નવી દિલ્‍હીઃ તા.૨૪: ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો હવે દેશની સરકારી માલિકીની તેલ કંપનીઓની કમાણી પર અસર કરી રહ્યો છે. રેટિગ એજન્‍સી ICRA અનુસાર, IOC (ઇન્‍ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન), BPCL (ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન), અને HPCL (હિન્‍દુસ્‍તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન) હાલમાં પેટ્રોલ પર આશરે રૂ.૮ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ પર આશરે રૂ.૯ પ્રતિ લિટરનું નુકસાન કરી રહી છે. સ્‍થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્‍થિર રહેતા ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ખર્ચે આ કંપનીઓ પર માર્જિનનું દબાણ વધ્‍યું છે.

ICRA નો અંદાજ છે કે વર્તમાન ભાવે, ત્રણ સરકારી માલિકીની તેલ માર્કેટિગ કંપનીઓ (IOC, BPCL અને HPCL) નું સંયુક્‍ત દૈનિક નુકસાન આશરે રૂ.૫૩૦ કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા રહે અને સ્‍થાનિક ઇંધણના ભાવ યથાવત રહે, તો કંપનીઓ પર આ દબાણ ચાલુ રહી શકે છે. સ્‍થાનિક LPG પણ કંપનીઓ માટે ચિતાનો વિષય છે. સપ્‍ટેમ્‍બર મહિનામાં ઘરેલુ LPG સિલિન્‍ડર પર આશરે રૂ.૩૦૦ ની અંડર-રિકવરીનો અંદાજ છે.

પﾍમિ એશિયામાં વધતા તણાવ અને પુરવઠા સંબંધિત મુદ્દાઓ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારા પાછળના મુખ્‍ય કારણો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, યુએસ-ઈરાન સંઘર્ષમાં વધારો, સાઉદી અરેબિયાની પૂર્વ-પﾍમિ પાઇપલાઇન બંધ થવાથી અને લાલ સમુદ્રના ક્ષેત્રમાં હુતી પ્રવૃત્તિઓથી તેલ પુરવઠા અંગે ચિતા વધી છે. ભારત દ્વારા આયાત કરાયેલ ક્રૂડ ઓઇલ બાસ્‍કેટનો ભાવ ૨૧ સપ્‍ટેમ્‍બર, ૨૦૨૬ ના રોજ પ્રતિ બેરલ ઼૧૧૭.૪ થયો હતો, જે ૨૦૨૫-૨૬ નાણાકીય વર્ષમાં સરેરાશ ઼૬૬ પ્રતિ બેરલ હતો.

રસપ્રદ વાત એ છે કે, રિફાઇનિગ માર્જિન સંપૂર્ણપણે નબળું પડ્‍યું નથી. ત્‍ઘ્‍ય્‍ખ્‍ અનુસાર, પﾍમિ એશિયા કટોકટી શરૂ થઈ ત્‍યારથી સિગાપોરના ગ્રોસ રિફાઇનિગ માર્જિન સતત ઼૧૦ પ્રતિ બેરલથી ઉપર રહ્યા છે. રિફાઇનરી બંધ થવાને કારણે પુરવઠામાં વિક્ષેપ અને ઇન્‍વેન્‍ટરીની અછતએ રિફાઇનિગ માર્જિનને ટેકો આપ્‍યો છે. જો કે, મોંઘા ક્રૂડ અને ઊંચા પેટ્રોલિયમ ઉત્‍પાદનના ભાવ તેલ કંપનીઓના એકંદર નફાકારકતા અને રોકડ પ્રવાહ પર દબાણ લાવી શકે છે.

LPG મોરચે પણ દબાણ વધ્‍યું છે. ૩૦ જૂન, ૨૦૨૬ સુધીમાં ઘરેલુ LPG સંબંધિત સંચિત નકારાત્‍મક બફર આશરે રૂ. ૬૧,૯૪૦ કરોડ સુધી પહોંચી ગયું. ICRA અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ઘરેલુ LPG પર પ્રતિ સિલિન્‍ડર નુકસાન લગભગ રૂ.૫૦૦ હતું, જે સપ્‍ટેમ્‍બરમાં લગભગ રૂ.૩૦૦ હતું. વધુમાં, ડીઝલ અને ATF (એવિએશન ટર્બાઇન ફયુઅલ) પર લાદવામાં આવેલા નિકાસ વેરા પણ કંપનીઓ માટે ખર્ચ અને રોકડ પ્રવાહ સમીકરણને અસર કરી રહ્યા છે.

આગળ જતાં, રાજ્‍યની માલિકીની તેલ કંપનીઓની નાણાકીય સ્‍થિતિ ઘણા પરિબળો પર આધારિત રહેશેઃઆંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ, પેટ્રોલિયમ ઉત્‍પાદનો પર માર્જિન, સ્‍થાનિક પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં ફેરફાર અને LPG પર સરકારી સબસિડી. ICRA કહે છે કે જો લાંબા સમય સુધી ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ ચાલુ રહે અને સ્‍થાનિક ઇંધણના ભાવ સ્‍થિર રહે, તો OMCs ને તેમની કાર્યકારી મૂડીની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ટૂંકા ગાળાના ઉધારનો આશરો લેવો પડી શકે છે.