મેલબોર્ન : વિદેશોમાં મ્યુઝિયમના કાચની પાછળ કેદ થયેલી ભારતની ભવ્ય સાંસ્કૃતિક વિરાસત અને પવિત્ર મૂર્તિઓને સ્વદેશ પરત લાવવાના અભિયાનમાં ભારત સરકારને વધુ એક મોટી વૈશ્વિક સફળતા મળી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની વર્તમાન ઓસ્ટ્રેલિયા મુલાકાત દરમિયાન એક અત્યંત ભાવુક અને ઐતિહાસિક જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ઓસ્ટ્રેલિયા સરકાર તમિલનાડુના પ્રાચીન મંદિરોમાંથી સદીઓ પહેલાં ચોરી થયેલી અને સ્મગલિંગ કરીને વિદેશ લઈ જવાયેલી ૩ અત્યંત અમૂલ્ય અને પવિત્ર કલાકૃતિઓ ભારતને પરત કરવા સત્તાવાર રીતે સંમત થઈ છે. આ ખજાનામાં છ માથાવાળા ભગવાન કાર્તિકેય (ષણમુખ), પવિત્ર નંદી અને દેવી ભદ્રકાળીનું ઔપચારિક કાંસ્ય ત્રિશૂળ સામેલ છે.
આ ઐતિહાસિક વાપસી પાછળ તમિલનાડુની 'આઇડોલ વિંગ CID' ના દાયકા લાંબા કાનૂની સંઘર્ષ, કોર્ટ રેકોર્ડ્સ અને આર્કાઇવ્સના કાગળની લાંબી શોધખોળ જવાબદાર છે. વર્ષ ૨૦૧૬ માં આઇડોલ વિંગે મંદિરના જૂના ફોટોગ્રાફ્સ અને દસ્તાવેજોના આધારે FIR દાખલ કરી હતી કે આ મૂર્તિઓ ગેરકાયદેસર રીતે દેશની બહાર મોકલવામાં આવી છે. આ પુરાવાઓના આધારે 'મ્યુચ્યુઅલ લીગલ આસિસ્ટન્સ ટ્રીટી' હેઠળ ભારત સરકારે કાનૂની ચેનલો દ્વારા ઓસ્ટ્રેલિયા સમક્ષ દાવો રજૂ કર્યો હતો, જેને નેશનલ ગેલેરી ઓફ ઓસ્ટ્રેલિયા અને ત્યાંની સરકારે સ્વેચ્છાએ સ્વીકારીને કલાકૃતિઓ પરત કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે.
પરત આવનારી ૩ પવિત્ર કલાકૃતિઓ અને તેમનો ઈતિહાસ:
•    ભગવાન કાર્તિકેય (ષણમુખ): આશરે ૯ સદી જૂની, ૧૩૦ સેમી ઊંચી આ ગ્રેનાઈટની ભવ્ય મૂર્તિ કુંભકોણમ નજીકના નાગનાથસ્વામી મંદિરની છે, જે ચોલ રાજા રાજેન્દ્ર ચોલ પ્રથમના શાસનકાળમાં બની હતી. છ માથાવાળું આ સ્વરૂપ શાણપણ, શક્તિ, ખ્યાતિ, સમૃદ્ધિ, અનાસક્તિ અને જ્ઞાનનું પ્રતીક છે.
•    પવિત્ર નંદી: પથ્થરના એક જ બ્લોકમાંથી કોતરેલી ૧૩મીથી ૧૬મી સદી વચ્ચેની આ નંદીની મૂર્તિ તિરુવરુર જિલ્લાના કૈલાસનાથર મંદિરની છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની કિંમત આશરે ૪ કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવી છે.
•    દેવી ભદ્રકાળીનું ત્રિશૂળ: શ્રી કાશિવિશ્વનાથસ્વામી મંદિરનું આ ચોલ શાસનકાળના અંત સમયનું કાંસ્ય ત્રિશૂળ છે, જેની ટોચ પર દેવી ભદ્રકાળીની ઉગ્ર આકૃતિ છે. આ કોઈ સ્થિર મૂર્તિ નથી, પરંતુ પ્રાચીન સમયમાં ઉત્સવો અને સરઘસો દરમિયાન નગર ભ્રમણ માટે વાપરવામાં આવતું એક પવિત્ર પ્રતીક છે.
આ ઐતિહાસિક નિર્ણયની જાહેરાત કરતા ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થોની અલ્બેનીઝે જણાવ્યું હતું કે, "ભલે આપણે સમુદ્રથી અલગ છીએ, પરંતુ વાસ્તવમાં આપણે સૌથી નજીકના મિત્રો છીએ." આ મિત્રતાના બદલામાં ભારતે પણ ચેન્નાઈના સરકારી સંગ્રહાલયમાં સચવાયેલા ઓસ્ટ્રેલિયાના મૂળ આદિવાસી (ફર્સ્ટ નેશન્સ) પૂર્વજોના અવશેષો ઓસ્ટ્રેલિયાને પરત કરવાનો ઉદાર નિર્ણય લીધો છે. તમામ કાનૂની દસ્તાવેજો અને સંરક્ષણ ચકાસણી પૂર્ણ થયા બાદ ટૂંક સમયમાં જ આ ત્રણેય પવિત્ર કલાકૃતિઓ ભારત લાવવામાં આવશે અને સદીઓ પછી તેઓ ફરી પોતાના મૂળ મંદિરોમાં સ્થાપિત થઈ પૂજાશે.