લંડન, તા.૦૬: ભારતની બેંકોને અબજો રૂપિયાનો ચૂનો લગાડીને વિદેશ ભાગી ગયેલા ડાયમંડ કિંગ નીરવ મોદીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો આંચકો લાગ્યો છે. યુરોપિયન કોર્ટ ઓફ હ્યુમન રાઈટ્સ (ECHR) એ નીરવ મોદીની છેલ્લી બચાવ અરજીને પણ સરેઆમ ફગાવી દીધી છે. આ ઐતિહાસિક નિર્ણય સાથે જ નીરવ મોદીના ભારત પ્રત્યાર્પણ (Extradition) આડેના તમામ કાનૂની અવરોધો હવે હંમેશા માટે ખતમ થઈ ગયા છે. બ્રિટન (UK) સરકારે હવે નીરવ મોદીને ભારત મોકલવા માટેની વહીવટી પ્રક્રિયાઓ યુદ્ધના ધોરણે શરૂ કરી દીધી છે અને ભારતીય એજન્સીઓ સાથે રાજદ્વારી સંકલન સાધી લેવામાં આવ્યું છે.
સાત વર્ષથી લંડનની જેલમાં બંધ છે કૌભાંડી
નીરવ મોદી માર્ચ ૨૦૧૯ થી લંડનની કુખ્યાત એચએમપી વાન્ડ્સવર્થ (HMP Wandsworth) જેલમાં સજા કાપી રહ્યો છે. બ્રિટનની તમામ સ્થાનિક અદાલતોમાં હાર્યા પછી, તેણે એપ્રિલ ૨૦૨૬ માં માનવાધિકારની આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલત (ECHR) ના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા. અગાઉ માર્ચ ૨૦૨૬ માં પણ તેણે બ્રિટિશ કોર્ટ સમક્ષ એવો નબળો બચાવ કર્યો હતો કે જો તેને ભારત મોકલવામાં આવશે તો ત્યાં તેને માનસિક અને શારીરિક ત્રાસ આપવામાં આવી શકે છે. જો કે, કોર્ટે તેના આ દાવાને નકારી કાઢીને કોઈ પણ પ્રકારની વચગાળાની રાહત આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે.
પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) કૌભાંડનો મુખ્ય સુત્રધાર
નીરવ મોદી અને તેના કાકા મેહુલ ચોકસી પર પંજાબ નેશનલ બેંક સાથે અંદાજે ૨ અબજ યુએસ ડોલર (આશરે ₹૧૪,૦૦૦ કરોડ) ની છેતરપિંડી અને મની લોન્ડરિંગ કરવાનો મુખ્ય આરોપ છે.
•    કૌભાંડની પદ્ધતિ: બંને આરોપીઓએ બેંકના કેટલાક ભ્રષ્ટ અધિકારીઓ સાથે મળીને પૂરતી સુરક્ષા કે ગેરંટી વિના જ 'લેટર ઓફ અંડરટેકિંગ' (LoU) મેળવી લીધા હતા.
•    નાણાંની હેરાફેરી: આ કૌભાંડના નાણાંનો ઉપયોગ તેમણે વૈશ્વિક સ્તરે હીરાના વેપાર માટે કર્યો હતો. ભારતની સીબીઆઈ (CBI) અને ઇડી (ED) લાંબા સમયથી તેના પ્રત્યાર્પણની રાહ જોઈ રહી છે.
વાણિજ્યિક કેસમાં પણ મોટો ફટકો
પ્રત્યાર્પણ ઉપરાંત નીરવ મોદી લંડનની હાઇકોર્ટની સર્કિટ કોર્ટમાં પણ એક મોટો સિવિલ કેસ હારી ગયો છે. કોર્ટના ન્યાયાધીશ સિમોન ટિંકલરે ચુકાદો આપ્યો છે કે દુબઈ સ્થિત કંપની 'ફાયરસ્ટાર ડાયમંડ FZE' ને આપવામાં આવેલી લોન માટે નીરવ મોદી વ્યક્તિગત ગેરંટર હોવાથી, તેણે બેંક ઓફ ઇન્ડિયાને ૧૧.૫ મિલિયન યુએસ ડોલર (આશરે ₹૯૬ કરોડથી વધુ) વ્યાજ સાથે ચૂકવવા પડશે.
પ્રત્યાર્પણ ક્યારે? હવે જ્યારે તમામ કાનૂની દરવાજા બંધ થઈ ગયા છે, ત્યારે યુકે હોમ ઓફિસ અને ભારતીય હાઈ કમિશન વચ્ચે માત્ર દસ્તાવેજોની આખરી ચકાસણી અને સુરક્ષા પ્રોટોકોલ જેવી વહીવટી ઔપચારિકતાઓ જ બાકી રહી છે. ચુસ્ત સુરક્ષા બંદોબસ્ત વચ્ચે નીરવ મોદીને ગમે તે ઘડીએ વિશેષ વિમાન દ્વારા ભારત લાવવામાં આવી શકે છે.