​નવી દિલ્હી: ​ભારતના સ્માર્ટફોન ક્ષેત્રે એક અણધાર્યો અને મોટો બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે. દેશમાં 5G નેટવર્ક ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે ત્યારે જ બીજી તરફ બજેટ સ્માર્ટફોન કેટેગરીમાં 4G ફોનનું વેચાણ અચાનક વધી ગયું છે. વૈશ્વિક સ્તરે સ્માર્ટફોનમાં વપરાતી મેમરી ચિપસેટ અને સ્પેરપાર્ટ્સના ભાવમાં રિકોર્ડબ્રેક ચાર ગણો (ચાર ગણો સુધી) વધારો નોંધાતાં સ્માર્ટફોન ઉત્પાદક કંપનીઓ માટે 5G હેન્ડસેટ સસ્તા દરે બનાવવાનું મુશ્કેલ બન્યું છે. જેને પગલે રૂ. ૧૫,૦૦૦થી ઓછી કિંમતના બજેટ સેગમેન્ટમાં કંપનીઓ ફરી એકવાર 4G ફોન્સ લાવવા તરફ મજબૂર બની છે.

​માર્કેટ રિસર્ચ એજન્સી કાઉન્ટરપોઈન્ટના તાજેતરના રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૬ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં ભારતમાં 4G સ્માર્ટફોનના શિપમેન્ટમાં અગાઉના ક્વાર્ટરની સરખામણીએ ૪૦ ટકાનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. માર્કેટમાં કુલ સ્માર્ટફોન વેચાણમાં 4G ફોનનો હિસ્સો વધીને ૧૨ ટકા પર પહોંચી ગયો છે, જે વર્ષ ૨૦૨૫ના છેલ્લા ત્રિમાસિક ગાળામાં માત્ર ૭ ટકા જેટલો જ હતો. આઈડીસી (IDC)ના આંકડા પણ દર્શાવે છે કે 4G સેગમેન્ટનો હિસ્સો ૫.૮ ટકાથી વધીને ૧૧.૧ ટકા સુધી પહોંચ્યો છે.

​મેમરી ચિપના ભાવ વધતા સ્માર્ટફોનની કિંમતો ઉછળી

​સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫થી અત્યાર સુધીમાં સ્માર્ટફોનમાં વપરાતી DRAM અને NAND મેમરી ચિપ્સના ભાવ લગભગ ચાર ગણા વધી ગયા છે અને આગામી દિવસોમાં તે પાંચ ગણા સુધી વધવાની શક્યતા વ્યક્ત કરાઈ છે. આ તીવ્ર ભાવવધારાને કારણે ફોન બનાવવાના કુલ ખર્ચ (બિલ ઓફ મટીરિયલ્સ)માં મેમરી ચિપનો હિસ્સો અગાઉના ૨૦ ટકાથી વધીને સીધો ૪૫ ટકાથી પણ વધુ થઈ ગયો છે. પરિણામે વર્ષ ૨૦૨૬માં મોટાભાગની બ્રાન્ડ્સે સ્માર્ટફોનની સરેરાશ કિંમતોમાં ૧૫ ટકા સુધીનો વધારો કરવો પડ્યો છે.

​આંકડાકીય સરખામણી કરીએ તો, બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં 5G સ્માર્ટફોનની સરેરાશ વેચાણ કિંમત (ASP) ૩૪૧ ડૉલર નોંધાઈ હતી, જ્યારે 4G સ્માર્ટફોનની સરેરાશ કિંમત માત્ર ૧૦૯ ડૉલર રહી હતી. કિંમતનો આ મોટો તફાવત સામાન્ય અને મધ્યમ વર્ગના ગ્રાહકોને 5G ને બદલે 4G ખરીદવા તરફ પ્રેરી રહ્યો છે.

​ઉત્પાદકોનો નવો વ્યૂહ: જૂની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ

​મોંઘવારીના આ તબક્કામાં ગ્રાહકોને બજેટમાં ફોન પૂરા પાડવા માટે સેમસંગ, શાઓમી અને રિયલમી જેવી અગ્રણી સ્માર્ટફોન કંપનીઓ જૂની પેઢીના ઘટકો જેવા કે એલસીડી (LCD) ડિસ્પ્લે અને LPDDR4x મેમરી ચિપ સાથે 4G મોડેલ્સને માર્કેટમાં ફરી પ્રોમોટ કરી રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, ઉત્પાદન ખર્ચમાં સામાન્ય સ્થિતિ આવતા હજુ આગામી વર્ષ સુધીનો સમય લાગી શકે છે, તેથી ત્યાં સુધી ફોનની પરવડે તેવી કિંમત જાળવી રાખવી ઉદ્યોગ માટે સૌથી મોટો પડકાર રહેશે.

​જોકે, ટેકનોલોજી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે 4G તરફનો આ ઝુકાવ માત્ર ટૂંકા ગાળાનો ટ્રેન્ડ છે. મેમરી ઉત્પાદકો હવે જૂની LPDDR4 ચિપ્સનું ઉત્પાદન ધીમે ધીમે બંધ કરી રહ્યા છે અને LPDDR5 જેવી નવી ટેકનોલોજી તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. 4G ચિપસેટને નવી ટેકનોલોજી અનુસાર રીડિઝાઇન કરવી વધુ ખર્ચાળ સાબિત થાય તેમ હોવાથી, ભવિષ્યમાં ચિપ ઉત્પાદકો 5G પ્રોસેસર્સ પર જ વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. પરંતુ હાલ પૂરતું, મોંઘવારીના કારણે ભારતના બજેટ સ્માર્ટફોન માર્કેટમાં 4G ફોન્સે મજબૂત પુનરાગમન કર્યું છે.