ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની ખૂબ નજીક છે. યુએસ અધિકારીઓએ વારંવાર સંકેત આપ્યા છે કે ટૂંક સમયમાં કરાર પર હસ્તાક્ષર થઈ શકે છે, પરંતુ ભારત હજુ તેના પર હસ્તાક્ષર કરવા તૈયાર નથી. ગુરુવારે લંડનમાં બોલતા વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે કહ્યું કે વાટાઘાટો લગભગ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે.

તેમણે કહ્યું કે બંને પક્ષો 6 ફેબ્રુઆરીથી કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા પર કામ કરી રહ્યા છે, પરંતુ એક મુખ્ય શરત હજુ પણ વણઉકેલાયેલી છે. ભારતને ઔપચારિક ગેરંટીની જરૂર છે કે તેના નિકાસને યુએસ બજારમાં અન્ય દેશોની તુલનામાં ટેરિફ લાભ મળશે. ગોયલે રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે જે દિવસે અમેરિકા આ ગેરંટી પૂરી પાડવાનો માર્ગ શોધશે તે દિવસે આ કરાર અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે.

આ વિલંબ પાછળ એક મુખ્ય કારણ હોવાનું જણાય છે. ભારત ઇચ્છે છે કે અમેરિકામાં નિકાસ થતી ચીજવસ્તુઓ, પછી ભલે તે કાપડ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ કે એન્જિનિયરિંગ પ્રોડક્ટ્સ હોય, તેના પર વિયેતનામ કે બાંગ્લાદેશ જેવા હરીફ નિકાસકારો પાસેથી મળતી સમાન ચીજવસ્તુઓ કરતાં ઓછી આયાત જકાત લાદવામાં આવે. જો ભારતીય ઉત્પાદનો પર સ્પર્ધકો જેવા જ ટેરિફ લાદવામાં આવે છે, તો ભારતીય વ્યવસાયો માટે આ કરારનું આર્થિક મૂલ્ય નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે.

ગોયલે શરત સ્પષ્ટ કરી કે જ્યાં સુધી ભારતને ટેરિફ લાભ ન મળે ત્યાં સુધી કોઈ કરાર પર હસ્તાક્ષર કરી શકાતા નથી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે "તુલનાત્મક લાભ માટેનું માળખું અંતિમ સ્વરૂપ ન મળે ત્યાં સુધી અમે અમેરિકા સાથે કોઈ કરાર કરી શકતા નથી." તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો એવા માર્ગો શોધી રહ્યા છે કે જેનાથી અમેરિકા ભારતને ટેરિફ ઘટાડા પ્રદાન કરી શકે.

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના અગાઉના કરારમાં ભારતીય ચીજવસ્તુઓ પર 18% ટેરિફ દર નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે, ગોયલે એમ પણ કહ્યું હતું કે આ આંકડો હંમેશા ભારતના ફાયદા પર આધારિત હતો, બધા વેપાર ભાગીદારો પર લાગુ થતો એકસમાન દર નહીં. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, જ્યારે ભારત અમેરિકા સાથે 18% ટેરિફ દર માટે સંમત થયું હતું, ત્યારે તે તુલનાત્મક લાભ પર આધારિત હતું.

પરંતુ જો અન્ય દેશો સમાન અથવા વધુ સારી ટેરિફ ટ્રીટમેન્ટ મેળવવાનું શરૂ કરે છે, તો કરાર અસરકારક રીતે સમાપ્ત થાય છે, જેનાથી ભારત માટે મૂળભૂત દર સ્વીકાર્ય બનતા ફાયદાઓ દૂર થાય છે.