​વોશિંગ્ટન/લંડન: ​અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા બજારને મોટો ફટકો પડ્યો છે. આ સંઘર્ષે દુનિયાના બે સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગો—‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) અને ‘બાબ-અલ-મંદબ સ્ટ્રેટ’ (Bab al-Mandeb Strait)ની સ્થિતિને સંપૂર્ણપણે વેરવિખેર કરી દીધી છે. આ બંને મુખ્ય જળમાર્ગો પર અંકુશ અને હુમલાઓના કારણે વૈશ્વિક શિપિંગ અને ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાય ચેઈનમાં મોટો ખલેલ પડ્યો છે.

​જળમાર્ગો પર અસરો અને વૈશ્વિક ચિંતા:

અહેવાલો મુજબ, આ યુદ્ધની શરૂઆતથી જ ઈરાન દ્વારા હોર્મુઝની ખાડીમાં શિપિંગ ટ્રાફિકને રોકવા અથવા પ્રભાવિત કરવાના સતત પ્રયાસો થયા છે. તાજેતરના અઠવાડિયાઓમાં આ સ્થિતિ વધુ વણસી છે અને બાબ-અલ-મંદબ સ્ટ્રેટ પણ હુમલાઓની ઝપેટમાં આવી ગઈ છે. દુનિયાભરનું મોટું તેલ અને લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) આ જ રસ્તાઓ દ્વારા પરિવહન પામે છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઈંધણની અસ્થિરતા વધી છે.

​વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અને વૈકલ્પિક માર્ગોની શોધ:

વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ લાંબા ચાલતા સંઘર્ષથી માત્ર ઈરાન કે અમેરિકા જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા પર ઊંડી અસર પડી રહી છે. દરિયાઈ સુરક્ષા જોખમાતા શિપિંગ કંપનીઓએ પોતાના જહાજો માટે લાંબા અને ખર્ચાળ વૈકલ્પિક માર્ગો (Bypass Routes) શોધવાની ફરજ પડી છે. જો કે, જેમ-જેમ આ સંઘર્ષ લંબાઈ રહ્યો છે, તેમ-જેમ દેશો દ્વારા નવા વિકલ્પો વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેનાથી ક્યાંક ને ક્યાંક તણાવની સ્થિતિ વચ્ચે પણ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનને ટકાવી રાખવાના પ્રયાસો ચાલુ છે.

​આ યુદ્ધ અને જળમાર્ગો પરના આ જોખમોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વેપાર સુરક્ષાને લઈને નવી ચિંતાઓ ઊભી કરી છે.