નવી દિલ્હી : ભારતીય ચૂંટણી પંચની કાર્યશૈલી અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓના સંદર્ભમાં સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે એક મહત્વપૂર્ણ સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ચૂંટણી પંચની નિર્ણય લેવાની સમગ્ર પ્રક્રિયાના દરેક પાસાની ઝીણવટભરી તપાસ કરશે. સીજેઆઈ સૂર્યકાંતની આગેવાની હેઠળની ત્રણ સભ્યોની બેન્ચે આ કેસની આગામી સુનાવણી આગામી ૧૭ નવેમ્બર સુધી મુલતવી રાખી છે અને અરજદારોને પંચના સોગંદનામા પર દસ દિવસમાં જવાબ દાખલ કરવા આદેશ આપ્યો છે.

આ કાનૂની લડાઈ ત્યારે સામે આવી જ્યારે લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા અને અન્ય પક્ષો વતી વરિષ્ઠ વકીલો દ્વારા એવી દલીલ કરવામાં આવી કે મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) સહિતના અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની સહમતિ વિના એકપક્ષીય રીતે લેવામાં આવ્યા છે. અરજદારોએ કોર્ટમાં રજૂઆત કરી હતી કે આંતરિક ચર્ચાઓ અને ફાઇલ નોટિંગ્સને સુરક્ષિત રાખવામાં આવે જેથી એ સ્પષ્ટ થઈ શકે કે પંચના નિર્ણયોમાં ખરેખર સર્વસંમતિ હતી કે નહીં.

સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે અરજદારોને ચૂંટણી પંચ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા ૨૪૮ પાનાના વિગતવાર સોગંદનામા સામે જવાબ રજૂ કરવા માટે સમય આપ્યો છે. ચૂંટણી પંચે પોતાના સોગંદનામામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે એસઆઈઆર (SIR) ની પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે કાયદાનુસાર છે અને ફોર્મ ૬ માં કોઈપણ પ્રકારના ગેરકાયદેસર ફેરફાર કરવામાં આવ્યા નથી, તેમજ આ તમામ નિર્ણયો ત્રણેય ચૂંટણી કમિશનરોની સર્વાનુમતિથી જ લેવામાં આવ્યા હતા.

આ વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિ પર નજર કરીએ તો, ગત ૨૫ સપ્ટેમ્બરના રોજ સામે આવેલા મીડિયા અહેવાલો બાદ રાજકીય ગરમાવો આવ્યો હતો, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોએ છેલ્લા કેટલાક સમયમાં અનેક આદેશો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. આ અહેવાલોના આધારે વિપક્ષી નેતાઓ અને વિવિધ સંગઠનો દ્વારા મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરની કામગીરી સામે ગંભીર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા અને પંચની નિષ્પક્ષતા સામે આક્ષેપો કરાયા હતા.

રાજ્યસભા સાંસદ ડોલા સેન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી નવી અરજીમાં ખાસ કરીને બિહારમાં એસઆઈઆર પ્રક્રિયા દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટની મંજૂરી વગર ફોર્મ ૬ માં ફેરફાર કરવાના આરોપોને મુખ્યરૂપે ટાંકવામાં આવ્યા છે, જેને લઈને પંચે પોતાના સોગંદનામામાં આ તમામ દાખલાઓને નકારી કાઢ્યા છે અને પંચની પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવવાને દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવ્યા છે.

આગામી ૧૭ નવેમ્બરના રોજ યોજાનારી સુનાવણીમાં સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા આંતરિક ફાઇલ નોટિંગ્સ અને નિર્ણય પ્રક્રિયાના દસ્તાવેજોના આધારે અંતિમ અવલોકન કરવામાં આવે તેવી પ્રબળ સંભાવના છે. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતના આ હસ્તક્ષેપથી ચૂંટણી પંચની સ્વતંત્રતા અને પારદર્શિતાના મુદ્દે રાષ્ટ્રીય સ્તરે વ્યાપક ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ચૂકી છે.