અયોધ્યા:  અયોધ્યા રામ મંદિરના પ્રસાદ ચોરી કેસમાં ઉત્તર પ્રદેશ સરકારની વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT) પોતાનો અંતિમ અહેવાલ મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથને સુપરત કરવા જઈ રહી છે. મુખ્યમંત્રીએ આ મામલે કડક વલણ અપનાવીને ગુનેગારો સામે કઠોર કાર્યવાહીની ખાતરી આપી છે, જ્યારે બીજી તરફ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અખિલેશ યાદવે તપાસની પારદર્શિતા પર રાજકીય સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આ વિવાદ વચ્ચે કાનૂની વર્તુળોમાં એ ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે કે કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના વર્ષ ૨૦૨૦ના જાહેરનામા દ્વારા સ્થાપિત અને ૧૫ સભ્યોની સમિતિ દ્વારા સંચાલિત આ સ્વાયત્ત ટ્રસ્ટના આંતરિક નિર્ણયોમાં ઉત્તર પ્રદેશ કે કેન્દ્ર સરકાર કાયદાકીય રીતે કેટલી દખલગીરી કરી શકે છે.

રામ મંદિર તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ સંપૂર્ણપણે એક સ્વતંત્ર અને સ્વાયત્ત સંસ્થા છે, જેના વહીવટી અને નાણાકીય નિર્ણયો લેવાની આખરી સત્તા તેના ટ્રસ્ટીઓ પાસે જ છે. સુપ્રીમ કોર્ટના ઐતિહાસિક 'કેશવાનંદ ભારતી વિરુદ્ધ ભારત સરકાર' કેસના ચુકાદા અનુસાર સરકાર ધાર્મિક ટ્રસ્ટોની આંતરિક બાબતોમાં હસ્તક્ષેપ કરી શકતી નથી; જોકે, 'સુબ્રમણ્યમ સ્વામી વિરુદ્ધ તમિલનાડુ સરકાર (૨૦૧૪)' કેસમાં કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જો કોઈ નાણાકીય ગેરવહીવટ કે ભ્રષ્ટાચાર માલૂમ પડે, તો સરકાર મર્યાદિત સમય માટે વહીવટી દખલ કરી શકે છે. વર્તમાન કેસમાં માત્ર જંગમ સંપત્તિ (પૈસા અને સોના-ચાંદી) ની ચોરીના આક્ષેપો હોવાથી અને ટ્રસ્ટે પોતે જ ગુપ્ત રીતે SIT તપાસની ભલામણ કરી હોવાથી, અંતિમ કાનૂની કાર્યવાહીનો અધિકાર ટ્રસ્ટ પાસે જ રહેશે.

આ સમગ્ર મામલો ધાર્મિક અને શાસ્ત્રોક્ત દ્રષ્ટિએ પણ સંવેદનશીલ બન્યો છે કારણ કે ચોરીના આરોપોમાં ટ્રસ્ટના સભ્ય અનિલ મિશ્રાનું નામ ચર્ચામાં છે, જેઓ મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવના મુખ્ય યજમાન રહી ચૂક્યા છે. 'વિશ્વામિત્ર સંહિતા' અને સનાતન ધર્મના નિયમો અનુસાર, જે વ્યક્તિ મંત્રોચ્ચાર વિધિ દ્વારા મૂર્તિની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરે છે, તે જીવનભર તે વિગ્રહની પૂજા અને જાળવણી માટે આધ્યાત્મિક રીતે જવાબદાર બને છે. આથી, SITના સત્તાવાર અહેવાલ બાદ પણ સરકાર સીધી મોટી સૈન્ય કે વહીવટી કાર્યવાહી કરવાને બદલે કાયદાકીય પાસાઓનો રિપોર્ટ ટ્રસ્ટના અધ્યક્ષ મહંત નૃત્ય ગોપાલ દાસ અને મહાસચિવ ચંપત રાયને સોંપશે, જેના આધારે ટ્રસ્ટ પોતાની બંધારણીય સત્તાનો ઉપયોગ કરીને અંતિમ નિર્ણય લેશે.