તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
ક્રીમી લેયરનાં નવા નિયમો જુના કેસો પર લાગુ નહિ થાય : કેન્દ્રની અરજી ફગાવી
OBC અનામત અંગે સુપ્રિમ કોર્ટનો મહત્વનો ફેંસલો : ક્રીમી લેયર નક્કી કરતી વખતે માતા-પિતાની આવક જોવી પુરતી નથીઃ તેમના પદ-સામાજીક સ્થિતિ પણ જોવી જોઇએ
નવી દિલ્હી, તા.૬: સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે અન્ય પછાત વર્ગો (OBC) ના નોન-ક્રિમી લેયર (NCL) દરજ્જા અંગે એક મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા જારી કરી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ૧૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના તેના નિર્ણયના લાભો જૂના કેસોમાં પાછલી અસરથી લાગુ થશે નહીં. આ નિર્ણયમાં, કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે OBC નોનપ્રક્રિમી લેયર દરજ્જો નક્કી કરવા માટે આવક મર્યાદાની ગણતરીમાં માતાપિતાના પગાર અને કળષિ આવકનો સમાવેશ થવો જોઈએ નહીં.
જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારની બે વર્ષ વધારાના સમયની વિનંતી મંજૂર કરી ન હતી. સરકારે જણાવ્યું હતું કે વિવિધ હોદ્દાઓની સમાનતા નક્કી કરવા, હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કરવા અને ક્રીમી લેયરનો દરજ્જો નક્કી કરવા માટે એક સમાન નીતિ ઘડવામાં સમય લાગશે.
કોર્ટે ૨૦૨૫ બેચ માટે સેવા ફાળવણી અંગે પણ સૂચનાઓ જારી કરી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ૨૦૨૫ બેચના ઉમેદવારો માટે સેવા ફાળવણી માર્ચ ૨૦૨૬ ના નિર્ણય અનુસાર કરવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે આ બેચ માટે સેવા ફાળવણી કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશોને આધીન રહેશે.
કેન્દ્ર સરકારે કોર્ટને માર્ચના નિર્ણયને પાછલી અસરથી લાગુ ન કરવા વિનંતી કરી હતી. સરકારે દલીલ કરી હતી કે આમ કરવાથી ભરતી પ્રક્રિયાઓ, સેવા ફાળવણી, કેડર ફાળવણી, વરિષ્ઠતા, પ્રવેશ અને દેશભરમાં બ્ગ્ઘ્ અનામત પ્રણાલી પર નોંધપાત્ર અસર પડી શકે છે. આનાથી લાખો ઉમેદવારો અને કર્મચારીઓને અસર થઈ શકે છે.
કેન્દ્ર સરકારે બે વર્ષનો સમય કેમ માંગ્યો?
સુનાવણી દરમિયાન, કેન્દ્ર સરકારનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા શ્રીમતી ભાટીએ દલીલ કરી હતી કે માર્ચ ૨૦૨૬ ના નિર્ણયના તાત્કાલિક અને પાછલી અસરથી અમલીકરણ ૨૦૧૨ થી કરવામાં આવેલા સેવા ફાળવણીને અસર કરી શકે છે.
સરકારના મતે, જૂની ફાળવણીમાં ફેરફારથી હાલના કર્મચારીઓની વરિષ્ઠતા અને ગ્રેડિંગ યાદીમાં પણ ફેરફાર થઈ શકે છે. આનાથી રેલ્વે, બેંકો, ટપાલ વિભાગ અને અર્ધલશ્કરી દળો જેવી મોટી ભરતી એજન્સીઓ દ્વારા નિમણૂકો પર પણ અસર પડી શકે છે.
સરકારે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે નિર્ણય લાગુ કરવાથી ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પ્રવેશ અને નિર્ણય પછી યોજાતી ભરતી અને પરીક્ષા પ્રક્રિયાઓમાં ભાગ લેતા ઉમેદવારો પર અસર પડી શકે છે.
કેન્દ્ર સરકારે દલીલ કરી હતી કે કોર્ટ દ્વારા ઓળખાયેલા ભેદભાવને દૂર કરવા માટે નવી નીતિ ઘડવા અને હોદ્દાઓમાં સમાનતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પૂરતો સમય આપવો જોઈએ.
