મુંબઈ : ઉચ્ચ શિક્ષણ અને ઉજ્જવળ ભવિષ્યનું સપ્નું લઈને દર વર્ષે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (US) જતા હજારો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે માઠા સમાચાર આવ્યા છે. અમેરિકાના હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી વિભાગ (DHS) દ્વારા વિદ્યાર્થી વિઝાના દાયકાઓ જૂના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નવા કડક માળખાના કારણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ, ખાસ કરીને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ (PG) કોર્સ માટે અરજી કરનારાઓમાં ભારે અસમંજસ જોવા મળી રહી છે અને નિષ્ણાતોના મતે PG અરજીઓમાં ૨૦ થી ૨૫ ટકાનો સીધો ઘટાડો નોંધાઈ શકે છે.

શું બદલાયું છે વિઝા માળખામાં?

અત્યાર સુધી અમેરિકામાં F-1 વિદ્યાર્થીઓને "ડ્યુરેશન ઓફ સ્ટેટસ" (D/S) હેઠળ ઓપન-એન્ડેડ સમયગાળા માટે રહેવાની છૂટ મળતી હતી, એટલે કે જ્યાં સુધી તેમનો અભ્યાસ ચાલુ રહે ત્યાં સુધી તેઓ કાનૂની રીતે રોકાઈ શકતા હતા. પરંતુ નવી સિસ્ટમ હેઠળ:

·         નિશ્ચિત સમયગાળો (Fixed Term): હવે વિદ્યાર્થીઓને ફોર્મ I-20 માં દર્શાવેલ ચોક્કસ તારીખ સુધી જ દેશમાં રહેવાની મંજૂરી મળશે.

·         ગ્રેસ પિરિયડમાં કાપ: અભ્યાસ પૂરો થયા બાદ દેશ છોડવા અથવા સ્ટેટસ બદલવા માટે મળતો ૬૦ દિવસનો ગ્રેસ પિરિયડ ઘટાડીને માત્ર ૩૦ દિવસ કરી દેવાયો છે.

·         વિસ્તરણ માટે USCIS ની મંજૂરી: જો શૈક્ષણિક વિલંબ, બીમારી કે સંશોધનના કારણે વધારાના સમયની જરૂર પડે, તો સરકારી એજન્સી USCIS પાસે અલગથી અરજી કરીને મંજૂરી મેળવવી પડશે.

PG વિદ્યાર્થીઓ માટે રોકાણ પર વળતર (ROI) નો મોટો પ્રશ્ન

મુંબઈ સ્થિત જાણીતા શિક્ષણ સલાહકાર વિરલ દોશીએ જણાવ્યું હતું કે, "અમેરિકામાં PG અભ્યાસ માટે બે વર્ષનો ખર્ચ દર વર્ષે આશરે $૮૦,૦૦૦ (અંદાજે ₹૬૬ લાખથી વધુ) થાય છે. મોટાભાગના ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ભારે એજ્યુકેશન લોન લઈને જાય છે."

તેમણે ઉમેર્યું કે, ભૂતકાળમાં વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ પૂરો કરીને ૩ વર્ષના OPT (વૈકલ્પિક પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ) અને વર્ક વિઝા દ્વારા લોન સરભર કરી લેતા હતા. પરંતુ હવે નોકરી મેળવવાની અનિશ્ચિતતા અને કડક વિઝા નિયમોને કારણે વિદ્યાર્થીઓએ રોકાણ પર વળતર (Return on Investment) વિશે બે વાર વિચારવું પડશે. "અમેરિકા જાઓ, નોકરી કરો, ગ્રીન કાર્ડ મેળવી સ્થાયી થાઓ" વાળી જૂની ફોર્મ્યુલા હવે સરળ રહી નથી.

અંડરગ્રેજ્યુએટ પર ઓછી અસર, પરંતુ વિઝા રિજેક્શનનો દર વધ્યો

તજજ્ઞોના મતે અંડરગ્રેજ્યુએટ (UG) અભ્યાસ માટે જતા વિદ્યાર્થીઓ પર આ નિયમોની અસર তুলનાત્મક રીતે ઓછી રહેશે, કારણ કે તેઓ મુખ્યત્વે ૪ વર્ષના કેમ્પસ અનુભવ અને શિક્ષણ માટે જતા હોય છે.

જોકે, આ વર્ષે અંડરગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ સ્થિતિ પડકારજનક રહી છે. પહેલીવાર ૩૦% થી વધુ UG અરજદારોના વિઝા રિજેક્ટ થયા છે અથવા તેમને ઇન્ટરવ્યુની એપોઇન્ટમેન્ટ જ મળી નથી, જેના કારણે ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ પોતાનું સત્ર જાન્યુઆરી સુધી પાછળ ઠેલવવું પડ્યું છે.

નવા નિયમો સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ થી અમલી

આ નવા નિયમો ૧૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ થી સંપૂર્ણપણે અમલમાં આવવાના છે. ઇમિગ્રેશન નિષ્ણાતો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને સલાહ આપી રહ્યા છે કે તેઓ તેમના SEVIS સ્ટેટસ, I-94 ની તારીખો અને શૈક્ષણિક સમયરેખા પર સતત નજર રાખે. યુએસ શિક્ષણ પ્રણાલી હજુ પણ શ્રેષ્ઠ તકો આપે છે, પરંતુ હવે વિદ્યાર્થીઓએ "ભારત પાછા ફરવાની શક્યતા" ને ધ્યાનમાં રાખીને જ પોતાનું નાણાકીય અને શૈક્ષણિક આયોજન કરવું પડશે.