કોલકાતા : કોલકાતા હાઈકોર્ટે આજે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ગંભીર અવલોકન કરતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ વ્યક્તિની નાગરિકતા વિવાદમાં હોય, તો તેને પાસપોર્ટ જેવી સુવિધા આપવામાં રાહત આપી શકાય નહીં. એક વ્યક્તિ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરતા હાઈકોર્ટે કહ્યું કે, પાસપોર્ટ અરજી પર કોઈ પણ પ્રકારનો નિર્ણય લેતા પહેલા અરજદારે પોતાની નાગરિકતાનો મુદ્દો ઉકેલવો પડશે. આ અરજદારનું નામ મતદાર યાદીના 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) દરમિયાન યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે તેની પાસપોર્ટ અરજી લાંબા સમયથી અટવાયેલી છે.

સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે મતદાર યાદી સુધારણાની પ્રક્રિયા અને તેમાંથી ઉદ્ભવતી અપીલોના નિકાલની ધીમી ગતિ પર ભારે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરાયેલા આંકડાઓ જોઈને બેન્ચ પણ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ હતી, કારણ કે હાલના નિકાલ દરને જોતા બાકી રહેલી અપીલોનો ઉકેલ લાવવામાં લગભગ ૨૧ વર્ષ જેટલો લાંબો સમય લાગી શકે તેમ છે. આટલો લાંબો વિલંબ નાગરિકો માટે મુશ્કેલીભર્યો હોવાનું જણાવી કોર્ટે સંબંધિત અપીલ અધિકારીઓને અરજદારની અપીલને પ્રાથમિકતાના ધોરણે સાંભળી ઝડપી નિકાલ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.

શું છે સમગ્ર મામલો?

SIR કવાયત અંતર્ગત મતદાર યાદીમાંથી અનેક લોકોના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે અસરગ્રસ્ત નાગરિકોએ કાનૂની રસ્તો અપનાવવો પડ્યો છે. જેમના નામ યાદીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે, તેમણે પોતાની નાગરિકતા અને નામ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે વૈધાનિક અપીલ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે. જોકે, આ પ્રક્રિયામાં થતો વિલંબ લોકોના મૂળભૂત અધિકારો, ખાસ કરીને પાસપોર્ટ મેળવવા જેવી પ્રક્રિયાઓને સીધી અસર કરે છે.

કેન્દ્ર સરકારે ન્યાય વિભાગ દ્વારા પોતાનો પક્ષ રજૂ કરતા જણાવ્યું હતું કે, આવા સંવેદનશીલ કેસોમાં નિર્ધારિત કાનૂની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે. હાઈકોર્ટે હાલના કેસમાં SIR પ્રક્રિયાની એકંદર માન્યતા પર કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, પરંતુ અપીલ પ્રક્રિયામાં થતા વિલંબ અને તેનાથી નાગરિકોને પડતી મુશ્કેલીઓ પર કેન્દ્રનું ધ્યાન દોર્યું છે. હવે સૌની નજર અપીલ અધિકારીના આગામી નિર્ણય પર છે, જે અરજદારના પાસપોર્ટ અને નાગરિકતાના ભવિષ્યનો નિર્ણય કરશે.