ઉમેદવારનો દલીલ શું હતો?
ઉમેદવારોનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ પી. વિલ્સને કેન્દ્ર સરકારની માંગનો વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટના અંતિમ નિર્ણયના અમલીકરણમાં વિલંબ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે અને આમ તેને બિનઅસરકારક બનાવી રહી છે.
તેમણે કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ (DoPT) પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા. તેમણે જણાવ્યું કે વિભાગ સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશો, સંસદીય સમિતિની ભલામણો અને તેના પોતાના ૧૯૯૩ ના નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે.
પી. વિલ્સને એવી પણ દલીલ કરી હતી કે સરકાર લાયક OBC ઉમેદવારોને સમાવવા માટે વધારાની જગ્યાઓ (સુપરન્યુમરરી પોસ્ટ્સ) બનાવી શકે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, માર્ચના તેના નિર્ણયમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે DoPT ને છ મહિનાની અંદર વધારાની જગ્યાઓ બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. આનો હેતુ લાયક OBC-NCL ઉમેદવારોને સેવા ફાળવણી પૂરી પાડવાનો હતો જેમને ખોટા ક્રીમી લેયર વર્ગીકરણને કારણે નિમણૂક નકારવામાં આવી હતી.
૧૯૯૩ નો નિયમ શું હતો અને વિવાદ કેવી રીતે શરૂ થયો?
સરકારે OBC ક્રીમી લેયરને ઓળખવા માટે ૧૯૯૩ ના ઓફિસ મેમોરેન્ડમ હેઠળ એક માળખું સ્થાપિત કર્યું હતું. આ મુજબ, OBC ઉમેદવાર ક્રીમી લેયરમાં આવે છે કે નહીં તે નક્કી કરતી વખતે માતાપિતાના પગાર અને કળષિ આવકને આવક અને મિલકતની ગણતરીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી હતી.
જો કે, ૨૦૦૪ માં, કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ (DoPT) એ સ્પષ્ટતા જારી કરી. ક્રીમી લેયર નક્કી કરવા માટેની ગણતરીમાં જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (PSU), બેંકો અને ખાનગી કંપનીઓમાં કામ કરતા માતાપિતાના પગારનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
તેનાથી વિપરીત, સમાન હોદ્દા ધરાવતા સરકારી કર્મચારીઓના પગારનો આ ગણતરીમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો ન હતો. પરિણામે, PSU કર્મચારીઓના બાળકોને OBC અનામત લાભો મેળવવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો, જ્યારે સમાન સ્થિતિ ધરાવતા સરકારી કર્મચારીઓના બાળકોને તે લાભો મળતા રહ્યા.
સુપ્રીમ કોર્ટે આ ભેદભાવ પર વિચાર કર્યો.
૧૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના રોજ આપેલા તેના ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું હતું કે યોગ્ય સ્થિતિ સમાનતા સ્થાપિત કર્યા વિના PSU કર્મચારીઓ અને સરકારી કર્મચારીઓ સાથે અલગ રીતે વર્તવું ભેદભાવપૂર્ણ છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ક્રીમી લેયર ફક્ત પરિવારના કુલ પગારના આધારે નક્કી કરી શકાતું નથી. તેનો હેતુ સામાજિક દરજ્જાના આધારે ક્રીમી લેયરમાં આવતા લોકોને અનામતના અવકાશમાંથી બાકાત રાખવાનો છે.
કોર્ટે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે PSU કર્મચારીઓના બાળકોને ફક્ત તેમના માતાપિતાના પગારને યાંત્રિક રીતે ઉમેરીને બ્ગ્ઘ્ અનામતનો ઇનકાર કરી શકાતો નથી.
૬ નવેમ્બરના રોજ તેની નવીનતમ સ્પષ્ટતામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિર્ણયને પૂર્વવર્તી રીતે લાગુ કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. તેણે કેન્દ્ર સરકારને નવી નીતિ ઘડવા માટે બે વર્ષનો સમય આપવાનો પણ ઇનકાર કર્યો હતો.
(3:18 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
