નવી દિલ્હી, તા.૦૮: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સાયબર છેતરપિંડી, ડીપફેક્સ અને ટેક્નોલોજી આધારિત અન્ય જોખમોનો સામનો કરવા માટે એક મજબૂત વૈશ્વિક માળખું (ફ્રેમવર્ક) તૈયાર કરવાની તાકીદની હાકલ કરી છે. નવી દિલ્હીના યશોભૂમિ ખાતે યોજાયેલા 'ઈન્ડિયા મોબાઈલ કોંગ્રેસ' (IMC) 2026ના દશમા સંસ્કરણના ઉદ્ઘાટન સમારોહને સંબોધતા વડાપ્રધાને નાગરિકોની ડિજિટલ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સરકારો, ટેક્નોલોજી કંપનીઓ, ટેલિકોમ ઓપરેટરો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ સામૂહિક રીતે સાથે મળીને કામ કરવાની જરૂરિયાત પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો.

ઘટનાની વિગતવાર માહિતી આપતા વડાપ્રધાને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે સાયબર ગુનાઓ અને છેતરપિંડીઓ હવે કોઈપણ પ્રકારની રાષ્ટ્રીય સીમાઓ પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, તેથી તેના અસરકારક મુકાબલા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ અનિવાર્ય બની ગયો છે. ભારતમાં બેંકિંગ, શિક્ષણ, આરોગ્યસંભાળ અને વિવિધ સરકારી સેવાઓમાં ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમનો સતત વ્યાપ વધી રહ્યો છે ત્યારે ડિજિટલ સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી પડશે.

પ્રસ્તાવિત વૈશ્વિક માળખાના કેન્દ્રમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા જનરેટ થતી સામગ્રી અને ખાસ કરીને 'ડીપફેક્સ' સામે લડવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રહેશે. આજકાલ ડીપફેક્સ ટેક્નોલોજીના કારણે અસલી છબીઓ, વીડિયો અને ઓડિયોને નકલી માધ્યમોથી અલગ તારવવા અત્યંત મુશ્કેલ બન્યા છે, જેનાથી છેતરપિંડી અને ખોટી માહિતી ફેલાવવાનું જોખમ અનેકગણું વધી ગયું છે. વડાપ્રધાને જણાવ્યું હતું કે ભારતે આવા જટિલ પડકારોનો સામનો કરવામાં નોંધપાત્ર અનુભવ મેળવ્યો છે અને દેશ આ કાર્યપદ્ધતિ વૈશ્વિક સ્તરે વહેંચવા માટે તૈયાર છે.

ટેલિકોમ ઓપરેટરો અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મની ભૂમિકા વિશે વાત કરતા તેમણે જણાવ્યું કે સામાન્ય નાગરિકો માટે ટેક્નોલોજીમાં વિશ્વાસ હોવો સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. જ્યારે કોઈ નાગરિકને ફોન કોલ આવે કે ડિજિટલ ચૂકવણી કરે, ત્યારે તેની પાસે સંપૂર્ણ ભરોસો હોવો જોઈએ કે તેનો ડેટા અને નાણાં સુરક્ષિત છે. આ માટે ટેલિકોમ કંપનીઓએ તેમના નેટવર્ક અને પ્રોટોકોલને અત્યાધુનિક સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડવું પડશે જેથી છેતરપિંડી આચરનારાઓ સુધી ટેક્નોલોજીનો દુરુપયોગ અટકી શકે.

આ સમગ્ર નીતિગત પહેલની પૃષ્ઠભૂમિ પર નજર કરીએ તો, વૈશ્વિક સ્તરે સિન્થેટિક મીડિયા અને જનરેટિવ AI ના વધતા જતા જોખમોને કારણે અગાઉ પણ અનેક મંચો પર ચર્ચાઓ થઈ ચૂકી છે. ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીના ઝડપી વિસ્તરણની સાથે જો મજબૂત સાયબર સુરક્ષા વ્યવસ્થા ન ગોઠવવામાં આવે તો તે મોટી આર્થિક અને સામાજિક સમસ્યા સર્જી શકે છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને આ વૈશ્વિક સહયોગનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.

આગામી સમયમાં આ દિશામાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કડક નિયમો અને સંયુક્ત પ્રોટોકોલ તૈયાર કરવામાં આવે તેવી પૂરી શક્યતા છે, જેનાથી સાયબર ગુનેગારો પર લગામ કસી શકાશે અને આમ નાગરિકોને સુરક્ષિત ડિજિટલ વાતાવરણ પૂરું પાડી શકાશે.