નવી દિલ્હી : અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) માટે અનામતના લાભો નક્કી કરતી 'ક્રીમી લેયર' (Creamy Layer) ની શ્રેણી અને તેના માપદંડોને લઈને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને નિર્ણાયક કાનૂની લડાઈ શરૂ થવા જઈ રહી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી ખાસ અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે, ૧ સપ્ટેમ્બરના રોજ સુનાવણી હાથ ધરવા માટે પોતાની સંમતિ દર્શાવી છે. આ સુનાવણીના પરિણામથી એ સ્પષ્ટ થશે કે ઓબીસી ઉમેદવારો માટે ક્રીમી લેયર નક્કી કરવાનો મુખ્ય આધાર માત્ર તેમના માતા-પિતાની વાર્ષિક આવક જ રહેશે કે પછી અન્ય સામાજિક અને વહીવટી માપદંડો પણ ધ્યાને લેવાશે.

વાસ્તવમાં, હાઈકોર્ટના એક ચુકાદાને કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો છે. હાઈકોર્ટે પોતાના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે ઓબીસી ઉમેદવારોમાંથી ક્રીમી લેયર નક્કી કરવા માટે માત્ર માતા-પિતાની વાર્ષિક આવક જ એકમાત્ર આધાર હોઈ શકે નહીં. હાઈકોર્ટના મતે, આર્થિક આવકની સાથે-સાથે માતા-પિતાની નોકરીનો દરજ્જો (Job Status), કેટેગરી અને અન્ય મિલકતોની ચકાસણી થવી અનિવાર્ય છે, જેથી કોઈ પાત્ર અને જરૂરિયાતમંદ ઓબીસી ઉમેદવાર અનામતના લાભથી અન્યાયી રીતે વંચિત ન રહી જાય. કેન્દ્ર સરકારે હાઈકોર્ટના આ તર્ક સામે સુપ્રીમ કોર્ટના દરવાજા ખટખટાવ્યા છે.

શું છે ઓબીસી ક્રીમી લેયર અને નોન-ક્રીમી લેયર?

સરકારી નોકરીઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં ઓબીસી વર્ગને મળતા અનામતના લાભો મેળવવા માટે ઉમેદવારોને મુખ્યત્વે બે વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવે છે — 'નોન-ક્રીમી લેયર' (NCL) અને 'ક્રીમી લેયર' (CL). જે ઉમેદવારો નોન-ક્રીમી લેયરમાં આવે છે તેમને જ સરકારી ભરતીઓ અને ઉચ્ચ શિક્ષણમાં અનામત (Reservation) નો સીધો લાભ મળે છે. બીજી તરફ, ક્રીમી લેયર હેઠળ આવતા ઓબીસી ઉમેદવારોને સામાજિક અને આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ ગણીને અનામતના દાયરામાંથી બહાર રાખવામાં આવે છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટની આ સુનાવણી બાદ જ નક્કી થશે કે ક્રીમી લેયરની સીમારેખા નક્કી કરવા માટેના ભવિષ્યના માપદંડો કેવા રહેશે.