વોશિંગ્ટન: આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીના વડા રાફેલ ગ્રોસીએ વૈશ્વિક મંચ પરથી એક ગંભીર ચેતવણી ઉચ્ચારી છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ફફડાટ ફેલાવી દીધો છે. ગ્રોસીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે જો કોઈ પરમાણુ કરાર થાય, પરંતુ તેમાં કડક અને પારદર્શક તપાસની જોગવાઈ ન હોય, તો તે કરાર માત્ર કાગળ પરનો 'ભ્રમ' બનીને રહી જશે. સિઓલમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા તેમણે ઉમેર્યું કે ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ હવે એટલો વ્યાપક અને જટિલ બની ગયો છે કે ભૌતિક નિરીક્ષકોની સતત હાજરી વિના તેની સુરક્ષાની ખાતરી આપવી અશક્ય છે. ખાસ કરીને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર જ્યારે ફરીથી વાટાઘાટોની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું હોય તેવા સંજોગોમાં ગ્રોસીનું આ નિવેદન પશ્ચિમી દેશો માટે લાલબત્તી સમાન છે.

IAEA ના ગુપ્ત અહેવાલો મુજબ, ઈરાનની પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓ હવે ભયજનક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે. રિપોર્ટ અનુસાર, તેહરાન પાસે હાલમાં આશરે 440.9 કિલોગ્રામ જેટલો 60 ટકા શુદ્ધતા ધરાવતો સંવર્ધિત યુરેનિયમનો ભંડાર છે. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ, જો આ જથ્થાને 90 ટકા શુદ્ધતા સુધી લઈ જવામાં આવે, તો તેમાંથી ઓછામાં ઓછા 10 પરમાણુ બોમ્બ બનાવી શકાય છે. ચિંતાની વાત એ છે કે ઈરાને પાછલા કેટલાક સમયથી IAEA ના નિરીક્ષકોને તેની મુખ્ય પરમાણુ સાઇટ્સ પર પ્રવેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. આ પ્રતિબંધોને કારણે એજન્સી માટે યુરેનિયમના ચોક્કસ જથ્થા અને તેના સંભવિત લશ્કરી ઉપયોગનું મૂલ્યાંકન કરવું લગભગ અશક્ય બની ગયું છે, જેનાથી ઈઝરાયેલ અને અન્ય પશ્ચિમી દેશોની ઊંઘ હરામ થઈ ગઈ છે.

પરિસ્થિતિ માત્ર ઈરાન પૂરતી સીમિત નથી; ગ્રોસીએ ઉત્તર કોરિયાના પરમાણુ સંકુલમાં થઈ રહેલી શંકાસ્પદ હિલચાલ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. યોંગબ્યોન પરમાણુ કેન્દ્રના વિસ્તરણ અને નવી યુરેનિયમ સંવર્ધન સુવિધાઓના વિકાસે એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં તણાવ વધાર્યો છે. એક તરફ ઈરાન તેના મિસાઈલ બેઝ પરથી કાટમાળ હટાવીને નવી વ્યૂહરચના ઘડી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ઉત્તર કોરિયાનું આક્રમક વલણ વૈશ્વિક શાંતિ સામે મોટો પડકાર બની રહ્યું છે. અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાનને પરમાણુ શસ્ત્રોથી દૂર રાખવું એ તેમની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા છે, પરંતુ તેહરાન હજુ પણ પોતાના કાર્યક્રમને 'શાંતિપૂર્ણ' ગણાવીને કોઈપણ બાહ્ય દબાણ સ્વીકારવા તૈયાર નથી, જે ભવિષ્યમાં મોટા સૈન્ય સંઘર્ષ તરફ ઈશારો કરે છે.