પ્રખ્યાત હોલીવુડ ફિલ્મ નિર્માતા ક્રિસ્ટોફર નોલાને તેમની ફિલ્મ "ધ ઓડિસી" ના ન્યૂયોર્ક પ્રીમિયર દરમિયાન અજરક સિલ્ક ટાઈ પહેરીને ભારતીય હસ્તકલાને વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખ અપાવી. યુવા ભારતીય ડિઝાઇનર અહાન ટંડન દ્વારા ડિઝાઇન કરાયેલ આ ટાઈના ફોટા સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થતાં કચ્છની પરંપરાગત અજરક કલા ચર્ચાનો વિષય બની હતી.

    જોકે, ભારત અને કચ્છ માટે ગૌરવની આ ક્ષણ ટૂંક સમયમાં સોશિયલ મીડિયા વિવાદમાં ફેરવાઈ ગઈ. કેટલાક પાકિસ્તાની સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ દાવો કરવા લાગ્યા કે અજરક કલા મૂળ પાકિસ્તાનની હતી અને ભારતને તેનો શ્રેય આપવો જોઈએ નહીં. આ દાવાઓ પછી, સોશિયલ મીડિયા પર અજરકની ઉત્પત્તિ, વારસો અને સાંસ્કૃતિક ઓળખ પર ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની.

  ક્રિસ્ટોફર નોલાનની અજરક સિલ્ક ટાઈ ભારતીય ડિઝાઇનર અહાન ટંડન દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવી હતી. નોલાન જેવા વિશ્વ વિખ્યાત ફિલ્મ નિર્માતા દ્વારા પહેર્યા પછી, ભારતીય કાપડ કલા અને પરંપરાગત પ્રિન્ટિંગ તકનીકોને વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા મળી.

   સોશિયલ મીડિયા પર ભારતીય વપરાશકર્તાઓએ તેને કચ્છના કારીગરો અને ભારતની સમૃદ્ધ હસ્તકલા પરંપરા માટે ગર્વની ક્ષણ ગણાવી. લોકોએ કહ્યું કે હોલીવુડના મંચ પર ભારતીય ડિઝાઇનર અને સ્થાનિક કારીગરોના કાર્યને માન્યતા આપવી એ સમગ્ર દેશ માટે સન્માનની વાત છે

અજરક ટાઈનો ફોટો વાયરલ થયા પછી, ઘણા પાકિસ્તાની સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સે એવી પોસ્ટ્સ શેર કરી કે અજરક એક સિંધી કલા છે અને ભારતને તેનો શ્રેય આપવો જોઈએ નહીં. કેટલાક વપરાશકર્તાઓએ ભારતીય ડિઝાઇનર અને કચ્છની ભૂમિકા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા.

  ભારતીય સોશિયલ મીડિયા વપરાશકર્તાઓએ કચ્છના અજરકપુરના ખત્રી કારીગરો અને ભારતમાં અજરકની સદીઓ જૂની પરંપરાને ટાંકીને આ દાવાઓનો જવાબ આપ્યો. ભારતીય પક્ષનું કહેવું છે કે અજરક પરંપરા સરહદોની પાર કરે છે, અને કચ્છ આજે તેના સૌથી અગ્રણી અને સક્રિય કેન્દ્રોમાંનું એક છે.

  અજરક એક પરંપરાગત બ્લોક પ્રિન્ટિંગ કલા છે જે કાપડ પર વિશિષ્ટ ભૌમિતિક ડિઝાઇન બનાવવા માટે કુદરતી રંગો, લાકડાના બ્લોક્સ અને જટિલ બહુ-પગલાની પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરે છે. ઉપયોગમાં લેવાતા પ્રાથમિક રંગો ઘેરા વાદળી, લાલ, કાળા અને સફેદ છે.

આ કલા લાંબા સમયથી ભારતના કચ્છ અને પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રદેશમાં પ્રચલિત છે. ભારતમાં કચ્છના ખત્રી સમુદાયના કારીગરોએ પેઢી દર પેઢી આ પરંપરાને જીવંત રાખી છે. અજરક બનાવવા માટે દિવસો લાગી શકે છે, અને દરેક પગલાને અત્યંત કાળજી અને પરંપરાગત કુશળતાની જરૂર પડે છે.

  કચ્છનું અજરકપુર ગામ કચ્છમાં અજરક કલાને આપવામાં આવતા આદરનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ ગામ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં રહેતા ખત્રી કારીગર પરિવારો પેઢી દર પેઢી અજરક છાપકામનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.

આજે, અજરકપુરને માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વના ઘણા દેશોમાં આ પરંપરાગત કલાનું મુખ્ય કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે. અહીં ઉત્પાદિત કાપડ, શાલ, સાડીઓ, દુપટ્ટા અને ફેશન એસેસરીઝ સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માંગમાં આવે છે.

સ્થાનિક કારીગરોએ પરંપરાગત તકનીકોને સાચવી રાખી છે અને તેમને આધુનિક ફેશનમાં પણ અનુકૂલિત કર્યા છે. ક્રિસ્ટોફર નોલાનની ટાઈ એનું ઉદાહરણ છે કે કેવી રીતે સદીઓ જૂની કચ્છની કલા હવે આંતરરાષ્ટ્રીય ફેશન અને સિનેમા સુધી પહોંચી રહી છે.

ઇતિહાસકારો અને હસ્તકલા નિષ્ણાતોના મતે, અજરકની પરંપરા આધુનિક ભારત-પાકિસ્તાન સરહદોથી ઘણી આગળ છે. ભાગલા પહેલા, કચ્છ, સિંધ અને આસપાસના વિસ્તારોમાં રહેતા સમુદાયો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક અને વેપાર સંબંધો હતા.

તેથી, અજરકને ફક્ત એક દેશ સુધી મર્યાદિત રહેવાને બદલે, વિશાળ પ્રદેશના સહિયારા સાંસ્કૃતિક વારસા તરીકે જોવામાં આવે છે. જો કે, ભારતમાં કચ્છના કારીગરો દ્વારા આ કલાનું સતત અસ્તિત્વ અને વૈશ્વિક બજારમાં પહોંચવું એ એક સુસ્થાપિત વાસ્તવિકતા છે.

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે, સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું એ કારીગરોની મહેનત છે જેમણે પેઢીઓથી અજરક કલાને સાચવી રાખી છે. કોઈપણ પરંપરાગત કલાની ઓળખ ફક્ત તેના ઇતિહાસ દ્વારા જ નહીં, પરંતુ વર્તમાનમાં તેને જીવંત રાખનારા કલાકારો અને સમુદાયો દ્વારા પણ નક્કી થાય છે.

ક્રિસ્ટોફર નોલાન દ્વારા અજરક ટાઈ પહેરવી એ કચ્છના કારીગરો, ભારતીય ડિઝાઇન અને પરંપરાગત હસ્તકલા માટે એક મોટી સિદ્ધિ છે. જ્યારે ક્રેડિટ વિવાદ સોશિયલ મીડિયા પર ચાલુ રહી શકે છે, આ ઘટનાએ ચોક્કસપણે વૈશ્વિક સ્તરે અજરક કલાને નવું ધ્યાન અને માન્યતા આપી છે.