તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
સિન્થેટિક પનીરના વેચાણ પર સંપૂણ પ્રતિબંધ મૂકવા તૈયારી
કૃત્રિમ પનીર પોષણમાં ઓછું છે અને સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છેઃ સિન્થેટિક પનીરમાં પ્રોટીન ખૂબ ઓછું અને ચરબી ખૂબ વધારે હોય છે : ભારતનું પનીર બજાર ડોલર ૧૦.૮ બિલિયન સુધી પહોંચી ગયું છે
નવી દિલ્હી તા.૬: સરકાર બજારમાંથી સિન્થેટિક પનીરપર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવાની તૈયારી કરી રહી છે. ફૂડ સેફટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) એ કૃત્રિમ પનીર જે પોષણમાં ઓછું છે અને સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક છે, તેને બજારમાંથી સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ બાબતથી પરિચિત બે અધિકારીઓએ આ માહિતી આપી હતી.
આ મુદ્દા પર રચાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિએ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં આ દરખાસ્તને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યું હતું, અને માર્ચ ૨૦૨૬ ની તેની બેઠકમાં તેને સત્તાવાર રીતે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો ડેરી ઉત્પાદક દેશ હોવા છતાં, બજારમાં મોટી માત્રામાં સસ્તી સિન્થેટિક પનીર વેચાઈ રહી છે. તે વાસ્તવિક પનીર જેવો જ દેખાવ અને સ્વાદ ધરાવે છે, જેના કારણે સરેરાશ ગ્રાહક માટે તેને ઓળખવું મુશ્કેલ બને છે અને મૂંઝવણમાં મુકાય છે.
આ કારણોસર, તેને બજારમાંથી તબક્કાવાર બંધ કરવાની યોજના ચાલી રહી છે. હાલમાં, સિન્થેટિક પનીરના વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી. દેશમાં આશરે ૧,૦૦૦ કંપનીઓ અથવા વ્યવસાયો છે જેમની પાસે તેનું ઉત્પાદન કરવા માટે લાઇસન્સ છે. નવી નીતિ હેઠળ, કોઈ નવા લાઇસન્સ જારી કરવામાં આવશે નહીં, અને હાલની કંપનીઓને તેમનો સ્ટોક સાફ કરવા અને ઉત્પાદન બંધ કરવા માટે પૂરતો સમય આપવામાં આવશે.
તાજેતરમાં, બજારમાં સિન્થેટિક પનીર નું વલણ ઝડપથી વધ્યું છે. તે એક સસ્તો વિકલ્પ છે, જે મુખ્યત્વે તાજા દૂધને બદલે પામ તેલ, દૂધ પાવડર, સ્ટાર્ચ અને ઇમલ્સિફાયરમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
તે દેખાવ અને રચનામાં વાસ્તવિક પનીર જેવું લાગે છે, પરંતુ તેનું ગુણવત્તા અને પોષણ મૂલ્ય દૂધમાંથી બનેલા પનીર કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું છે. આ કૃત્રિમ પનીરનો ઉપયોગ ઘણી રેસ્ટોરાંમાં થાય છે કારણ કે તે સસ્તું છે, જેના કારણે ગ્રાહકો મૂંઝવણમાં મુકાય છે.
સતત વિકસતું બજારઃ ઉત્તર ભારતમાં, પનીરને પ્રોટીનનો મુખ્યસ્ત્રેત માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે ભારતનું પનીર બજાર ઼૧૦.૮ બિલિયન સુધી પહોંચી ગયું છે. માર્કેટ રિસર્ચ કંપની IMARC ના મતે, ભારતીય પનીર બજાર ૨૦૩૩ સુધીમાં ઼૨૨.૧ બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જેમાં વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર ૮.૭% ની અપેક્ષા છે.
નોંધપાત્ર ભાવ તફાવતઃ અધિકારીઓના મતે, ઓથેન્ટિક બ્રાન્ડેડ પનીરની કિમત પ્રતિ કિલો રૂા. ૪૫૦ છે, જ્યારે ખુલ્લામાં વેચાતું સિન્થેટિક અથવા અનબ્રાન્ડેડ પનીર રૂા. ૨૫૦ થી રૂા. ૩૦૦ પ્રતિ કિલોમાં વેચાય છે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, સિન્થેટિક પનીરમાં પ્રોટીન ખૂબ ઓછું અને ચરબી ખૂબ વધારે હોય છે. નિયમિત સેવનથી સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસરો થઈ શકે છે. તે ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકારનું કારણ બની શકે છે, જે ટાઇપ ૨ ડાયાબિટીસ તરફ દોરી શકે છે.
(10:06 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
