તા. ૧ સપ્ટેમ્બર ર૦ર૫ વિક્રમ સંવત ર૦૮૧ ભાદરવો સુદ – ૯ સોમવાર
IDBI બાદ ચાર બેંકોમાં હિસ્સેદારી વેંચવા તૈયારી
૪ બેંકોમાં પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડીને ૭૫% કરવા યોજનાઃ સેન્ટ્રલ બેંક અને IOBનું ખાનગીકરણ કરવા તૈયારી : હાલ IOBમાં સરકારની હિસ્સેદારી ૯૨.૪૪ ટકા છેઃ જ્યારે સેન્ટ્રલ બેંકમાં ૮૧.૧૯ ટકા અને પંજાબ એન્ડ સિંધ બેંકમાં ૯૩.૮૫ ટકા સ્ટેક છે
નવી દિલ્હી,તા.૨૩: સરકાર ચાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં પોતાનો હિસ્સો ઘટાડી શકે છે. આમાં સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, યુકો બેંક, પંજાબ એન્ડ સિધ બેંક અને ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંકનો સમાવેશ થાય છે. શેરબજાર નિયમનકાર સેબીની લઘુત્તમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગ આવશ્યકતાઓ અનુસાર, સરકાર આ બેંકોમાં પોતાનો હિસ્સો ઘટાડીને ૭૫% કરવાનું વિચારી રહી છે. સૂત્રો સૂચવે છે કે સરકાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોના એકીકરણના આગામી રાઉન્ડ માટે એક વ્યૂહરચના પર પણ કામ કરી રહી છે. આ વ્યૂહરચના હેઠળ, ખાનગીકરણ માટે વધુ બે બેંકોની ઓળખ થઈ શકે છે.
૨૦૨૧-૨૨ના બજેટમાં, સરકારે જાહેરાત કરી હતી કે, IDBI બેંક ઉપરાંત, બે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને એક સામાન્ય વીમા કંપનીનું ખાનગીકરણ કરવામાં આવશે. તાજેતરમાં, સરકારે જાહેરાત કરી હતી કે કેનેડિયન ભારતીય મૂળના અબજોપતિ પ્રેમ વત્સાની માલિકીની ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સ રૂ.૫૨,૮૭૮ કરોડમાં IDBI બેંકમાં ૬૦.૭૨% હિસ્સો હસ્તગત કરશે. કેન્દ્ર સરકાર લાંબા ગાળે ત્રણથી ચાર મોટી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોને જાળવી રાખવાનો ઇરાદો ધરાવે છે.
તાજેતરમાં, સમાચાર આવ્યા હતા કે નીતિ આયોગે સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા અને ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંકને ખાનગીકરણ માટે શોર્ટલિસ્ટ કર્યા છે. એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, પહેલું પગલું આગામી એક વર્ષમાં આ ચાર બેંકોમાં જાહેર શેરહોલ્ડિંગ વધારવાનું છે. બેંકો તેમની વ્યૂહરચના મુજબ બજારમાંથી ભંડોળ એકત્ર કરી શકે છે, જ્યારે સરકાર બજારની સ્થિતિના આધારે ઓફર ફોર સેલ (OFS) દ્વારા પોતાનો હિસ્સો વેચશે.
જાહેર શેરોમાં વધારો થવાથી આ બેંકોના મૂલ્યાંકનમાં પણ સુધારો થવાની અપેક્ષા છે. આ અહેવાલ લખતી વખતે નાણા મંત્રાલયને ઇમેઇલ દ્વારા મોકલવામાં આવેલા પ્રશ્નોનો જવાબ મળ્યો ન હતો. અન્ય એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, અમારું લક્ષ્ય ત્રણ કે ચાર મોટી બેંકો રાખવાનું છે. આ સંદર્ભમાં કેટલાક સૂચનો બેંકો તરફથી જ આવવા જોઈએ, જે ટેકનોલોજી સુસંગતતા, ભૌગોલિક વિસ્તરણ અને વ્યવસાય મિશ્રણ જેવા પરિબળોના આધારે હોવા જોઈએ.
સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા, ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક ખાનગીકરણ યાદીમાં સરકાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંક એકીકરણ માટે એક વ્યાપક વ્યૂહરચના પર પણ કામ કરી રહી છે, જેનો લાંબા ગાળાનો ઉદ્દેશ ત્રણ કે ચાર મોટી સરકારી માલિકીની બેંકોને જાળવી રાખવાનો છે.
નીતિ આયોગે ખાનગીકરણ માટે ઉમેદવારો તરીકે સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા અને ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંકને શોર્ટલિસ્ટ કર્યા હોવાના અહેવાલ છે. જોકે, અહેવાલમાં એવું સૂચવવામાં આવ્યું નથી કે બંનેમાંથી કોઈ પણ ધિરાણકર્તાનું ખાનગીકરણ કરવાનો અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
સરકારની એકીકરણ યોજનાઓમાં ટેકનોલોજી સુસંગતતા, ભૌગોલિક ફેલાવો અને વ્યક્તિગત બેંકોના વ્યવસાય મિશ્રણ જેવા પરિબળોને પણ ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે. અધિકારીઓએ સંકેત આપ્યો છે કે બેંકોએ પોતે પ્રક્રિયામાં સૂચનો આપવા પડશે.
ખાનગીકરણ માટે બેંકિગ કંપનીઓ (એક્વિઝિશન એન્ડ ટ્રાન્સફર ઓફ અંડરટેકિગ્સ) એક્ટ સહિત હાલના કાયદામાં ફેરફારોની જરૂર પડશે. રિપોર્ટમાં ટાંકવામાં આવેલા એક અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, એકીકરણ કવાયત સાથે આવા સુધારાઓ પણ કરી શકાય છે.
૨૦૨૧-૨૨ ના કેન્દ્રીય બજેટમાં, સરકારે IDBI બેંક ઉપરાંત બે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને એક સામાન્ય વીમા કંપનીનું ખાનગીકરણ કરવાની યોજના જાહેર કરી હતી.
આ મહિનાની શરૂઆતમાં સરકારે જાહેરાત કરી હતી કે કેનેડિયન અબજોપતિ પ્રેમ વત્સા દ્વારા પ્રમોટ કરાયેલ ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સ, IDBI બેંકમાં ૬૦.૭૨% હિસ્સો રૂ. ૫૨,૮૭૮ કરોડમાં હસ્તગત કરશે તે પછી આ નવીનતમ યોજના આવી છે.
IDBI બેંકનો વ્યવહાર રાજ્ય-સંલગ્ન નાણાકીય સંસ્થાઓમાં તેની માલિકી ઘટાડવા અને ખાનગી મૂડી લાવવાના સરકારના વ્યાપક પ્રયાસનો એક ભાગ છે. જોકે, ચાર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં પ્રસ્તાવિત હિસ્સાના વેચાણનો હેતુ પ્રથમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગ વધારવા અને બજારની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવાનો છે; તે પોતે તે ધિરાણકર્તાઓનું ખાનગીકરણ કરવાના નિર્ણયને સમકક્ષ નથી.
સરકારનો વ્યાપક હેતુ બેંકોના વ્યવસાયિક પ્રોફાઇલ્સ, કાર્યકારી સુસંગતતા અને અન્ય પરિબળોના આધારે વધુ એકત્રીકરણ અને ખાનગીકરણનો વિચાર કરતી વખતે ત્રણથી ચાર મોટી રાજ્ય-માલિકીની બેંકોને જાળવી રાખવાનો છે.
અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે બેંકોના ખાનગીકરણ માટે કાયદાઓમાં ફેરફારની જરૂર પડશે, જેમાં બેંકિગ કંપનીઓ (એક્વિઝિશન એન્ડ ટ્રાન્સફર ઓફ અંડરટેકિગ્સ) એક્ટનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રક્રિયા બેંક એકત્રીકરણ સાથે આગળ ધપાવી શકાય છે. સરકારે જાહેર કંપનીઓ, જેમાં નાણાકીય સંસ્થાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેમને ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધી ૨૫% લઘુત્તમ જાહેર શેરહોલ્ડિંગની જરૂરિયાતમાંથી મુક્તિ આપી છે અને આ મુક્તિને વધુ લંબાવવાની જાહેરાત કરે તેવી અપેક્ષા છે.
(9:52 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
