નવી દિલ્હી : ઝારખંડ બિજલી વિતરણ નિગમ લિમિટેડ (JBVNL) દ્વારા વીજળીના કથિત અનધિકૃત પુરવઠા અને ગેરકાયદે ઉપયોગ અંગે શરૂ કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીમાં સુપ્રીમ કોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. જસ્ટિસ પામિદિઘંટમ શ્રી નરસિંહા અને જસ્ટિસ આલોક આરાધેની ખંડપીઠે ઝારખંડ હાઈકોર્ટના એ વચગાળાના આદેશને સમર્થન આપ્યું છે, જેમાં 'એનર્જી વોચડોગ' નામની NGO ને કાર્યવાહીમાં ભાગ લેવા અને મહત્વપૂર્ણ પુરાવા રજૂ કરવા મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

₹૨૮૫ કરોડની માંગણી નોટિસ અને 'કેપ્ટિવ યુઝર' વિવાદ:

સમગ્ર વિવાદ ૨૦૧૨ માં અમલગામ સ્ટીલ્સ એન્ડ પાવર લિમિટેડ અને JBVNL વચ્ચે થયેલા કરારથી શરૂ થયો હતો. NGO એનર્જી વોચડોગે એપ્રિલ ૨૦૨૪ માં ગંભીર આરોપ મૂક્યો હતો કે અરજદાર કંપની 'કેપ્ટિવ યુઝર' નો કાનૂની દરજ્જો ધરાવતી ન હોવા છતાં ગેરકાયદેસર રીતે વીજળી મેળવી રહી હતી. આ ફરિયાદ બાદ JBVNL એ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ માં કંપનીઓ સામે આશરે ₹૨૮૫ કરોડ (₹૧૭૬.૭૪ કરોડ અને ₹૧૦૮.૧૭ કરોડ) ની માંગણી નોટિસ જારી કરી હતી.

'તપાસમાં બધું બરાબર નથી': હાઈકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટનું અવલોકન

વીજળી કંપનીઓ વતી સિનિયર એડવોકેટ ડૉ. એ.એમ. સિંઘવીએ દલીલ કરી હતી કે વીજળી કાયદો સ્વતંત્ર છે અને તેમાં કોઈ ત્રીજા પક્ષ (NGO) ના હસ્તક્ષેપની મંજૂરી ન હોવી જોઈએ. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે નોંધ્યું કે NGO ની લાંબા સમયની ફરિયાદો દર્શાવે છે કે JBVNL ની તપાસમાં બધું બરાબર નથી. સંપૂર્ણ સત્ય બહાર લાવવા માટે તટસ્થ પક્ષ દ્વારા તથ્યો રજૂ કરવા અત્યંત જરૂરી છે.

NGO નિર્ણયકર્તા નથી, પણ માહિતી આપનાર બનશે:

સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે NGO ને માત્ર માહિતી આપવાના સાધન તરીકે મંજૂરી અપાઈ છે, તેને કેસનો નિર્ણય લેનાર પક્ષનો દરજ્જો નહીં મળે. અંતિમ નિર્ણાયક સત્તા JBVNL અને હાઈકોર્ટ પાસે જ રહેશે. આ આદેશથી સરકારી સંસ્થાઓમાં ચાલતી ગેરરીતિઓ સામે લડતા નાગરિક સંગઠનોને મોટું બળ મળ્યું છે.