તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
મહિલા અનામતની તૈયારીઓઃ ૨૦૨૯ પહેલા લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકો વધારવાની યોજના
મોદી સરકારે ફરી એકવાર આગામી સંસદ સત્રમાં મહિલા અનામત અને સીમાંકન સંબંધિત બિલો પસાર કરવાની તૈયારીઓ ઝડપી બનાવી : ૨૦૨૯ ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા અનામત લાગુ કરવા માટે, સરકાર વિપક્ષી પક્ષો સાથે સર્વસંમતિ બનાવવા અને સંપૂર્ણ બહુમતી મેળવવાની વ્યૂહરચના પર કામ કરી રહી છેઃ સીટોની સંખ્યામાં વધારો અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના પ્રતિનિધિત્વમાં પણ વધારો કરી શકે છે
નવી દિલ્હી,તા.૨૨: લોકસભા અને વિધાનસભા બેઠકોની સંખ્યા વધારીને મહિલાઓ માટે અનામત લાગુ કરવાના હેતુથી સરકારે એક નવા બંધારણીય સુધારાને લગભગ અંતિમ સ્વરૂપ આપી દીધું છે. આ પ્રસ્તાવ પર સરકારના ઉચ્ચ સ્તરે અનેક તબક્કાની ચર્ચાઓ થઈ છે. પ્રસ્તાવિત કાયદો, જેને બંધારણ (૧૩૩મો સુધારો) બિલ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી શકે છે, તે મોટાભાગે નિષ્ફળ બંધારણ (૧૩૧મો સુધારો) બિલ પર આધારિત હશે.
પરંતુ તે સીમાંકન સંબંધિત ચિતાઓને દૂર કરવાનો પ્રયાસ કરશે, કારણ કે તે સૂચવે છે કે ૧૯૭૧ ની વસ્તી ગણતરી પર આધારિત હાલનો આંતર-રાજ્ય બેઠક ગુણોત્તર યથાવત રહેશે. જોકે, ૨૦૧૧ ની વસ્તી ગણતરીના આધારે રાજ્યોમાં મતવિસ્તારોની સીમાઓ ફરીથી બનાવવામાં આવી શકે છે.
ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના સૂત્રો અનુસાર, ડ્રાફટ મોટાભાગે તૈયાર છે અને તેમાં કલમ ૫૫, ૮૧, ૮૨, ૧૭૦, ૩૩૦, ૩૩૨ અને 334A માં ફેરફારની માંગ કરવામાં આવી શકે છે. પ્રસ્તાવિત કાયદામાં લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં બેઠકોની સંખ્યામાં શક્ય હોય ત્યાં સુધી અને વ્યવહારુ હોય ત્યાં સુધી ૫૦%નો એકસમાન વધારો પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી શકે છે.
આને અમલમાં મૂકવા માટે, સરકાર લોકસભામાં પેન્ડિંગ સીમાંકન બિલમાં સુધારો કરવાનું વિચારી રહી છે. આ ફેરફારોમાં બેઠકોની સંખ્યામાં વધારો એ સિદ્ધાંતોમાંનો એક હશે જે ભવિષ્યના સીમાંકન પંચને માર્ગદર્શન આપશે.
સીટોની સંખ્યામાં વધારો અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના પ્રતિનિધિત્વમાં પણ વધારો કરી શકે છે. હાલના વિચાર મુજબ, લોકસભામાં SC બેઠકોની સંખ્યા ૮૪ થી વધારીને ૧૩૬ અને ST બેઠકોની સંખ્યા ૪૭ થી વધારીને ૭૦ થઈ શકે છે. અનામત બેઠકોની સંખ્યા વધારવા ઉપરાંત, આ કવાયત અસરકારક રીતે ગૃહમાં અનુસૂચિત જાતિઓ માટે સંપૂર્ણ ૧૬% અનામત સુનિﾍતિ કરશે, જે વર્તમાન ૧૫.૪૬% છે.મહિલાઓ માટેનો ક્વોટા ઊભી રીતે લાગુ કરવામાં આવશે, એટલે કે SC અને ST માટે અનામત રાખવામાં આવેલી બેઠકોનો એક તૃતીયાંશ ભાગ પણ મહિલાઓ માટે અનામત રાખવામાં આવશે. પ્રસ્તાવિત ૧૩૬ SC અને ૭૦ ST બેઠકોમાંથી લગભગ એક તૃતીયાંશ મહિલાઓ માટે અનામત રાખી શકાય છે.
સૂત્રો કહે છે કે નવા માળખાનો હેતુ ૨૦૨૯ અમલીકરણની સમયમર્યાદા જાળવી રાખવાનો છે, સાથે સાથે રાજ્યોની ચિતાઓને પણ દૂર કરવાનો છે કે તેમના પ્રતિનિધિત્વનો હિસ્સો બદલાઈ શકે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ડ્રાફટ વિકસાવવા માટે ઘણી બેઠકો યોજાઈ છે, જેમાં વડા પ્રધાન કાર્યાલય (PMO) ખાતે એક બેઠકનો પણ સમાવેશ થાય છે.
જોકે, સરકાર તેને પસાર કરવા માટે જરૂરી સંખ્યાઓ પર વિશ્વાસ ન કરે ત્યાં સુધી આગળ વધશે નહીં. અગાઉના પ્રસ્તાવની જેમ, આ બિલને બંને ગૃહોમાં બે તૃતીયાંશ બહુમતી અને ઓછામાં ઓછા અડધા રાજ્યોની મંજૂરીની જરૂર પડશે.
એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે બધું સંખ્યા પર આધાર રાખે છે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર જરૂરી સમર્થન મેળવવાનો વિશ્વાસ મેળવ્યા પછી જ કાયદો રજૂ કરશે.
(3:02 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
