર સરકારમાં આરબ પક્ષોને સામેલ કર્યા વિના અથવા તેમના સીધા સમર્થન પર આધાર રાખીને ચલાવી શકાય છે.

ઇઝરાયેલમાં સીધા વડા પ્રધાનની પસંદગીનું મોડેલ નવું નથી. છેલ્લા 30 વર્ષોમાં, તેઓ દેશમાં ત્રણ વખત આ રીતે વડા પ્રધાન તરીકે ચૂંટાયા હતાઃ

• 1996 ની ચૂંટણીઃ બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ સિમિયોન પેરેઝને સીધી લડતમાં હરાવીને પ્રથમ વખત વડા પ્રધાનનું પદ જીત્યું.
• 1999 ની ચૂંટણીઃ એહુદ બરાકે સીધી ચૂંટણીમાં બેન્જામિન નેતન્યાહૂને હરાવ્યો.
• 2001 ની ચૂંટણીઃ એરિયલ શેરોન એહુદ બરાકને હરાવીને વડા પ્રધાનનું પદ જીત્યું.

જો કે, આ સીધી ચૂંટણી મોડેલ પછી પણ, ઇઝરાયેલમાં રાજકીય સંઘર્ષનો અંત આવ્યો ન હતો. સંસદ અને વડા પ્રધાન વચ્ચે સતત અથડામણ થઈ હતી, જેના કારણે 2001 માં આ સિસ્ટમને દૂર કર્યા પછી દેશ જૂની સંસદીય પ્રણાલીમાં પાછો ફર્યો હતો. હવે નિયમોમાં ફેરફાર કરવા માટે, મૂળભૂત કાયદામાં સુધારો કરવો પડશે, જેના માટે સંસદના ઓછામાં ઓછા 61 સભ્યોના સમર્થનને એકત્રિત કરવું જરૂરી રહેશે.

ચૂંટણી અને પરિણામો પછી તરત જ વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે ચૂંટણીમાં વિદેશી દળોએ દખલ કરી હતી. ચેનલ 12 માં એક અહેવાલ મુજબ, એવી શંકા હતી કે કતાર અને કેટલાક અન્ય દેશોએ આરબ મતદારોને પૈસા ચૂકવીને વધુ મત આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. આ તપાસ ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદ અને આંતરિક સુરક્ષા એજન્સી શિન બેટને સોંપવામાં આવી હતી.

જો કે, ઇઝરાયેલી ચૂંટણી અધિકારીઓ અને પોલીસે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ચૂંટણીમાં વિદેશી દખલના કોઈ નક્કર પુરાવા મળ્યા નથી. ચૂંટણી પંચે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તપાસની અંતિમ પરિણામો પર કોઈ અસર થશે નહીં અને કોઈપણ સમુદાયના મત રદ કરવામાં આવશે નહીં. નેતન્યાહૂના પુત્ર યાયર નેતન્યાહૂએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ પર એક નવો રાજકીય વિવાદ ઉભો કર્યો છે, જે આરબ નાગરિકોને દેશ માટે મોટો ખતરો માને છે.

ઇઝરાયલના ટાઇમ્સ અનુસાર, નવી સંસદના તમામ 120 સભ્યો 10 નવેમ્બરના રોજ શપથ લેશે. આ પછી, રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક તમામ પક્ષોના નેતાઓની સલાહ લેશે અને સરકાર રચવા માટે મજબૂત દાવેદારને આમંત્રણ આપશે.

નેતા, જે સરકાર રચવાની જવાબદારી મેળવે છે, શરૂઆતમાં 28 દિવસ મળે છે. જો કોઈ ચર્ચા ન હોય તો, પ્રમુખ આ સમયગાળાને 14 દિવસ સુધી લંબાવી શકે છે. સરકારને નિર્ણય લેવા માટે 42 દિવસ મળે છે. જો કોઈ નેતા આ સમય દરમિયાન 61 સાંસદોનું સમર્થન મેળવી શકશે નહીં, તો પછી બદલામાં દેશમાં વડા પ્રધાન બનવાનો કરાર થઈ શકે છે અથવા ઇઝરાઇલને ફરી એકવાર નવી ચૂંટણીમાં જવું પડશે.

ઇઝરાયલના ટાઇમ્સ અનુસાર, નેતન્યાહૂ બહુમતીના આંકડાથી આઠ બેઠકો પાછળ છે અને તેમની લિકુડ પાર્ટી પાસે 27 બેઠકો છે. રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક હરજોગ નેતન્યાહૂને સરકાર રચવાની પ્રથમ તક આપે તેવી શક્યતા નથી. આ હોવા છતાં, નેતન્યાહૂ પાસે રહેવા માટે ત્રણ માર્ગો છેઃ

• રાષ્ટ્રીય એકીકરણ સરકારઃ નેતન્યાહૂ એક મોટા વિપક્ષી નેતા સાથે કરાર પર પહોંચી શકે છે, જે બદલામાં વડા પ્રધાન બનશે. રાષ્ટ્રપતિ હરજોગ અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું વહીવટ પણ આવા કરારની તરફેણમાં હોઈ શકે છે, પરંતુ આઇઝેકટે નેતન્યાહૂ સાથે જવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો છે. આ સમીકરણ માત્ર ઈરાન સાથે યુદ્ધ ફાટી નીકળવા જેવા મોટા સુરક્ષા કટોકટીના પગલે બદલાઈ શકે છે.
• વિપક્ષી સાંસદો બળવોઃ નેતન્યાહૂ વિપક્ષી શિબિરના ગુસ્સે સાંસદોને તોડવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે, જેમ કે તેમણે 2022 માં બેનેટ-લેપિડ સરકારને હટાવવા માટે કર્યું હતું. જો કે, આ વખતે તેમને સરકારને બચાવવા માટે સંપૂર્ણ 8 બળવાખોર સાંસદોની જરૂર પડશે, જે વિરોધી છેતરપિંડી કાયદાને કારણે સરળ નથી.
• નવી ચૂંટણીની રાહ જોવીઃ નેતન્યાહૂને સરકાર રચવા માટે વિપક્ષમાં નિષ્ફળ થવાની રાહ જોવાનો સૌથી સહેલો રસ્તો છે. જો વિપક્ષ સરકાર બનાવી નહીં શકે તો નવી ચૂંટણી થશે અને નેતન્યાહૂ ત્યાં સુધી કેરટેકર વડા પ્રધાનની અધ્યક્ષમાં રહેશે.