પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભાએ સોમવારે રાજ્યમાં અન્ય પછાત વર્ગો (ઓબીસી) કેટેગરી હેઠળ સમુદાયોના અનામતને લગતા ટીએમસી સરકારના 2012 ના કાયદામાં સુધારો કરતા બે બિલ પસાર કર્યા હતા. પશ્ચિમ બંગાળ પછાત વર્ગો (એસસી અને એસટી) (સેવાઓ અને પોસ્ટ્સમાં ખાલી જગ્યાઓનું અનામત) (સુધારો) બિલ, 2026 અને પશ્ચિમ બંગાળ બેકવર્ડ ક્લાસ કમિશન (સુધારો) બિલ, 2026 અને પશ્ચિમ બંગાળ પછાત વર્ગ આયોગ (સુધારો) બિલ, 2026 હેઠળ આરક્ષણ માળખું 17 ટકાથી ઘટાડીને 7 ટકા કરીને 7 ટકા અને 66 સમુદાયોને ઓબીસી કેટેગરી હેઠળ અનામત આપવામાં આવ્યું છે.

વિપક્ષના નેતા રીટાબ્રતા બેનર્જીની આગેવાનીમાં કોંગ્રેસના કેટલાક બળવાખોર તૃણમૂલ કોંગ્રેસના ધારાસભ્યોની બહાર નીકળવાની વચ્ચે આ બિલ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. કુલ 186 ધારાસભ્યોએ બંને બિલની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું, જ્યારે 17 ધારાસભ્યોએ તેમની વિરુદ્ધ મતદાન કર્યું હતું. મતદાનમાં છ સભ્યો ભાગ લેતા ન હતા. સ્પીકર રાઠિન્દ્ર બોઝે ભારતીય સેક્યુલર ફ્રન્ટ (આઈએસએફ) ના ધારાસભ્ય નૌશદ સિદ્દીકીની વિનંતી પર મત આપવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

સિદ્દીકી અને વિદ્રોહી તૃણમૂલ કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય બિસ્વનાથ દાસે પછાત વર્ગો માટે સામાજિક ન્યાયના ઉલ્લંઘનને ટાંકીને બે બિલનો વિરોધ કર્યો હતો અને તેમને પસંદગી સમિતિમાં મોકલવા વિનંતી કરી હતી.

પશ્ચિમ બંગાળના પછાત વર્ગના વિકાસ પ્રધાન ગૌરીશંકર ઘોષે બંને બિલ રજૂ કરતી વખતે કહ્યું હતું કે સરકાર હાઈકોર્ટના નિર્દેશો મુજબ કામ કરી રહી છે અને સુધારા પાછળ કોઈ રાજકીય હેતુ નથી. ઘોષે ગૃહને જણાવ્યું હતું કે, "અમે અગાઉ કોઈ પ્રાદેશિક સર્વેક્ષણ વિના સમાવિષ્ટ 113 સમુદાયોને દૂર કર્યા છે, જ્યારે 66 પેટા સમુદાયોને જાળવી રાખવામાં આવ્યા હતા, જે વિવિધ સર્વેક્ષણો પછી શામેલ હતા.

પછાત વર્ગ કમિશન તપાસ કરશે અને જો એવું લાગે છે કે સમુદાયનો સમાવેશ થવો જોઈએ, તો તે રાજ્ય સરકારની વિચારણા માટે ભલામણો આપી શકે છે. અગાઉની સરકારે કમિશનને બાજુએ મૂકી દીધું હતું, તેથી હાઇકોર્ટે પ્રક્રિયા રદ કરી દીધી હતી.

મે 2024 માં, કલકત્તા હાઈકોર્ટે ઓબીસીનો દરજ્જો રદ કર્યો હતો અને 77 વધારાના સમુદાયોને જારી કરાયેલા લગભગ 12 લાખ ઓબીસી પ્રમાણપત્રો, જે 2010 અને 2012 ની વચ્ચે શામેલ હતા. કોર્ટે આ સમુદાયોને ઓબીસી કેટેગરીમાં સમાવવાના નિર્ણયને ગેરકાયદેસર અને ગેરબંધારણીય ગણાવ્યો હતો. તેણે કહ્યું હતું કે 2010 પહેલાં જારી કરાયેલા ઓબીસી પ્રમાણપત્રો માન્ય રહેશે.

રાજ્ય સરકારે 19 મેના રોજ ધર્મ આધારિત વર્ગીકરણ યોજનાઓ નાબૂદ કરી અને 2010 પહેલાં રાજ્યની ઓબીસી આરક્ષણ સૂચિમાં સમાવિષ્ટ 66 સમુદાયોને નિયમિત કર્યા, સાત ટકા ક્વોટા માટે તેમની પાત્રતા પુનઃસ્થાપિત કરી. સોમવારે કરવામાં આવેલા સુધારાએ રાજ્ય કેબિનેટના પગલાને કાનૂની મંજૂરી પણ આપી હતી, જ્યારે રાજ્ય સરકારને કમિશન સાથે પરામર્શ કરીને વિવિધ ઓબીસી કેટેગરીઝ માટે અનામત ટકાવારી નક્કી કરવા માટે સશક્ત બનાવ્યું હતું.

પશ્ચિમ બંગાળ પછાત વર્ગો (અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ સિવાય) (સેવાઓ અને પોસ્ટ્સમાં ખાલી જગ્યાઓનું અનામત) (સુધારો) બિલ, 2026 જણાવે છે કે અનામત પોસ્ટ્સની ટકાવારી સમયાંતરે ક્વોટાના ગુણોત્તરમાં સુધારી શકાય છે, પરંતુ કુલ અનામત 50 ટકાથી વધુ નહીં હોય. કમિશન સાથે પરામર્શ કર્યા પછી, રાજ્ય સરકારને તેમની સામાજિક અને શૈક્ષણિક પછાતપણાના આધારે ઓબીસી નાગરિકોને વિવિધ કેટેગરીમાં વર્ગીકૃત કરવાનો અધિકાર હશે, ત્યારબાદ દરેક કેટેગરી માટેની પોસ્ટ્સમાં અનામત અલગથી પ્રદાન કરવામાં આવશે.

પશ્ચિમ બંગાળ પછાત વર્ગ પંચ (સુધારા) બિલ, 2026 જણાવે છે કે નાગરિકો ઓબીસી સૂચિમાં સમાવેશ માટે અરજી કરી શકશે, ત્યારબાદ કમિશન આવી અરજીઓની તપાસ કરશે અને રાજ્ય સરકારને ભલામણો આપશે. ઓબીસી સૂચિમાં કોઈપણ સમુદાયના અતિશય અથવા અપૂરતી સમાવેશને લગતી ફરિયાદો પણ રજૂ કરી શકાય છે અને આવા કિસ્સાઓમાં સરકાર કમિશનની ભલામણો મુજબ પગલાં લેશે.

બિલ મુજબ, કમિશનના સભ્યોની મુદત ત્રણ વર્ષની હશે, પરંતુ સભ્ય-સંદેશીનો કાર્યકાળ સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે, જે સેવા આપતા સરકારી અધિકારી હશે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસના રિતાબ્રાટા જૂથના કેટલાક ધારાસભ્યોએ બિલ પર મતદાન કરતા પહેલા ગૃહમાંથી વોકઆઉટ કર્યું હતું. જો કે, પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીના કેમ્પમાં ધારાસભ્યોએ બિલ પર મતદાન કર્યું હતું.