નવી દિલ્‍હી તા.૧૨:  બસ મુસાફરો હોય, રિક્ષાચાલકો હોય કે બીજું કોઈ, તમે કોઈને કોઈ શેરીના ખૂણા પર પાન મસાલા ખાતા જોશો જ. જાહેર સ્‍થળોએ પાન મસાલાના ડાઘ પણ આ દેશમાં પાન મસાલા કેટલા લોકપ્રિય છે તે સાબિત કરવા માટે પૂરતા છે. પરંતુ હવે, આ પાન મસાલા પ્રેમીઓ માટે મોટા સમાચાર છે.ફૂડ સેફટી એન્‍ડ સ્‍ટાન્‍ડર્ડ્‍સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્‍ડિયા (FSSAI) એ પાન મસાલાના પેકેજિગમાં પ્‍લાસ્‍ટિકના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ મૂક્‍યો છે. નવા નિયમો હેઠળ, કંપનીઓ હવે ફક્‍ત કાગળ, ટીન અથવા કાચના કન્‍ટેનરમાં જ પાન મસાલાનું પેકેજિગ અને વેચાણ કરી શકશે.

કંપનીઓએ નવા પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્‍પો તરફ આગળ વધવું પડશે. FSSAI એ ફૂડ સેફટી એન્‍ડ સ્‍ટાન્‍ડર્ડ્‍સ પેકેજિગ સુધારા નિયમનો ૨૦૨૬ સૂચિત કર્યો છે. આ નવા નિયમો તાત્‍કાલિક અમલમાં આવ્‍યા છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે આનાથી પાન મસાલાના ભાવ પર અસર પડી શકે છે. ફૂડ સેફટી એન્‍ડ સ્‍ટાન્‍ડર્ડ્‍સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્‍ડિયા (FSSAI) એ પાન મસાલાના પેકેજિગ અંગે નવા અને કડક નિયમો ઘડ્‍યા છે. નિયમો હેઠળ, પાન મસાલાના પાઉચ પોલિઇથિલિન, પોલીપ્રોપીલિન, પોલિએસ્‍ટર, પીવીસી અથવા અન્‍ય કૃત્રિમ પોલિમર, કો-પોલિમર અથવા લેમિનેટથી બનેલા ન હોવા જોઈએ. નવા નિયમો પેકેજિગમાં એલ્‍યુમિનિયમ ફોઇલ અને મેટલાઇઝ્‍ડ સ્‍તરોનો સમાવેશ કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકે છે. આ પાન મસાલા ઉત્‍પાદક કંપનીઓથી લઈને રિટેલર્સ અને ગ્રાહકો સુધી દરેકને અસર કરી શકે છે.

નવો કાયદો ૧૦ ઓગસ્‍ટ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે આગલી વખતે જ્‍યારે તમે કોઈ સ્‍ટોરની મુલાકાત લો છો, ત્‍યારે તમને પાન મસાલાના વિવિધ પાઉચ મળી શકે છે.

fssaiએ ભલામણ કરી છે કે પાન મસાલાના પાઉચ કાગળ, સેલ્‍યુલોઝ, પેપરબોર્ડ અને અન્‍ય કુદરતી રીતે મેળવેલા પદાર્થોથી બનેલા હોય. નવા નિયમોમાં એ પણ જણાવાયું છે કે પાન મસાલા કાચ અથવા ટીન કેનમાં પેક કરી શકાય છે.

FSSAI એ પાન મસાલાના પેકિગ માટે પ્‍લાસ્‍ટિક અને પ્‍લાસ્‍ટિક-લેમિનેટેડ સામગ્રીના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકતો નવો કાયદો, ફૂડ સેફટી એન્‍ડ સ્‍ટેન્‍ડર્ડ્‍સ (પેકેજિગ) એમેન્‍ડમેન્‍ટ રેગ્‍યુલેશન્‍સ, ૨૦૨૬ જારી કર્યો છે. ૧૦ ઓગસ્‍ટ ૨૦૨૬ થી અમલી આ નિયમ હેઠળ હવે પેકિગ માટે કાગળ, કાચ કે ટિન જેવી ઇકો-ફ્રેન્‍ડલી સામગ્રીનો ઉપયોગ ફરજિયાત બનશે. આનાથી ઉત્‍પાદન ખર્ચ વધતા પાન મસાલા મોંઘા થઈ શકે છે.

ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI)એ કેન્‍દ્ર સરકારની મંજૂરી બાદ ફૂડ સેફટી એન્‍ડ સ્‍ટેન્‍ડર્ડ્‍સ (પેકેજિગ) રેગ્‍યુલેશન્‍સ, ૨૦૧૮ માં સુધારો કરીને નવો ફૂડ સેફટી એન્‍ડ સ્‍ટેન્‍ડર્ડ્‍સ (પેકેજિગ) એમેન્‍ડમેન્‍ટ રેગ્‍યુલેશન્‍સ, ૨૦૨૬ જારી કર્યો છે. આ નવા કાયદા હેઠળ પાન મસાલાના પેકિગ માટે પ્‍લાસ્‍ટિક અથવા પ્‍લાસ્‍ટિક-લેમિનેટેડ સામગ્રીના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્‍યો છે, જેની સીધી અસર ઉત્‍પાદક કંપનીઓ અને ગ્રાહકો બંને પર પડશે.

FSSAI દ્વારા ૧૦ ઓગસ્‍ટ ૨૦૨૬ ના રોજ સત્તાવાર ગેઝેટ નોટિફિકેશન પ્રકાશિત થવાની સાથે જ આ નવો નિયમ અમલમાં આવી ગયો છે. ગેઝેટ નોટિફિકેશન અનુસાર હવેથી પાન મસાલાના પેકિગમાં પોલીએથિલીન, પોલીપ્રોપીલીન, પોલીએસ્‍ટર, પીવીસી (PVC) કે અન્‍ય કોઈપણ પ્રકારના સિન્‍થેટિક પોલિમર અને લેમિનેટનો ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં. આ ઉપરાંત એલ્‍યુમિનિયમ ફોઈલ અને મેટલાઈઝ્‍ડ લેયર પર પણ મનાઈ ફરમાવવામાં આવી છે. આ કાયદામાં પર્યાવરણ સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૮૬ હેઠળ બનેલા પ્‍લાસ્‍ટિક વેસ્‍ટ મેનેજમેન્‍ટ રૂલ્‍સ, ૨૦૧૬ ની જોગવાઈઓ પણ સમાન રીતે લાગુ પડશે.

પ્‍લાસ્‍ટિક અને એલ્‍યુમિનિયમ ફોઈલ પર પ્રતિબંધ બાદ કંપનીઓએ હવે પર્યાવરણને અનુકૂળ (ઈકો-ફ્રેન્‍ડલી) સામગ્રીનો ઉપયોગ કરવો પડશે. FSSAI એ પેકેજિગ માટે કાગળ (પેપર), પેપર બોર્ડ, સેલ્‍યુલોઝ, ટિન અથવા કાચના બોક્‍સ કે ડિબ્‍બા જેવા કુદરતી વિકલ્‍પોનો ઉપયોગ કરવાનો સુઝાવ આપ્‍યો છે. તેથી આગામી સમયમાં બજારમાં પાન મસાલા નવી જ પેકિગ શૈલીમાં જોવા મળશે.

કાગળ, ટિન કે કાચ જેવી ઈકો-ફ્રેન્‍ડલી સામગ્રી પ્‍લાસ્‍ટિક કરતાં મોંઘી હોવાથી કંપનીઓ માટે ઉત્‍પાદન ખર્ચ વધશે, જેની સીધી અસર ગ્રાહકોના ખિસ્‍સા પર પડશે અને પાન મસાલાના ભાવ વધી શકે છે. આ સિવાય પ્‍લાસ્‍ટિક વગર પાન મસાલાની સેલ્‍ફ-લાઈફ (સાચવણીનો સમય) જાળવવી અને હેરફેર દરમિયાન માલને બગડતો અટકાવવો એ કંપનીઓ માટે મોટો પડકાર બનશે.