નવી દિલ્હી : ઓનલાઈન ગેમિંગ જગત માટે આજનો દિવસ એક મોટો વળાંક લઈને આવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં તમિલનાડુ અને કર્ણાટક દ્વારા ઘડવામાં આવેલા તે કાયદાઓની બંધારણીય માન્યતાને માન્યતા આપી છે, જે ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી અને જુગાર પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકે છે. જસ્ટિસ જેબી પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આર મહાદેવનની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ રમત 'કૌશલ્ય આધારિત' (Game of Skill) હોય, તો પણ તેના પર સટ્ટો લગાવવો એ બંધારણીય રક્ષણને પાત્ર નથી.
શું હતો વિવાદ અને કોર્ટનું અવલોકન?
અગાઉ મદ્રાસ અને કર્ણાટક હાઈકોર્ટે પોકર અને રમી જેવી રમતોને 'કૌશલ્યની રમત' ગણાવીને ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી પરના પ્રતિબંધોને ફગાવી દીધા હતા. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ અભિપ્રાયને ફગાવી દેતા જણાવ્યું હતું કે બંધારણની સાતમી અનુસૂચિની 'એન્ટ્રી 34' હેઠળ રાજ્યોને સટ્ટાબાજી અને જુગારને નિયંત્રિત કરવાની સંપૂર્ણ સત્તા છે. કોર્ટે કહ્યું કે રમતનું સ્વરૂપ ગમે તે હોય, પરંતુ જ્યારે તેમાં પૈસાનો દાવ લગાવવામાં આવે છે, ત્યારે તે રાજ્યના કાયદાના દાયરામાં આવી જાય છે.
ઓનલાઈન કંપનીઓના મૂળભૂત અધિકારો પર તરાપ
કોર્ટે ઓનલાઈન ગેમિંગ કંપનીઓના એ દાવાને પણ નકારી કાઢ્યો છે કે સટ્ટાબાજી એ કલમ 19(1)(g) હેઠળ વેપાર કરવાનો તેમનો મૂળભૂત અધિકાર છે. સુપ્રીમ કોર્ટના મતે, સટ્ટા અને જુગાર જેવી પ્રવૃત્તિઓ 'રિઝ એક્સ્ટ્રા કોમર્શિયલ' (Res Extra Commercium) છે, એટલે કે તે વેપારની શ્રેણીમાં આવતા નથી. તેથી, આ પ્રકારના વ્યવસાય પર પ્રતિબંધ મૂકવો એ મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન ગણી શકાય નહીં.
સામાજિક દુષણો અને રાજ્યની જવાબદારી
સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઈન સટ્ટાબાજીથી વ્યસન, આર્થિક તંગી અને આત્મહત્યા જેવી ગંભીર સામાજિક સમસ્યાઓ જન્મી રહી છે. તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા જસ્ટિસ કે. ચંદ્રુ સમિતિના અહેવાલને ટાંકીને કોર્ટે જણાવ્યું કે, સમાજ અને જાહેર કલ્યાણ માટે જોખમ ઉભું કરતી કોઈપણ પ્રવૃત્તિને રોકવા માટે રાજ્ય વિધાનસભાઓ પાસે પૂરતી સત્તા છે.
આ ચુકાદા બાદ હવે તમિલનાડુ અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યો ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી પર કડક કાર્યવાહી કરી શકશે. ઓનલાઈન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ્સ માટે આ એક મોટો આંચકો છે, જેઓ લાંબા સમયથી રમી અને પોકર જેવી રમતોને બંધારણીય સુરક્ષા હેઠળ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. આ નિર્ણય સમગ્ર દેશના ડિજિટલ ગેમિંગ ઉદ્યોગ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.