નવી દિલ્હી :  સુપ્રીમ કોર્ટે નીચલી અદાલતો અને જિલ્લા ન્યાયતંત્રની કાર્યક્ષમતાને એક નવી ઊંચાઈ આપતો અતિ મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો સંભળાવ્યો છે. મુખ્યા ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનાની બનેલી ત્રણ ન્યાયાધીશોની ખંડપીઠે એક યુગપ્રવર્તક આદેશ આપતા સાત રાજ્યોને તેમના ન્યાયિક અધિકારીઓની નિવૃત્તિ વય ૬૦ વર્ષથી વધારીને ૬૨ વર્ષ કરવાનો સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતના આ દૂરગામી નિર્ણયથી ન્યાયતંત્રમાં અનુભવી ન્યાયાધીશોની સેવાઓનો વધુ સમય માટે લાભ મળશે, જેનાથી અદાલતોમાં પેન્ડિંગ પડેલા કરોડો કેસોના ઝડપી નિકાલમાં એક નવો વળાંક આવશે. બેન્ચે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વર્ષે ૩૧ માર્ચ પછી નિવૃત્ત થયેલા તમામ પાત્ર ન્યાયિક અધિકારીઓને જો તેમણે અન્ય કોઈ નવો હોદ્દો ન સંભાળ્યો હોય, તો તેઓને પુનઃ ન્યાયિક સેવામાં જોડાવાનો સોનેરી અવસર આપવામાં આવશે.

આ ક્રાંતિકારી આદેશ હેઠળ છત્તીસગઢ, કર્ણાટક, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, સિક્કિમ, તમિલનાડુ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોને તાત્કાલિક ધોરણે તેમના સેવા નિયમોમાં જરૂરી સુધારા કરવા જણાવાયું છે. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ શરત પણ મૂકી છે કે ૬૦ વર્ષની ઉંમર વટાવ્યા બાદ સંબંધિત હાઇકોર્ટ દ્વારા તે ન્યાયાધીશની કામગીરી, શારીરિક ક્ષમતા અને યોગ્યતાનું કડક મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે, અને તે મૂલ્યાંકન સંતોષકારક જણાશે તો જ તેમને ૬૨ વર્ષ સુધી સેવા લંબાવવાનો લાભ મળશે. જ્યાં સુધી તમામ રાજ્યો પોતાના સત્તાવાર નિયમોમાં સુધારો ન કરે, ત્યાં સુધી આ આદેશ વચગાળાની વ્યવસ્થા તરીકે સ્વચાલિત રીતે લાગુ રહેશે. આ નિર્ણયને કારણે અનુભવી કાનૂની મગજોને વહેલા નિવૃત્ત થતા રોકી શકાશે અને ભારતીય અદાલતોની કાર્યક્ષમતામાં ધરખમ વધારો થશે.

દેશના બાકીના મોટા ભાગના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો—જેમાં ગુજરાત, દિલ્હી, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, રાજસ્થાન, પંજાબ, હરિયાણા અને કેરળનો સમાવેશ થાય છે—તેમને પણ આ ગંભીર મુદ્દા પર પોતાના જૂના વલણ અંગે પુનર્વિચાર કરવા માટે સર્વોચ્ચ અદાલતે બે અઠવાડિયાનો આકરો સમય આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સખત શબ્દોમાં કહ્યું છે કે વિવિધ રાજ્યો વચ્ચે ન્યાયાધીશોની નિવૃત્તિ વયમાં અસમાનતા હોવી એ બંધારણીય અને વહીવટી દ્રષ્ટિએ વ્યાજબી નથી. આ રાજ્યોએ આગામી ૧૪ દિવસમાં પોતાનો નિર્ણય લઈને અનુપાલન રિપોર્ટ સર્વોચ્ચ અદાલતમાં રજૂ કરવો પડશે. દેશભરની તમામ અદાલતોમાં ન્યાયાધીશોની અછત દૂર કરવા અને સામાન્ય નાગરિકોને ઝડપી ન્યાય આપવાની દિશામાં સુપ્રીમ કોર્ટનો આ માસ્ટરસ્ટ્રોક એક નવો માઈલસ્ટોન સાબિત થશે.