બેઇજિંગ : ભારત અને ચીન વચ્ચે દાયકાઓથી ચાલી આવતા સરહદી તણાવ અને વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા (LAC) ના વિવાદના અંતની દિશામાં એક ઐતિહાસિક પગલું લેવાયું છે. બેઇજિંગમાં યોજાયેલી ‘વર્કિંગ મિકેનિઝમ ફોર કન્સલ્ટેશન એન્ડ કોઓર્ડિનેશન’ (WMCC) ની 35મી બેઠકમાં બંને દેશોના ટોચના રાજદ્વારીઓ અને લશ્કરી અધિકારીઓ વચ્ચે લાંબી મંત્રણા થઈ હતી. આ મેરેથોન બેઠકમાં સરહદ પર કાયમી શાંતિ સ્થાપવા માટે ત્રણ મહત્વની 'લાલ રેખાઓ' (Red Lines) પર સર્વસંમતિ સાધવામાં આવી છે, જે સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાના રાજકીય માહોલને બદલી નાખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
ત્રણ ‘લાલ રેખાઓ’ જે શાંતિનો પાયો બનશે
આ ઉચ્ચ-સ્તરીય બેઠકમાં બંને પક્ષોએ અત્યંત સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર ખુલ્લા મને ચર્ચા કરી. સરહદી સ્થિતિને સામાન્ય બનાવવા માટે નીચે મુજબની ત્રણ રેખાઓ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે:
1.    સરહદનું સ્પષ્ટ સીમાંકન: LAC અંગેની તમામ મૂંઝવણો દૂર કરવા માટે વ્યાપક ચર્ચા કરવામાં આવી છે, જેથી ભવિષ્યમાં સરહદ ઓળંગવા કે વિસ્તાર અંગે કોઈ ગેરસમજ કે બહાનું બાકી ન રહે.
2.    કડક સરહદ વ્યવસ્થાપન: સરહદ પર અચાનક થતા મુકાબલા કે અથડામણને રોકવા માટે એક મજબૂત અને કડક પ્રોટોકોલ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જે બંને દેશોના સૈનિકોએ ફરજિયાત પાળવો પડશે.
3.    પરસ્પર શાંતિનો આગ્રહ: બંને દેશોએ સ્વીકાર્યું છે કે સરહદી વિસ્તારોમાં સ્થિરતા અનિવાર્ય છે અને તેને કોઈપણ કિંમતે જાળવી રાખવી એ બંને રાષ્ટ્રોના હિતમાં છે.
રાજદ્વારી વાટાઘાટોનો નવો અધ્યાય
આ બેઠકમાં માત્ર વિદેશ મંત્રાલય જ નહીં, પરંતુ લશ્કરી અને ગુપ્તચર એજન્સીઓના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ પણ ભાગ લીધો હતો, જે આ સમજૂતીની ગંભીરતા દર્શાવે છે. ભારત તરફથી સંયુક્ત સચિવ સુજીત ઘોષ અને ચીન તરફથી ડિરેક્ટર જનરલ હૌ યાન્કીએ આ ચર્ચાનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. બંને દેશોએ હવે સંવાદના દરવાજા હંમેશા ખુલ્લા રાખવાનો નિર્ણય લીધો છે, જેથી કોઈપણ અપ્રિય ઘટના ટાળી શકાય.
આગામી લક્ષ્ય: 25મી વિશેષ પ્રતિનિધિ સ્તરની વાટાઘાટો
આ બેઠકની સૌથી મોટી સફળતા એ છે કે તેણે હવે ભારત અને ચીન વચ્ચેના સરહદી વિવાદના કાયમી ઉકેલ માટેના આગામી મોટા મંચ—'25મી સ્પેશિયલ રિપ્રેઝન્ટેટિવ લેવલ ટોક્સ'—માટે એક મજબૂત માળખું તૈયાર કરી દીધું છે. આ આગામી વાટાઘાટોને બંને દેશો વચ્ચેના વિવાદને સંપૂર્ણપણે દફનાવવા માટેનું સૌથી શક્તિશાળી માધ્યમ માનવામાં આવે છે.
ભારત અને ચીન વચ્ચેની આ ઐતિહાસિક સમજૂતી માત્ર સરહદ પરના તણાવને જ ઓછો નહીં કરે, પરંતુ દક્ષિણ એશિયામાં આર્થિક અને રાજકીય સ્થિરતાના એક નવા યુગનો પ્રારંભ પણ કરી શકે છે. હવે સૌની નજર 25મી તારીખની વાટાઘાટો પર ટકેલી છે, જે આ શાંતિના પ્રયાસોને કાયમી સ્વરૂપ આપશે.