<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 21st November 2026

ખાદ્ય નિયમનના ઘર્ષણમાં નવો વળાંક: FSSAI સામેની અરજી મહારાષ્ટ્ર સરકારે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાંથી પાછી ખેંચી

​કેન્દ્રીય તંત્ર સાથે સંવાદ અને આઉટ-ઓફ-કોર્ટ ઉકેલની કવાયત બાદ FDA નો નિર્ણય; ૨૦૧૧, ૨૦૧૮ અને ૨૦૨૬ ના નિયમોને પડકારતી અરજી પરત

​મુંબઈ, ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૨૬: ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદાના અમલીકરણ અને રાજ્યોના અધિકારોને લઈને સર્જાયેલા વિવાદમાં મહારાષ્ટ્ર સરકારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. રાજ્ય સરકારે કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય અને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) સામે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરેલી અરજી (State of Maharashtra v. Union of India & Ors.) આજે પાછી ખેંચી લીધી છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ મહેશ ચંદ્ર ત્રિપાઠી અને ન્યાયાધીશ અદ્વૈત એમ. સેઠનાની ખંડપીઠ સમક્ષ આ મામલાની સુનાવણી દરમિયાન અરજી પરત ખેંચવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

​કોર્ટમાં શું થયું?
​સુનાવણી દરમિયાન મહારાષ્ટ્રના એડવોકેટ જનરલ મિલિંદ સાઠેએ ખંડપીઠને જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકાર આ અરજી પાછી ખેંચવા માંગે છે. સરકારી વકીલ નેહા ભીડેએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) તરફથી મળેલી સૂચનાના આધારે આ પગલું ભરવામાં આવી રહ્યું છે. ખંડપીઠે બંનેના નિવેદન નોંધીને અરજી પાછી ખેંચવાની મંજૂરી આપી હતી. અહેવાલો મુજબ, FSSAI તરફથી વિવાદના આઉટ-ઓફ-કોર્ટ સમાધાન માટે સંપર્ક અને વાતચીત થયા બાદ આ નિર્ણય લેવાયો છે.

​સપ્ટેમ્બરમાં દાખલ કરાયેલી અરજીના મુખ્ય મુદ્દા
​મહારાષ્ટ્ર FDA એ સપ્ટેમ્બર મહિનામાં બોમ્બે હાઈકોર્ટનો સંપર્ક કરીને આક્ષેપ કર્યો હતો કે કેન્દ્ર સરકાર અને FSSAI એ 'ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, ૨૦૦૬' ના વિકેન્દ્રિત માળખાને નબળું પાડીને સમાંતર અમલીકરણ વ્યવસ્થા ઊભી કરી છે, જે બંધારણીય જોગવાઈઓ વિરુદ્ધ છે. અરજીમાં કરાયેલી મુખ્ય દલીલો અને માંગણીઓ નીચે મુજબ હતી:

​નિયમોને પડકાર: ૨૦૧૧ ના લાયસન્સિંગ રેગ્યુલેશન્સ, ૨૦૧૮ ના રિક્રુટમેન્ટ રેગ્યુલેશન્સ અને ૨૦૨૬ ના અમેન્ડમેન્ટ રેગ્યુલેશન્સની કાયદેસરતા સામે સવાલ ઉઠાવાયા હતા.
​અધિકાર ક્ષેત્રનો વિવાદ: અરજીમાં દાવો કરાયો હતો કે FSSAI ના CEO એ કાયદાની વિરુદ્ધ જઈને 'સેન્ટ્રલ ફૂડ સેફ્ટી ઓફિસર' અને 'સેન્ટ્રલ લાયસન્સિંગ ઓથોરિટી' જેવી જગ્યાઓ ઊભી કરી છે. દલીલ મુજબ, CEO ની અમલીકરણ સત્તા માત્ર આયાતી ખાદ્ય પદાર્થો પૂરતી મર્યાદિત છે, સ્થાનિક કામગીરી માટે નહીં.
​તપાસ પર પ્રતિબંધ અને FoSCoS પોર્ટલ: ૧૨ મે ૨૦૨૩ ના FSSAI ના નિર્દેશને પડકારાયો હતો, જેમાં કેન્દ્રીય લાયસન્સ ધરાવતા એકમોના નિરીક્ષણથી રાજ્યના અધિકારીઓને દૂર રખાયા હતા. સાથે જ ઓનલાઈન FoSCoS પોર્ટલ દ્વારા ખાદ્ય વ્યવસાયોને ક્રમશઃ કેન્દ્રીય અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ લાવવાનો આક્ષેપ કરાયો હતો.
​જાહેર વાંધા વગર સુધારા: ૧૦ માર્ચ અને ૧૩ માર્ચની નોટિફિકેશન્સ દ્વારા લાયસન્સિંગ ટર્નઓવર મર્યાદામાં ફેરફાર કરતી વખતે અગાઉથી જાહેર વાંધા-સૂચનો ન મંગાવાતા 'જનરલ ક્લોઝીસ એક્ટ' ની કલમ ૨૩ ના ભંગની દલીલ કરાઈ હતી.
​મુખ્ય માંગણીઓ: રાજ્ય સરકારે સંબંધિત નિયમો રદ કરવા, ૨૦૨૩ ના આદેશ પર સ્ટે મૂકવા અને લાયસન્સિંગ ડેટાબેઝ ફરીથી રાજ્યના અધિકારીઓને સોંપવાની માંગ કરી હતી.
​સંવાદથી શમી ખેંચતાણ
​રાજ્યના ખાદ્ય સુરક્ષા કમિશનર અને અધિકારીઓ પાસે રહેતી લાયસન્સિંગ તથા અમલીકરણની સત્તાઓ પર અતિક્રમણ થતું હોવાના આક્ષેપો વચ્ચે, હવે FSSAI સાથેની વાટાઘાટો બાદ મહારાષ્ટ્ર સરકારે કાયદાકીય માર્ગ છોડીને પરસ્પર ઉકેલનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો છે.

(4:59 PM IST)