મુંબઈ : ભારતના શહેરોમાં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નાગરિક સુવિધાઓના વ્યાપક વિકાસ માટે આગામી સમયમાં નાણાકીય સંસાધનોનો નવો પ્રવાહ શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. સ્થાનિક ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી 'ઈકરા' (ICRA) ના તાજેતરના અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં સ્થાનિક નાગરિક સંસ્થાઓ અને મહાનગરપાલિકાઓ આગામી ૩૦ મહિનાના ગાળામાં 'ગ્રીન મ્યુનિસિપલ બોન્ડ' મારફતે ₹૧૦,૦૦૦ કરોડ એકત્ર કરે તેવી પ્રબળ સંભાવના છે.

અહેવાલ મુજબ, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ થી ૨૦૩૦ દરમિયાન દેશમાં જરૂરી શહેરી માળખાકીય રોકાણ આશરે ₹૫૬ લાખ કરોડથી વધુ થવાનો અંદાજ છે. આ ભવ્ય લક્ષ્યાંકમાંથી આશરે ₹૩ લાખ કરોડ કોમર્શિયલ ડેટ ફાઇનાન્સિંગ (વાણિજ્યિક લોન) દ્વારા એકત્ર કરવામાં આવશે, જેમાં ગ્રીન અને મ્યુનિસિપલ બોન્ડ્સ સૌથી નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. શહેરોમાં પાણી પુરવઠો, ગટર અને ગંદા પાણીનું શુદ્ધીકરણ, ઘન કચરાનું સંચાલન, પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા (Renewable Energy) અને ક્લાઈમેટ-રેઝિલિયન્ટ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા પ્રોજેક્ટ્સ માટે આ ભંડોળનો સીધો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

અત્યાર સુધી મ્યુનિસિપલ બોન્ડ્સ દ્વારા એકત્ર કરાયેલા ₹૬,૫૪૦ કરોડમાંથી લગભગ ચોથા ભાગની રકમ ગ્રીન બોન્ડ્સ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલી છે. નિષ્ણાતોના મતે, યોગ્ય નાણાકીય જાહેરાતો, ઉત્તમ ક્રેડિટ ગુણવત્તા અને સમયસર પુનઃચુકવણીની ક્ષમતા ધરાવતી નગરપાલિકાઓ માટે મૂડી બજારમાંથી ભંડોળ મેળવવું અત્યંત સરળ બનશે.

રોકાણકારોના પ્રતિસાદ અંગે વાત કરીએ તો, તાજેતરના ગ્રીન બોન્ડ ઈશ્યુઓમાં નિયત મર્યાદા કરતા ૫ ગણું વધુ સબ્સ્ક્રિપ્શન જોવા મળ્યું છે, જે રોકાણકારોના વધતા વિશ્વાસને દર્શાવે છે. ઉપરાંત, આ ગ્રીન બોન્ડ્સ સરકારી અને રાજ્ય બેન્ચમાર્કની સરખામણીએ ૧.૫૫% થી ૧.૯૦% સુધીનું સારું યીલ્ડ પ્રીમિયમ (વધારાનું વળતર) પણ પ્રદાન કરી રહ્યા છે. નીતિગત સુધારા અને બજાર વિકાસની પહેલોથી પુરવઠા-પક્ષની મર્યાદાઓ ધીમે ધીમે દૂર થઈ રહી છે, જે ભારતીય શહેરોના સસ્ટેનેબલ વિકાસને નવી ઊંચાઈ આપશે.